Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, jśnķ 2013

Flöt lękkun lįna og OECD

Nś berst sį erkibiskups bošskapur frį Efnahags- og framfarastofnuninni OECD aš flöt lękkun lįna sé órįšleg. Einkum žvęlist fyrir OECD aš žessi lękkun muni ekki nżtast žeim sérstaklega sem geta ekkert borgaš hvort sem er.  

OECD gefur reglulega śt skżrslur um efnahagsmįl og viš skošun skżrslna fyrir hrun veršur ekki séš aš viš žurfum aš sękja sérstaklega og alltaf ķ bošskap žeirra. Žį skoša spekingarnir hjį OECD ekki misgengiš į ķslenskum lįnum vegna verštryggingarinnar. Žeir skilja ekki aš hér er um réttlętismįl aš ręša.

Ķ öllum OECD löndum hefur išulega veriš um flata lękkun lįna aš ręša. Žaš gerist ķ veršbólgu žegar neytendalįn eru óverštryggš eins og ķ öllum OECD löndum nema į Ķslandi.

Žjóšir sem lenda ķ kreppum og fjįrhagsvanda eru venjulega 2-4 įr aš vinna sig śt śr žvķ vegna žess aš veršbólga tryggir flata nišurfęrslu lįna. En veršbólga fylgir alltaf slķkum hremmingum. Hér gilda ekki žau lögmįl vegna žess aš žaš er nefnilega vitlaust gefiš.


Forseti ķ leit aš tilgangi

Dug- og śrręšalitlir forustumenn ķ stjórnmįlum kosta skattgreišendur išulega mikiš fé žegar žeir freista žess aš afla sér vinsęlda og sżna fram į aš žeir hafi takmark og tilgang.

Ķ gęr lżsti Barack Obama fjįlglega hvernig hann ętlaši aš berjast gegn loftslagsbreytingum og koma ķ veg fyrir aš komandi kynslóšir fįi plįnetu sem ekki verši hęgt aš laga. Allir geta tekiš undir žetta.

Bandarķkin hafa um įratuga skeiš veriš mesti mengunarvaldur heims og sóaš meira jaršefnaeldsneyti en ašrir. Notkun kola er mikil auk annarra mengunarvalda. Bandarķkjaforseti getur žvķ heldur betur tekiš til hjį sér.

Obama ętlar aš berjast gegn kolefnaśtblęstri orkuvera, draga śr kolefnaśtblęstri ökutękja meš nżrri tękni, banna lagningu ólķuleišslu og gefa leyfi fyrir vind- og sólarorkuver. 

Obama ętlar hins vegar ekki aš hękka verš į olķum bensķni eša kolum. Rįndżr orkuver sem kosta neytendur mikiš en draga sįralķtiš śr śtblęstri er hins vegar gęluverkefni Obama. 

Mengun minnkar takmarkaš meš žessum ašgeršum Obama. En kostnašur skattgreišenda og neytenda veršur mikill vegna ómarkvissra ašgerša mįlefnasnaušs forseta.


Ófęrar sérleišir

Fjįrmįlastofnanir hamast gegn afnįmi verštryggingari. Viš žvķ var aš bśast. Hagsmunaašilar eru alltaf į móti framförum. Fręgast er dęmiš af vefurunum ķ Bretlandi sem mótmęltu saumavélinni.

Ķbśšarlįnasjóšur hefur ķtrekaš oršiš gjaldžrota en lifir vegna žess aš skattgreišendur hafa lagt til hans milljarša į milljarša ofan. Nś mótmęlir žessi sjóšur afnįmi verštryggingar. Samt eru ekki nema nokkrar vikur sķšan aš fullyrt var aš višskiptamódel Ķbśšalįnasjóšs gengi ekki upp.

Verštryggš ķslensk lįn eru dżrustu lįn ķ okkar heimshluta. Verštryggingin ręnir eigum fólks. Verštryggingin er óréttlįt. Ķslenskar fjölskyldur eru mešal žeirra skuldugustu ķ heiminum vegna verštryggingar. Samt sem įšur er atvinnužįttaka hér meiri og almennari en vķšast hvar.

Žessar stašreyndir ęttu aš leiša til žess aš vķštęk samstaša ętti aš vera fyrir hendi um aš taka upp réttlįtt lįnakerfi. Af hverju mį kerfiš ekki vera eins og į Noršurlöndunum, Žżskalandi eša Bretlandi?

Hafa sérleišir Ķslands ķ lįnamįlum gefist svona vel?


Kastiš ekki nįttśruperlum fyrir Orkuveituna eša Landsvirkjun

Aldeyjarfoss ķ Skjįlfandafljóti er einn fallegasti ef ekki fallegasti foss į Ķslandi. Umhverfi fossins er einstakt og stušlabergsskįlin sem hann rennur um er mjög sérstök. Išulega hef ég sagt feršamönnum aš žaš sé žess virši aš leggja žį löngu lykkju į leiš sķna, sem žarf ef žjóšvegur 1 er ekinn til žess aš skoša žennan fallega foss. Enginn hefur oršiš fyrir vonbrigšum. Žvert į móti hafa allir žakkaš mér fyrir įbendinguna og lżst žvķ hvaš žeim žyki Aldeyjarfoss mikil nįttśruperla.

Nś vilja Orkustofnun og Landsvirkjun virkja viš Aldeyjarfoss og hafa sótt um rannsóknarleyfi. Žaš leyfi į ekki aš veita. Žó ég sé almennt hlynntur vatnsaflsvirkjunum žį er mikilvęgt aš banna virkjanir til aš vernda viškvęma nįttśru og nįttśruperlur.

Aldeyjarfossi į ekki og mį ekki fórna  undir virkjun eša eitthvaš annaš. Aldeyjarfoss į aš vera ķ sama verndunarflokki og Gullfoss. Nįttśruperlur sem nśkynslóšin mį ekki fórna į altari gręšgisvęšingarinnar. 


Sešlabankinn gegn rķkisstjórninni?

Sešlabankinn segir fyrirhugaša skuldaleišréttingu verštryggšra lįna dżra og ómarkvissa og leggst gegn skuldaleišréttingu sem rķkisstjórnin hefur bošaš. Jónas Kristjįnsson fyrrum ritstjóri fer einnig mikinn og telur alla hafa oršiš fyrir forsendubresti og žvķ sé žaš ekki réttlįtt aš gera neitt. 

Jónas og Sešlabankinn ęttu aš skoša aš įriš 2008 įbyrgšist ķslenska rķkiš allar innistęšur ķ ķslenskum bönkum hérlendis. Sś įbyrgšaryfirlżsing var aldrei borin undir Alžingi og Sešlabankinn hefur aldrei lįtiš ķ ljósi vanžóknun į žeirri ašgerš. Sumir įttu žį hundruši milljóna į bankareikningum sem verštryggingaržręlarnir žurftu aš axla įbyrgš į.

Forsendubresturinn varšandi hękkun į verštryggšu lįnunum var fyrirséšur viš hrun. Ég benti į žaš sérstaklega og ķtrekaš ķ umręšum į Alžingi og krafšist žess aš sett yršu neyšarlög fyrir neytendur sem tękju verštrygginguna śr sambandi mešan fįr kyrrstöšuveršbólgunarinnar riši yfir. 

Žaš įtti öllu sęmilega menntušu fólki aš vera ljóst aš žaš sama mundi gerast hér og alls stašar žar sem bankahrun hefur oršiš eša greišslufall rķkis. Žess vegna skipti svo miklu til aš gęta jafnręšis og réttlętis aš taka verštrygginguna śr sambandi. Žaš voru verstu mistök rķkisstjórnar Geirs H. Haarde aš taka ekki verštrygginguna śr sambandi og höfušįbyrgš į žvķ ber Jóhanna Siguršardóttir og žvergiršingshęttinum viš aš sinna réttlętiskröfum fólksins s.l. fimm įr.

Žaš kostar aš leišrétta mistök aftur ķ tķmann og žannig veršur žaš lķka meš leišréttingu verštryggingarokursins. Sį kostnašur er fyrst og fremst vegna skammsżni sķšustu rķkisstjórnar og sem skynjaši ekki mikilvęgi skuldaleišréttingar og hafši ekki nęgjanlega rķka réttlętiskennd til aš taka į mįlinu.


Veišigjald og beint lżšręši

Žaš hentar okkur greinilega vel sem žjóš aš tala śt ķ žaš óendanlega um hlutina setja fram tillögur en gera sķšan ekkert meš žaš. Žannig er žaš meš hugmyndir um beint lżšręši og setja įkvęši ķ stjórnarskrį um žjóšaratkvęšagreišslur.

Margt bendir til aš starfsemi žjóšžinga ķ hefšbundnum lżšręšisrķkjum hafi takmarkašri žżšingu en įšur. Meš hvaša hętti į žį aš tryggja ešlilegri lżšręšislegri starfsemi framgang er žaš meš žjóšaratkvęšagreišslum eša meš einhverjum öšrum hętt?

Beint lżšręši ķ formi ašgengileika aš žjóšaratkvęšagreišslum hefur gefist vel ķ Sviss en mišur ķ Kalifornķu. Ķ Sviss hafa menn haft ašgengi aš žessu formi beins lżšręšis ķ meir en 100 įr og žaš hefur gefist mjög vel og segja mį aš jafnan žegar žing og žjóš eru ósammįla žį hafi žjóšin haft rétt fyrir sér meš sama hętti og ķ Icesave mįlunum hjį okkur.

Vandamįl Kalifornķu er ekki sķst vegna žess aš žar er veriš aš greiša žjóšaratkvęši um skattlagningu og žaš viršist ekki ganga vel og Kalifornķa išulega veriš į barmi gjaldžrots.

Margir telja af žeim sökum aš naušsynlegt sé aš skattamįl séu undanžegin žjóšaratkvęšagreišslum.  Sjįlfur mundi ég gjarnan vilja sjį alla ósanngjarna skatta falla brott eša lękka eins og viršisaukaskatt, tekjuskatt sem og tryggingagjald. Ef til vill er žaš ķhaldssemi aš vilja ekki lįta žjóšina greiša atkvęši um slķka hluti.

Meš sama hętti er žaš meš veišigjaldiš og hvaš žaš į aš vera hįtt. Žar er einnig um grein af sama meiši aš ręša ž.e. skattlagning. Spurning er hvort žaš henti aš greidd séu žjóšaratkvęši um aš lögš séu sérstök gjöld af hįlfu rķkisins į suma og hversu hįtt žaš skuli vera. 

Hér er vakiš mįls į žessu vegna žess aš žaš skiptir mįli aš koma sem fyrst į virkara lżšręši ķ landinu meš beinni aškomu kjósenda, en spurning er hvar takmarkanirnar skuli vera til aš borgurum landsins verši ekki mismunaš og ešlileg starfsemi stjórnvalda geti haldiš įfram.


Naušsynleg öryggisrįšstöfun

Ķ fréttum ķ gęr var sagt frį fjölda lögreglumanna į vakt ķ tveim stórum lögregluumdęmum. Ljóst var af fréttinni aš lögreglužjónar į landsbyggšinni eru allt of fįir auk žess hef ég grun um aš vķša séu žeir ekki nógu vel tękjum bśnir.

Hvaš sem lķšur sparnašarįętlunum og naušsyn žess aš dregiš sé śr umsvifum rķkisins žį er samt naušsynlegt aš tryggja öryggi borgaranna meš žvķ aš haldiš sé uppi lögum og reglu  og ašstoša ef slys eša óhöpp verša. Žaš veršur ekki gert nema fjölga lögreglufólki og endurnżja tękjakost lögreglunnar.

Spurning er hvort ekki sé naušsynlegt aš landiš allt verši eitt lögregluumdęmi. Žį er lķka spurning hvort ekki sé hęgt aš bjóša sem samfélagsverkefni almennum borgurum aš koma lögreglunni til ašstošar eftir aš hafa fengiš višeigandi žjįlfun t.d. varšandi umferšarstjórnun og gęslustörf svo og aš tryggja aukiš öryggi barna og unglinga svo dęmi séu tekin.

Viš eigum aš vera fyrirmyndarland varšandi löggęslu og öryggi fólks

 


Allt er nś meš öšrum róm

Sś var tķšin aš ķslenskir vinstri menn marsérušu frį Keflavķk til Reykjavķkur af žjóšernistilfinningu. Allt var žaš gert til aš mótmęla erlendum yfirrįšum og amrķskum her. Sķšan mótmęlti žetta sama fólk Įlveri ķ Straumsvķk og sķšar annarri stórišju allt vegna žjóšerniskenndar aš eigin sögn. Alžżšubandalagsfólk sem sķšar varš Samfylkingarfólk taldi sig į žeim tķma hafa einkarétt į ķslenskri žjóšerniskennd og žjóšrembu og mótmęlti erlendri įsęlni ķ hvaša formi og mynd sem hśn birtist og talaši um Sjįlfstęšisflokk og Framsóknarflokk sem landssöluflokka.

Žeir sem įšur marsérušu žindarlaust jafnvel oft į įri til aš mótmęla amrķskum her, erlendri įsęlni, erlendum įlverum, alžjóšagjaldeyrissjóši, undanlįtssemi viš Breta o.s.frv. mega nś vart vatni halda af vandlętingu vegna žjóšhįtķšarręšu forsętisrįšherra.

Nś talar vinstri menningarelķtan um žjóšrembu forsętisrįšherra vegna žeirrar ósvinnu aš hann skuli hafa sagt aš viš ętlum ekki aš lįta Evrópusambandiš eša Alžjóšagjaldeyrissjóšinn segja okkur fyrir verkum heldur gęta hagsmuna fólks ķ skuldavanda og ķslenskra atvinnuhagsmuna.

Varš umpólun ķ höfšinu į vinstra fólki žegar Steingrķmur J. og Jóhanna vildu selja ķslenska hagsmuni meš žvķ aš ganga til samninga um Icesave eša žegar žau gįfu erlendum hręgammasjóšum stęrsta hlutinn ķ ķslensku višskiptabönkunum.

Hvaš veldur žvķ aš vinstri menningarelķtan skuli hneykslast į žvķ aš rķkisstjórnin vilji gęta ķslenskra hagsmuna varšandi veišar į makrķl og hagsmuna lķtilmagnans gagnvart ofrķki lįnastofnana meš žvķ aš fęra nišur höfušstóla verštryggšu lįnanna og afnema verštryggingu į neytendalįnum?


Afsökun fyrir ķhlutun

Frišarveršlaunahafi Nóbels, Barack Obama Bandarķkjaforseti ętlar aš senda meira af vopnum til uppreisnarmanna ķ Sżrlandi vegna žess aš svo margir hafa žegar veriš drepnir ķ įtökum ķ landinu og stjórnarherinn ku beita efnavopnum samkvęmt sömu heimildum og sögšu aš Saddam Hussein ķ Ķrak hefši yfir gjöreyšingarvopnum aš rįša (Weapons of mass destruction)

Gömlu nżlenduveldin Bretland og Frakkland tóku žessari yfirlżsingu frišarveršlaunahafans fagnandi. Utanrķkisrįšherra Breta og forsętisrįšherra Frakka sögšu aš nś vęri mįl til komiš aš gera eitthvaš almennilegt ķ mįlinu žar sem aš stjórnarher Assads Sżrlandsforseta vęri ķ mikilli sókn.

Einu sinni trśši ég žvķ sem kom frį žessum hįu herrum, en ég geri žaš ekki lengur. Eftir innrįsina ķ Ķrak, sem var brot į alžjóšalögum og strķšsglępur, sem afsakašur var meš lygi, röngum fullyršingum og hįlfsannleik žį brast trśnašurinn į opinberar yfirlżsingar rįšamanna ķ Bretlandi, Frakklandi og Bandarķkjunum.

Hvernig sjį rįšamenn Frakklands, Bretlands og USA fram į aš žaš dragi śr blóšbašinu ķ Ķrak meš žvķ aš senda meiri og mannskęšari vopn til uppreisnarmanna. Taglhnżtingar žeirra į žessu svęši Quatar og Saudi Arabķa hafa heldur betur styrkt uppreisnarmennina meš peningum og vopnum.

Af hverju dettur Nóbelsveršlaunahafanum Obama ekki ķ hug aš fį ašrar žjóšir ķ liš meš sér til aš koma į frišarrįšstefnu. Svo veršur sį tķmi aš vera lišinn aš Bretland, Bandarķkin og Frakkland megi ekki heyra góšs strķšs getiš įn žess aš blanda sér ķ žaš eša kynda undir žannig aš žaš verši strķš.


Axlar einhver įbyrgš į Landsdómsįkęru?

Sś afstaša žingmanna Evrópurįšsins aš Landsdómsįkęra Alžingis gegn Geir H. Haarde hafi veriš pólitķsk hefndarašgerš kemur ekki į óvart.  Hefndarleišangur Steingrķms Sigfśssonar og Jóhönnu Siguršardóttur eitraši žjóšfélagsumręšu og skašaši oršstķr Ķslands sem réttarrķkis.  Žį mį ekki gleyma žeirri meingerš sem ķ įkęrunni fólst gegn persónu og ęru Geirs H. Haarde.

Full įstęša er til aš rannsaka tildrög įkęrunnar rękilega.  Til žess žarf aš skoša vinnubrögš Rannsóknarnefndar Alžingis. Skżrsla nefndarinnar og umfjöllun um Geir H. Haarde var sį grunnur sem įkęrendur byggšu į.  Žegar nefndarmenn rannsóknarnefndar  voru kölluš til rįšgjafar fyrir Atlanefnd Alžingis  drógu žeir ekki śr įkafa žeirra sem vildu įkęra Geir og fleiri.

Margt er rangt ķ skżrslu Rannsóknarnefndarinnar og vinnubrögš voru ekki til fyrirmyndar.  Skżrslan var stemmingsskżrsla en ekki vönduš stašreyndaskżrsla. Žetta sést m.a. į framsetningu, vali og mešhöndlun upplżsinga. Żmsir, ž.į.m. forseti Ķslands, hafa bent į aš skżrslan er full af stašreyndavillum og röngum įlyktunum. Rannsóknarnefndin tślkaši einnig lög į rangan hįtt, t.d. meginatriši bankalöggjöfar um skilgreiningu į stórum įhęttuskuldbindingum eins og Hęstiréttur hefur stašfest.

Rannsóknarnefndin gętti ekki aš hęfisreglum né virti meginreglur um réttindi einstaklinga til hlutlausrar rannsóknar, ašgangs aš gögnum og fleira.  Verst var žó vanviršing nefndarinnar į andmęlarétti, sem eingöngu var til mįlamynda. Žaš aš birta ekki andmęli ķ hinni prentušu skżrslu nefndarinnar sżndi hugarfar nefndarmanna.

Skipan pólitķskra rannsóknarnefnda stenst illa mannréttindaįkvęši um réttlįta mįlsmešferš. Ennžį sķšur stenst žaš aš gera nefndarmenn įbyrgšarlausa af verkum sķnum. Dómarar ž.į.m. Hęstaréttardómarar njóta ekki žeirra forréttinda.

Alžingi žarf aš mį af sér blett Landsdómsįkęrunnar.  Fannsaka veršur vinnubrögš og nišurstöšur Rannsóknarnefndar Alžingis og Atlanefndarinnar. Einnig žarf aš breyta lögum žannig aš žeir einstaklingar sem ķ žeim nefndum störfušu beri sömu lagaįbyrgš og ašrir ķ žjóšfélaginu. Ķ žrišja lagi žarf Alžingi aš samžykkja žingsįlyktun žar sem pólitķski hefndarleišangurinn gegn Geir H. Haarde er fordęmdur og hann bešinn afsökunar į įkęrunni og žeirri meingerš sem hśn olli honum persónulega og nįnum ašstandendum hans.


Nęsta sķša »

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fęrslur

Jśnķ 2017
S M Ž M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (25.6.): 4
  • Sl. sólarhring: 11
  • Sl. viku: 142
  • Frį upphafi: 1385705

Annaš

  • Innlit ķ dag: 4
  • Innlit sl. viku: 75
  • Gestir ķ dag: 4
  • IP-tölur ķ dag: 4

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband