Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Fęrsluflokkur: Vķsindi og fręši

Parķsarsamkomulagiš og nż nįlgun varšandi hnattręna hlżnun.

Nįttśruverndarsinninn Björn Lomborg segir aš Parķsarsamkomulagiš ķ loftslagsmįlum sem Trump hafnaši ķ gęr sé grķšarlega kostnašarsamt og hafi litla žżšingu varšandi hnattręna hlżnun.

Lomborg segir, aš žrįtt fyrir yfirlżsingar žjóšarleištoga nś um aš standa vörš um Parķsarsamkomulagiš og fordęming į afstöšu Trump, žį muni žeir žurfa aš horfast ķ augu viš óhrekjanlegar stašreyndir varšandi žaš.

Ķ fyrsta lagi er Parķsarsamkomulagiš dżrasta fjölžjóšasamžykkt sem hefur veriš gerš. Kostnašurinn frį 2030 muni nema milli 1 og 2 trilljón dollara į įri, segir Lomborg.

Skv. sįttmįlunum į aš greiša žróunarrķkjum  į milli 800 milljarša og 1.6 trilljón dollara į įri. Hętt er viš aš Angela Merkel, Macron og Trudeau sśpi hveljur žegar žau žurfa aš taka žann kostnaš inn ķ fjįrlög landa, sem ķ dag safna rķkisskuldum sem kynslóšum framtķšarinnar er ętlaš aš borga.

Ķ öšru lagi segir Lomborg aš Parķsarsamkomulagiš hafi mjög lķtil įhrif į hlżnun ķ heiminum og mišaš viš sjónarmiš talsmanna hnattręnnar hlżnunar af mannavöldum, žį muni heimurinn ekki nį nema um 1% af naušsynlegum samdrętti kolefnalosunar til aš koma ķ veg fyrir aš hlżnun jaršar frį žvķ sem nś er verši um 1.5 til 2 grįšur. Žaš žżšir aš 99% af vandamįlinu veršur įfram til stašar hvaš sem Parķsarsįttmįlanum lķšur.

Ķ žrišja lagi er gręn orka ekki til stašar til aš taka viš af jaršefnaeldsneyti. Umręšan sé öll į bjartsżnisgrunnni, en gręn orka sé dżr valkostur og vęri ekki til stašar ef ekki kęmu til grķšarlegir styrkir og hįtt orkuverš. Spįnn eyddi um 1% af žjóšarframleišslu ķ endurnżjanlega orku, meira en til ęšri menntunar. Žegar žeir drógu śr styrknum var ekki grundvöllur fyrir starfrękslu stęrsta meginhluta vindorkuvera ķ landinu.

Žrįtt fyrir aš hafa eytt grķšarlegum fjįrhęšum ķ styrki til aš auka endurnżjanlega orku og byggja gręn orkuver žį e vindorka um 0.5% af heildarorkunotkun og sólarorka um 0.1%. Žrem tilljónum dollara į aš eyša skv. Parķsarsamkomulaginu til stušnings endurnżjanlegrar orku til 2040, en žį mundi sólarorka nema um 1% og vindorka um 1.9% af orkužörf heimsins. Mikill kostnašur og lķtill įrangur žaš.

Mišaš viš žęr stašreyndir sem Lomborg bendir į žį er naušsynlegt aš hugsa mįliš upp į nżtt. Parķsarsamkomulagiš mun hrynja og hefši gert žaš hvaš sem lķšur afstöšu Trump af žvķ aš žaš kostar žvķlķkar ógnarfjįrhęšir og hefur sįralitla eša enga žżšingu varšandi hnattręna hlżnun og byggir ekki vistvęna orkugjafa af neinu viti.

En hvaš į žį aš gera? Į brotthvarf frį Parķsarsamkomulaginu aš žżša aš engin geri neitt og žjóšir heims skeyti engu um mengun eša eyšingu hrįefna? Er einhver sem vill žaš? Alla vega ekki sį sem žetta ritar.

Hvaš sem lķšur fordęmingu leištoga heimsins į afstöšu Trump, žį vęri e.t.v. įstęša til aš hugsa mįliš upp į nżtt og leita leiša til aš nį betri įrangri gegn mengun og sóun ķ heiminum meš minni kostnaši fyrir neytendur og verkafólk, en Parķsarsamkomulagiš gerir rįš fyrir.

Hvernig vęri aš auka grķšarlega rannsóknir og žróun į vistvęnni og gręnni orku til aš hśn geti raunverulega tekiš viš ķ einhverjum marktękum męli af jaršefnaeldsneyti.

Į sķšustu įrum eftir aš sósķalķsk hugsun og sósķalskar lausnir, heltóku stjórnmįlamenn Vesturlanda ķ framhaldi af hruni sósķalismans įriš 1989, žį hefur öll įherslan varšandi barįttu gegn hnattręnni hlżnun og mengun byggst į aukinni skattpķningu fólksins og stjórnmįlamenn hafa sķšan eytt grķšarlegum fjįrhęšum ķ gęluverkefni, sem litlu eša engu hafa skilaš. Ķ staš žeirrar sóķalķsku hugsunar og śrręša veršur aš leggja įherslu į žaš hvaš viš sem einstaklingar getum lagt aš mörkum og viljum leggja aš mörkum.

Hvernig vęri aš fólk ķhugaši rafbķlavęšingu ķ grķšarlega auknum męli. Ef umhverfisrįšherra vildi gera eitthvaš raunverulegt žį mundi hśn gera samning viš ON um byggingu hrašhlešslustöšva meš um 50. km. millibili į žjóšvegi 1 til aš byrja meš og léti okkur rafbķlaeigendur borga sannvirši fyrir notkun vega og orku frį ON. Viš eigum ekki aš fį žetta ókeypis. Žį mundum viš neytendur taka žįtt ķ og borga framkvęmd vistvęnna orkustöšva og stušla ķ lešinni aš žvķ aš minnka notkun jaršefnaeldsneytis.

Hvernig vęri aš Neytendasamtökin žegar žau komast śt śr innbyršisįtökum og stjórnvöld gengjust fyrir herferš mešal neytenda til aš vera įbyrgir neytendur, hafna umbśša- og plastsamfélaginu. Taka žarf upp góša fręšslu um hvaša viš getum sem einstaklingar gert til aš vernda vistkerfi okkar og draga śr mengun sem mest viš getum.

Af hverju bjóša ķslensk stjórnvöld ekki fjįrfestum aš fjįrfesta ķ rannsóknum į vistvęnni orku. Viš bśum nś žegar yfir grķšarlegri žekkingu hvaš žaš varšar og getum meš žvķ aš sinna rannsóknum og ašstoš viš ašrar žjóšir ķ žeim efnum lagt mikiš aš mörkum til heimsins alls. Af hverju ekki nįlagast višfangsefniš jįkvętt ķ anda John Lennon og segja žaš eru ekki vandamįl bara lausnir.

Aš standa vörš um nįttśruna og vinna aš žvķ aš dregiš verši śr mengun ž.m.t.notkun kolefna og jaršefnaeldsneytis er įbyrg afstaša, en žaš veršur aš nįlgast žį hluti meš žeim hętti aš žaš hafi raunveruleg įhrif og sé ekki framkvęmt meš žeim hętti aš fęra trilljónir eftir trilljónir króna frį vinnandi fólki til kommissara Evrópusambandsins og SŽ og fyrirtękja sem žeim eru žóknanleg og fį ķ dag milljarša ķ styrki og grķšarlegan įgóša meš sölu lotslagskvóta allt į kostnaš skattgreišenda. Žaš er eitt dęmi um žaš žegar stórkapķtališ og afturhaldiš nęr sameiginlegri lausn meš sósķalistunum allt į kostnaš einstaklingsframtaksins og almennings sem og framtķšarinnar.

Įkvöršun Trump gerir žaš naušsynlegt hvort sem "įbyrgum stjórnmįlamönnum" lķkar žaš betur eša verr, aš hugsa žessi mįl upp į nżtt žannig aš nį megi meiri og betri įrangri meš minni kostnaši fyrir almenning. Annaš gengur ekki.  

Žaš er lķka mįl til komiš aš hugsa fyrst og fremst um aš vinna gegn mengun og sóun ķ staš žess aš eltast viš vķsindalegar draugasögur og lausnir glįmskyggnrar stjórnmįlaelķtu.


Hlżnun ķ Noršurhöfum- Hvaša hlżnun?

Ķ dag tóku nokkrir ķslenskir vķsindamenn bakföll yfir hlżnun hafsins į Noršurslóšum og fręddu okkur um žį miklu vį sem okkur stafar af hlżnun af mannavöldum.

Įriš 2016 var męlt sem heitasta įriš frį žvķ aš męlingar hófust og ķ fyrravetur var okkur sagt aš ķsinn ķ noršurhöfum vęri minni en nokkru sinni fyrr og BBC fréttastofan sagši aš vegna žess aš ķsinn ķ Noršurhöfum vęri aš hverfa hefši oršiš versta loftmengun ķ Peking höfušborg Kķna.

Ķ upphafi maķ mįnašar į žessu įri kom annaš ķ ljós. Danska vešurfręšistofnunin upplżsti aš frį žvķ ķ desember s.l.hafi hitinn ķ Noršurhöfum veriš mķnus 20 grįšur og ķsinn jafn žykkur og fyrir 13 įrum. Ķshella Gręnlandi óx hrašar aš ummįli en gerst hefur ķ mörg undanfarin įr. Žessar stašreyndir viršast alveg hafa fariš framhjį hinu ķslenska vķsindateymi hlżindafólks.

Įriš 2016 var heitasta įriš vegna žess aš vešurfyrirbrigšiš El Nino var sérstaklega sterkt en gervitunglamęlingar sżna nś aš hitinn hefur lękkaš verulega alveg eins og geršist fyrir 17 įrum sķšan eftir įlķka sterkan El Nino įriš 1998 sem žį var heitasta įriš sem męlst hafši og įlķka heitt og įriš 2016.

Žetta žżšir aš hitastig jaršar hefur ekki hękkaš neitt ķ 19 įr. En vķsindamennirnir sem belgja sig śt ķ fjölmišlum og krefjast meiri peninga frį skattgreišendum vegna žeirrar hęttu sem stešji aš okkur segja ekki frį žessu og fjölmišlamennirnir gleypa frekar viš helvķtis- og ógnarspįm en raunveruleikanum og foršast aš kynna sér mįliš til hlķtar.

(Heimildir: Daily Telegraph- frétt 7.5.2017 "Another Arctic ice panic over as world temperatures plummet:Daily Telegraph reporters;

Paul Homewood blogg: Notalotofpeopleknowthat.)

 

 

 


Gróšurmagn ķ Afrķku eykst- Hvaš varš um gróšureyšingu vegna hlżnunar?

Į fréttamišlinum Eyjunni ķ dag er frétt um rannsókn sem gerš var į gróšurmagni ķ Afrķku. Ķ ljós kom aš žrįtt fyrir įgang manna og fleiri meinvętta į gróšurinn, žį hefur hann samt aukist verulega aš magni til ķ įlfunni.

Žetta gerist og žrįtt fyrir bölvaldinn hnattręna hlżnun af mannavöldum. Samkvęmt žeirri kenningu og fréttum įróšurspresta hlżnunarinnar žį eru stórkostleg vandamįl ķ Afrķku vegna hnattręnnar hlżnunar, žurkar, gróšureyšing og afleišingin landflótti og hungur.

Samkvęmt žessari nżju könnun žį eru stašreyndir allt ašrar. Gróšurmagn ķ įlfunni eykst og žaš er m.a. vegna aukinnar rigningar. Martin Brand hjį Kaupmannahafnarhįskóla sem stjórnaši rannsókninni sem tekur til 20 sķšustu įra segir aš žar sem gróšureyšing hafi oršiš ķ įlfunni sé fyrst og fremst um aš kenna įgangi manna.

Žetta hljóta aš vera vįleg tķšindi fyrir trśarbragšahópinn sem vill leggja milljarša skatta į borgaranna meš umhverfisrįšherra Bjartrar framtķšar ķ broddi fylkingar til aš žjóna hinni pólitķsku vešurfręši.

Er ekki kominn tķmi til aš stoppa žessa vitleysu?


Lżšhyggja (Pópślismi) og andstęša žess.

Sósķalistum er einkar tamt aš aš hengja merkimiša į žį sem žeir eru ósammįla. Fréttamišlar žeirra hafa sammęlst um aš uppnefna žį sem berjast gegn opnum landamęrum sem lżšhyggjufólk (pópślista) og žjóšernissinna.

Sé svo hvaš eru žį hinir sem eru andstęšingar okkar lżšhyggjufólksins og žjóšernissinnanna. skv. žessari skilgreiningu?

Eru žaš sérhyggjufólk?

Eša elķtufólk?

Žjóšfjandsamlegt fólk?

Eša eitthvaš allt annaš?

Fróšlegt vęri aš vita hvaš sérstakur og ętķš įlitsgjafi fréttastofu RŚV sérfręšingur ķ lżšhyggju Eirķkur Bergmann kennari hefur um žetta aš segja.

Žį er lķka einkar athyglisvert aš Eirķkur Bergmann og ašrir sósķalistar sem hugsa meš sama hętti gagnrżna okkur lżšhyggjufólk og žjóšernissinna skv. žeirra skilgreiningu fyrir aš skipta fólki ķ, okkur og hina. Raunar kannast ég lķtt viš aš beita slķku oršfęri og alla vega žį minna heldur en Erdogan og Eirķkur Bergmann

En mešal annarra orša. Eirķkur Bergmann og hans nótar- eru žeir ekki meš merkimišunum sķnum einmitt aš skipta fólki ķ okkur og hina?


Hįskólar vķsindi og tjįningarfrelsi

Hįskólar eiga aš vera vagga vķsinda, rökręšna og tjįningarfrelsis. Višhorf žeirra sem vinna viš hįskóla vķša į Vesturlöndum, kennara og nemenda er hins vegar allt annaš.

Hįskóli ķ Cardiff į Englandi hefur birt leišbeiningar um óęaskileg orš til žess aš meiša ekki fólk vegna kynferšis žess. Skv. žvķ er "gentlemans agreement" bannaš. 

Ķ hįskóla ķ Cambridge amast stśdentar viš žvķ aš fį Jamaican stew og Tunisian rice og segja aš žaš vķsi ekki til réttra menningarlegra sjónarmiša. Ķ öšrum hįskóla ķ Cambridge var ęvisaga Winston Churchill rituš af David Irving fjarlęgš į bókasafni skólans vegna skošana sagnfręšingsins.

Tķmaritiš Spike sagši ķ sķšasta mįnuši aš 90% breskra hįskóla tękju žįtt ķ aš takmarka tjįningarfrelsiš m.a. hefšu 21 hįskóli bannaš įkvešnum śrvals įlitsgjöfum aš tala eingöngu vegna skošana žeirra. Įkvešnar skošanir og sjónarmiš eru bönnuš eins og į tķmum rannsóknarréttarins.

Įtta af hverjum tķu fyrirlesurum ķ hįskólum ķ Bretlandi er vinstra fólk, sem leišir til hęttu į hóphegšun. Adam Smith stofnunin segir aš žetta hafi leitt til žess aš ekki sé lengur tekist į um ólķka skošanir og ętlanir og įlyktanir um lykilmįl séu įkvöršuš į grundvelli hóphegšunar um hinn eina rétta sannleika. Ķ žvķ skyni aš koma fram hinni einu réttu skošun hélt prófessor ķ Sussex seminar um žaš meš hvaša hętti ętti aš fara fram gagnvart hęgri sjónarmišum og kęfa žau ķ fęšingu.

Žessu furšufyrirbęri sem margir hįskólar eru aš verša vegna rétttrśnašar ķ staš vķsindalegra vinnubragša, leiša til óskapnašar žar sem įstęša er til fyrir stjórnmįlamenn aš gaumgęfa hvort peningum skattgreišenda sé ekki betur variš til annars vķsindastarfs en skošanakśgašra hįskóla.

Hįskólaspeki nżaldar hefur fundiš žaš śt aš fólk sé ķ raun žess kyns sem žaš telur sig vera hverju sinni. Žegar svo er komiš žį er ekki furšulegt aš žolinmęši fyrir hlutlęgum umręšum og vķsindastarfi bķši hnekki og tķmar allsherjarrķkisins ķ anda fasismans,  sem Mussolini fasistaforingi talaši um renni upp fyrir tilstilli vinstri hįskólaspekinnar.


100 mįnušurnir sem lišu įfallalaust

Įriš 2016 er heitasta įr į jöršinni ķ meir en 100 žśsund įr vegna loftslagsbreytinga, sagši ķ frétt vinstra blašsins Guardian ķ sķšustu viku.  Vķsaš var til upplżsinga "sérfręšingsins" James Hansen eins helsta barįttumanns um loftslagshlżnun af mannavöldum. Žetta er raunar alrangt žar sem loftslag var hlżrra į jöršinni fyrir um 1000 įrum eša žegar Ķsland byggšist og er žvķ mišur ekki eins hlżtt og žį.

Hansen og annaš ofsatrśarfólk į hnattręna hlżnun af mannavöldum halda žvķ fram aš finna verši leišir til aš koma koltvķsżringi burt śr andrśmsloftinu en įętlašur kostnašur viš žaš eru 570 trilljónir dollara eša sem samsvarar sjöįra heimsframleišslu. Žaš žżšir um 9 milljón króna kostnaš į hvert mannsbarn ķ heiminum.

Hansen og nótar hans hafa spįš žvķ allt frį įrinu 1988 aš hlżnun vęri óumflżjanleg ef ekki yrši hętt aš brenna jaršefnaeldsneyti og losa koltvķsżring śt ķ andrśmsloftiš. Žeir hafa ķtrekaš fullyrt aš ķshella į pólunum mundi brįšna, sjįvarborš mundi hękka, žurkar yršu stórkostlegt vandamįl og hvirfilbylir yršu sterkari og tķšari. Allt hefur žetta reynst rangt.

Fyrir 8 įrum byrjaši vinstra blašiš Guardian barįttu fyrir aš bjarga jöršinni og hélt žvķ fram aš ašeins vęru eftir 100 mįnušir til žess annars yrši óbętanlegur skaši af loftslagsbreytingum óafturkallanlegur ķshella pólana mundi brįšna, sjįvarborš mundi hękka verulega, hvirfilbylum mundi fjölga og styrkur žeirra aukast og žurkar yršu stöšugt fleiri og alvarlegri.

Nś eru žessir hundraš mįnušir lišnir og ekkert af žessu hefur gengiš eftir og hvaš sem lķšur upphrópunum um heitustu įr ķ sögunni žį hefur hitastig ekki hękkaš į jöršinni sķšustu įtjįn įr og žar veršur aš skoša aš įriš 2016 er undir įhrifum frį fyrirbrigšinu El Nino.

Pólar ķshellan er um žaš bil sś sama og žegar męlingar hófust įriš 1979. Varla er hęgt aš merkja hękkun sjįlvarboršs ķ um žaš bil heila öld. Engin breyting hefur oršiš varšandi styrk eša tķšni hvirfilbyla. Alvarlegir žurkar eftir 1950 til dagsins ķ dag eru einnig fįtķšari.

Raunar hefur eitt breyst undanfarin įr e.t.v. vegna aukins koltvķsżrings ķ andrśmsloftinu. Jöršin er gręnni og jaršargróši er miklu meiri en įšur.

Žrįtt fyrir žessar stašreyndir hefur stjórnmįlaelķtan įkvešiš aš leggja žungar byršar į fólk og atvinnulķf sem birtist m.a. ķ hękkušu orkuverši og įlögum į atvinnulķf sem bitnar į endanum į neytendum. En į sama tķma taka Kķnverjar og Indverjar žįtt ķ allri vitleysunni og skrifa undir samninga en lįta sér ekki detta ķ hug aš fara eftir žvķ og auka žvķ mišur sem aldrei fyrir losun koltvķsżrings.

Helvķtisspįrnar hafa ekki gengiš eftir en viš žurfum óhįš žvķ aš ganga vel um og gęta fjöreggsins okkar jaršarinnar og skila henni til komandi kynslóša betri en viš tókum viš. Žaš žżšir ekki aš viš eigum aš dansa eftir flautu falsspįmanna hnattręnnar hlżnunar.

(Upplżsingar aš mestu śr ritstjórnargrein Daily Telegraph9.10.2016)


Eru blondķnur ekki heimskar eftir allt saman?

Blondķnur eru alls ekki heimskar eins og haldiš hefur veriš fram og sagt er frį ķ óteljandi skrżtlum. Skv könnun sem birt var ķ blašinu Economics Bulletin kemur fram aš blondķnur męldust meš hęstu greindavķsitöluna žegar męlt var eftir  hįralit. Blondķnur voru lķka oftar ķ hęrra settum störfum en konur meš annan hįralit.

Sama gildir um karlmenn. Ljóshęrši karlmašurinn kom heldur betur śt ķ könnuninni gįfnalega en viš sem höfum annan hįralit.

Žegar könnunin er skošuš betur sést raunar aš sįralķtill munur er į gįfnafari fólks eftir hįralit og munurinn innan skekkjumarka. Gildi könnunaninnar er žvķ takmarkaš umfram žaš aš hrekja žį vitleysu aš ljóshęršar konur eša karlar séu mišur gefin andlega en žeir sem hafa annan hįralit.

Žaš veršur greinilega aš endurskoša ljóskubrandarana.

 


Flottar umbśšir ķ Parķs.

Viš höfum loksins nįš žvķ sögulega takmarki aš bjarga jöršinni frį loftslagsbreytingum. Žannig var samkomulagiš sem nįšist į loftslagsrįšsstefnunni ķ Parķs, kynnt.  Markmišiš er aš hlżnun verši ekki nema 2 grįšur į öldinni og lönd heimsins samžykkja aš reyna aš halda hlżnuninni innan viš 1.5 grįšur.

Rķku löndin eiga aš greiša 100 milljarša dollara į įri til žróunarlandanna. Žau eru samt ekki lagalega skuldbundin til žess og munu ekki gera žaš mišaš viš fyrri reynslu.

Samkomulagiš skuldbindur ekki neitt rķki lagalega til eins eša neins umfram žaš sem veriš hefur. Oršalag og markmiš samningsins er oršaš svo frįbęrlega aš fįheyrt er enda skipta umbśšir meira mįli en innihald fyrir stjórnmįla- og vķsindaelķtu nśtķmans. Įrangurinn męlt meš žeirri męlistiku er žvķ grķšarlegur.

Tįrfellandi forseti Kiribati eyja sagši aš nęšu menn ekki samkomulagi um hįmarkshitun 1.5 grįšur mundi Kiribati sökkva ķ sę. Samt sem įšur hefur landmassi Kiribati aukist en ekki minnkaš og ekki męlist nein hękkun sjįvarboršs žar.

Kķna sem ber įbyrgš į helmingi losunar kolefnis mun tvöfalda kolefnislosun til įrsins 2030 mišaš viš įętlanir um byggingar kolaorkuvera og Indland sem er žrišji stęrsti kolefnalosandi heimsins ętlar aš žrefalda losunina til sama tķma. Ķ dag eru įform um aš byggja 2.500 nż kolaorkuver af žvķ aš kol eru ódżrasti orkugjafinn. Samžykkt Parķsarrįšsstefnunnar skiptir engu mįli og žeim milljón vinnustundum sem var eytt žar hefši betur veriš variš til annars.

Žrįtt fyrir falleg orš og fyrirheit mun kolefnalosun aukast verulega žvķ mišur en ekki minnka og ekkert ķ samkomulaginu skuldbindur nokkurt rķki. Alvarlegasti lęrdómurinn af Parķsarrįšstefnunni er žvķ mišur sį aš stjórnmįla- og vķsindaelķta heimsins hefur afsalaš sé raunverulegum markmišum, en bullukollast ķ samręmi viš žaš sem George Orwell hefši kallaš "political newspeak" fjarri öllum sannleika eingöngu sett fram til aš žóknast pópślķskum slagoršaflaumi įn  raunveruleikatengingar eins og fullyršingar forseta Kiribati.

 


Nś fer žessu aš verša lokiš

Žegar ég var aš paufast ķ snjónum įšan žį datt mér ķ hug aš Karl Bretaprins sagši į loftslagsrįšstefnunni ķ Rio de Janeiro ķ mars 2008 aš žaš vęru minna en 100 mįnušir žangaš til hlżnun jaršar yrši óyfirstķganleg. Samkvęmt žvķ žį er žetta bśiš ķ jślķ 2017.

Loftslagsrįšstefnan ķ Parķs veršur žį sś sķšasta. Eftir jślķ 2017 veršur engu breytt Móšur jörš veršur ekki bjargaš frį eyšingu. Nema  Karl Bretaprins og Obamar allra žjóša hafi rangt fyrir sér og įstandiš sé.

Stjórnmįlaleištogar eru eins og hópur hįskólafólks ķ hópefli viš aš sannfęra hvort annaš um hnattręna hlżnun žó engin žeirra hafi vķsindalegar forsendur. Karl Bretaprins segir aš borgarastyrjöldin ķ Sżrlandi stafi af loftslagsbreytingum. Žurkur og uppblįstur er ekki vandi Sżrlands og uppskera į hveiti hafši fjórfaldast frį 1990 žegar uppreisnin hófst. Žurkar ķ Miš-Austurlöndum voru mun alvarlegri um mišja sķšustu öld. Karl Bretaprins kynnir sér ekki stašreyndir en bullar ķ hópeflin eins og svo margir ašrir heimsendaspįmenn.

Ķ kvöld var sagt frį žvķ aš umręšan į loftslagsrįšstefnunni hafi veriš um vandamįl vegna žess aš ummįl vatns ķ vestur hluta Afrķku hafši minnkaš mjög. Hvaš žį meš įšur landlęga žurrka og hungursneiš ķ Ethķópķu og Sómalķu upp śr 1980. Hvaš varš af žeim? Af hverju er žaš ekki vandamįl lengur?

Žvķ mišur er fįu aš treysta lengur ķ žessum heimi og męlingar og spįr ganga į mismunandi vegu. Žį er hentast aš skoša hvaš brennur į eigin skinni. Ķ žau 30 įr sem ég hef stundaš fjallgöngur hef ég ekki séš aš snjóalög hafi breyst mikiš eša vešurlag žannig žaš žaš sé einhver munur sem miklu skiptir. Nś eins og žegar sambęrileg loftslagsrįšstefna var haldin ķ Kaupmannahöfn um įriš gengur į meš fimbulkulda og mestu snjókomu ķ Reykjavķk ķ marga įratugi.

Mesti munurinn į loftslagsrįšstefnunni nśna og ķ Kaupmannahöfn er sį aš nś er ķslenska sendinefndin tiu sinnum fjölmennari og munar žar ekki sķst aš Dagur B. Eggertsson įkvaš aš fara ekki fįlišašur til žessa žings og hafa meš sér gildasta forsjįrfólk śr gervallri Reykjavķk svo žaš mętti sannfęrast ķ hópeflinu um aš ekki žyrfti aš gera viš holurnar ķ malbikinu žar sem bķlarnir vęru hvort heldur hinn versti skašvaldur og bęri aš śtrżma.

Ķ kulda snjókomu og trekki sķšustu daga eiga žvķ vel viš lokin į vķsunni sem Steinn Steinar setti saman žį nżkominn til Reykjavķkur "žetta er ekki ekki ekki ekki žolandi" 


Ķshellan vex og žykknar į Sušurhvelinu.

Ķ skżrslu bandarķsku geimvķsindastofnunarinnar NASA kemur fram aš ķsinn į sušurpólnum fer vaxandi. Samkvęmt upplżsingum frį gervitunglum žį óx ķsinn į sušurhvelinu um 82 billjónir tonna į įri į įrunum 2003-2008. Žaš gerir meira en sem nemur brįšnun annarsstašar ķ heiminum žar sem hśn er žį fyrir hendi. Žessar nišurstöšur eru ķ andstöšu viš rannsóknir IPCC sem segir aš yfirborš sjįvar hękki um o.27 millimetra į įri vegna brįšnunar sušurskautsķssins. Nišurstöšur IPCC hafa išulega reynst rangar og męlingar NASA eru mun nįkęvmari žannig aš ašrir en hlżnunartrśbošar leggja nišurstöšur NASA frekar til grundvallar.

Spurningin er žį hvaš veldur žvķ aš yfirborš sjįvara hękkar ef žaš er ekki vegna aukinnar brįšnunar ķss. Žį er lķka spurningin er yfirborš sjįvar aš hękka meira en sem nemur ešlilegum sveiflum og spyrja mį hvernig stendur į žvķ aš hin stórkostlegu hafnarmannvirki sem Heródes mikli gerši ķ Caesarea Maritima 15 įrum fyrir okkar tķmatal eša fyrir 2030 įrum eru nś į kafi ķ sjó jafnvel žó aš hnattręn hlżnun hafi ekki oršiš sem neinu nemur nema tķmabundnum sveiflum į žessu 2000 įra tķmabili.

Uppgötvanir NASA um aš ķshellan į sušurhveli sé aš vaxa og žykkna vekur óneitanlega margar spurningar um nįkvęmni žeirra loftslagsvķsinda sem haldiš er aš stjórnmįlamönnum og trśarleištogum til aš fį žį til aš taka skašlegar įkvaršanir til verndar lķfrķkinu į fölskum forsendum. Įkvaršanir sem leiša til aukinnar rķkishyggju og rķkisafskipta, versnandi lķfskjara og takmörkunar į frelsi einstaklingsins.

Vitlausar įkvaršanir geta žó išulega fengiš stušning śr óvęntum įttum eins og frį stórfyrirtękjum og fjįrmįlakerfinu, sem bśa til veršmęti śr bönnum. Žannig geršist žaš meš ķslenska kvótakerfiš ķ sjįvarśtvegi sem fjįrmįlafyrirtękin geršu aš veršmętum žar sem engin veršmęti voru ķ fiskveiširéttindunum fyrir daga kvótakerfisins og sama er aš gerast į hnattręna vķsu varšandi kolefnislosunarkvóta, sem ganga nś handa į milli dżrum dómum. Žegar stórkapķtališ og fjįrmįlakerfiš tekur höndum saman viš stjórnmįlalega og vķsindalega vitleysu veršur erfišara aš komast burt śr bullinu eins og ķslenska kvótakerfiš ķ sjįvarśtvegi hefur sżnt žar sem tugir milljarša veršmęta synda um og śr ķslenskri lögsögu įn žess aš žęr séu nżttar vegna galla kvótakerfisins.


Nęsta sķša »

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fęrslur

Jśnķ 2017
S M Ž M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (25.6.): 4
  • Sl. sólarhring: 11
  • Sl. viku: 142
  • Frį upphafi: 1385705

Annaš

  • Innlit ķ dag: 4
  • Innlit sl. viku: 75
  • Gestir ķ dag: 4
  • IP-tölur ķ dag: 4

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband