Leita Ý frÚttum mbl.is

FŠrsluflokkur: Fj÷lmi­lar

Hr˙tskřringar og gimbrargjßlfur

Hr˙tskřring er nota­ ■egar karlma­ur segir eitthva­ gagnvart konu e­a konum ß yfirlŠtislegan og lÝtillŠkkandi hßtt. Semsagt eitt af tˇlum og tŠkjum fe­raveldisins.á

Sß sem ■etta ritar telur konur jafnoka karla og jafnsta­a eigi a­ vera me­ kynjunum. Konur jafnt sem karlmenn eiga rÚtt ß mßlefnalegri umrŠ­u hvort sem umrŠ­an er milli karls og konu e­a karla e­a kvenna.

Oft er gripi­ til ■ess Ý mßlefnalegri umrŠ­u a­ segja ■etta er hr˙tskřring, ■egar ■a­ ß alls ekki vi­. Stundum er sß sem segir ■etta komin upp a­ vegg r÷kfrŠ­ilega. Ůß kemur or­i­ hr˙tskřring a­ gˇ­um notum,sem er nŠsti bŠr vi­, ■˙ talar eins og Hitler og ÷llum er ljˇst, a­ ■a­ er ekki hŠgt a­ vinna slÝka umrŠ­u. Karlmenn mega a­ sjßlfs÷g­u ekki svara Ý s÷mu mynt og segja mÚr finnst ■etta ˇttalegt gimbrargjßlfur, sem er Ý sjßlfu sÚr lÝtillŠkkandi or­ og Štti ekki a­ vi­hafa, en er or­ af sama toga og hr˙tskřring. Ătla­ til a­ gera lÝti­ ˙r vi­komandi og sjˇnarmi­um hans ß ˇmßlefnalegum grundvelli.á

Hr˙tskřring er Ýslensk ■ř­ingi ß enska or­inu mansplaining. ═ gŠr las Úg gˇ­a grein Ý Daily Telegraph eftir Michael Deagon ■ar sem hann segir frßá ■vÝ ■egar Verkamanna■ingflokkskonan Catharine West segir vi­mŠlanda sÝnum Jonathan Bartley, sem er einn af lei­togum GrŠningja Ý Bretlandi, a­ ekki sÚ ■÷rf ß sko­unum hans ß Sky news. ╔g rita Ý a­alatri­um ■a­ sem kom fram Ý grein hans.á

Ůingkonan sag­i eitthva­ jßkvŠtt um Corbyn formann sinn, en hann mˇtmŠlti ■vÝ, en ■ß greip h˙n fram Ý og sag­i hŠttu ■essum hr˙tskřringum hva­ eftir anna­ og sag­i ef ■˙ heldur ßfram svona hr˙tskřringum ver­ Úg a­ kvarta. Ůetta er eins÷k or­rŠ­a. Ma­urinn var ekki me­ neinar hr˙tskřringar heldur var hann a­ rŠ­a mßlefni, en ekki a­ setja fram hr˙tskřringu. GrŠninginn kom bara me­ sko­un sÝna Ý pˇlitÝk, sem var ˇlÝk sko­un ■ingkonunnar, sem er Ý sjßlfu sÚr e­lilegt ■ar sem hann er Ý ÷­rum stjˇrnmßlaflokki en h˙n.á

Ůa­ sem gerir ■essa or­rŠ­u athyglisver­a er a­ h˙n sřnir Ý hverskonar ˇg÷ngur vi­ erum komin me­ kynjaumrŠ­una Ý pˇlitÝk. Eftir a­ h˙n saka­i hann um hr˙tskřringu, hva­ gat hann ■ß gert? Hvernig gat hann varist ■essari ßs÷kun. Hann hef­i geta­ sagt. Nei Úg er ekki me­ hr˙tskřrinu, ■vÝ ■etta er ekki ■a­ sem hr˙tskřring ■ř­ir. En ■ß hef­i h˙n geta­ sagt honum a­ ■etta vŠri lÝka hr˙tskřring og h˙n hef­i geta­ bŠtt vi­ a­ hann vŠri me­ hr˙tskřringu vi­ hr˙tskřringuna. Ůß hef­i hann or­i­ a­ segja nei Úg er ekki me­ hr˙tskřringu vi­ hr˙tskřringu. Ů˙ veist greinilega ekki hva­ hr˙tskřring er, sem h˙n hef­i vafalaust svara­ a­ hann vŠri me­ enn eina hr˙tskřringuna, sem ■řddi ■ß a­ hann vŠri me­ hr˙tskřringu ß hr˙tskřringu hr˙tskřringarinnar. A­ lokum svara­i ma­urinn a­ ■ingkonan vŠri haldin kynjahyggju.

Ůessi frßs÷gn sřnir Ý hva­a ˇg÷ngur pˇlitÝskar umrŠ­ur geta komist ■egar annar a­ilinn beitir kynjahyggju til a­ komast hjß a­ rŠ­a hluti mßlefnalega. Hva­ eiga karlmenn ■ß a­ segja ef ■eim finnst kynjahyggjan keyri um ■verbak og ■eim sÚ bori­ ˇmaklega ß brřn a­ vera me­ hr˙tskřringar. Eiga ■eir ■ß a­ segja: MÚr finnst ■etta ˇttlegt gimbrargjßlfur, til a­ svara Ý s÷mu mynt og konan sem misbeitti or­inu hr˙tskřring. Ůß yr­i n˙ heldur betur kßtt Ý kotinu og feministafÚlagi­ mundi ekki linna lßtunum fyrr en vi­komandi hefi veri­ ■jˇ­fÚlagslega fleginn lifandi.á

Hva­ er svona slŠmt vi­ hef­bundna umrŠ­u ■ar sem fˇlk gŠtir vir­ingar gagnvart hvort ÷­ru og lŠtur ekki svona kynjahyggjubull ey­ileggja mßlefnalega umrŠ­u?á

Karlmenn og konur eru Ý ■a­ fyrsta ekki ˇvinir og ■a­ ß ekki a­ reyna a­ b˙a eitthva­ til sem ekki er. Ůeir sem taka ■ßtt Ý pˇlitÝskum umrŠ­um ver­a a­ sŠtta sig vi­ a­ pˇlitÝsk umrŠ­a er oft ˇvŠgin, en ■a­ ß ekki a­ grÝpa til kynjahyggju ■egar ■a­ ß alls ekki vi­.á


Vi­skiptabann ═slandsbanka. Frjßls marka­ur og fasismi.

═ gŠr tilkynnti ═slandsbanki a­ hann hef­i sett bann ß vi­skipti vi­ ■ß, sem bankinn skilgreinir sem "karllŠga" fj÷lmila. Bankinn Štlar a­ hŠtta vi­skiptum vi­ fj÷lmi­la sem ekki standast sko­anir bankans var­andi kynjahlutf÷ll ■ßttstjˇrnenda og vi­mŠlenda. Bankinn Štlar ■annig ekki a­ eiga vi­skipti vi­ fj÷lmi­la ß grundvelli gŠ­a ■eirra og hagkvŠmni fyrir bankann a­ eiga vi­skiptin. Marka­sl÷gmßlum skal viki­á til hli­ar en Ý sta­ Štlar ═slandsbanki a­ eiga vi­skiptiá vi­ fj÷lmi­la ß grundvelli sko­ana ■eirra og stjˇrnunar.á

Ůegar eitt stŠrsta fyrirtŠki­ ß Ýslenskum frjßmßlamarka­i tilkynnir, a­ ■a­ Štli ekki a­ lßta marka­ssjˇnarmi­ rß­a var­andi vi­skipti sÝn ß marka­num heldur ßkve­in pˇlitÝsk vi­horf ■ß er ■a­ alvarlegt mßl ˇhß­ ■vÝ hver ■au pˇlitÝsku vi­horf eru.á

═ ■essu sambandi er athyglisvert a­ ═slandsbanki setur bara bann ß svonefnda "karllŠga" fj÷lmi­la, en ekki ÷nnur "karllŠg" fyrirtŠki ß Ýslenskum marka­i. Ůetta bendir til ■ess, a­ markmi­ ═slandsbanka sÚ a­ hlutast til um sko­anamˇtun og vi­horf fj÷lmi­lafyrirtŠkja. NŠsti bŠr vi­ ritsko­un og ■ann fasisma, a­ ■vinga a­ila ß marka­i til a­ samsama sig s÷mu sko­un og ofbeldisa­ilinn Ý ■essu tilviki ═slandsbanki.

Me­ sama hŠtti getur ═slandsbanki sett sÚr frekari markmi­ t.d. Ý loftslagsmßlum og sett bann ß vi­skipti vi­ ■ß sem efast um hnattrŠna hlřnun af mannav÷ldum e­a eru ˇsammßla l÷gum um kynrŠnt sjßlfrŠ­i e­a hva­ anna­, sem stjˇrnendur bankans telja ˇe­lilegt. A­ger­ir ═slandsbanka mˇtast ■ß ekki af grundvallarsjˇnarmi­umá marka­s■jˇ­fÚlagsins en lÝkir eftir ■vÝ sem ger­ist Ý Ůřskalandi nasismans upp ˙r 1930. Fasisminn byrjar alltaf ß a­ taka fyrir mßl sem flestir eru sammßla um og fikrar sig sÝ­an ßfram.á

═slandsbanki er fyrirtŠki ß marka­i, sem ß a­ hafa ■au markmi­ a­ veita vi­skiptavinum sÝnum gˇ­a og hagkvŠma ■jˇnustu ß sem lŠgstu ver­i ß sama tÝma og bankinn reynir a­ hßmarka ar­semi sÝna me­ hagkvŠmni Ý rekstri. Ůa­ eru marka­sleg markmi­ fyrirtŠkisins. Hlutverk ═slandsbanka er ekki a­ blanda sÚr Ý pˇlitÝk e­a a­ra l÷ggŠslu en bankanum er ßskili­ a­ gegna skv. l÷gum. E­lilegt er a­ l÷ggjafarvaldi­ og dˇmsvaldi­ sinni sÝnum hlutverkum og bankarnir sÝnum en ■vŠlist ekki inn ß svi­ hvers annars. ═slandsbanki hefur betri fag■ekkingu ß lßnamßlum, en HŠstirÚttur ═slands, en ═slandsbanki hefur ekki hŠfi til a­ gerast HŠstirÚttur Ý ■eim mßlum sem ■eim dettur Ý hug.

Ůa­ fŠri vel ß ■vÝ a­ stjˇrendur ═slandsbanka fŠru a­ eins og bla­asalinn, sem seldi bl÷­ sÝn fyrir utan stˇrbanka Ý BandarÝkjunum ger­i ■egar vi­skiptavinur bankans kom ˙t ˙r leigubÝl og skorti rei­ufÚ til a­ borga og ba­ bla­asalann um lÝti­ lßn sem yr­i greitt aftur innan klukkustundar til a­ grei­a leigubÝlnum. Ůß sag­i bla­asalinn. Vi­ h÷fum sÚrstakt samkomulag okkar ß milli Úg og bankinn. ╔g sel bl÷­ sem Úg kann og ■eir lßna peninga sem ■eir kunna, en vi­ ruglumst ekki inn Ý vi­kstipti hvors annars. ═slandsbanki Štti a­ huga a­ ■vÝ a­ sinna ■vÝ sem ■eir kunna en lßta a­ra um pˇlitÝk og sko­anamˇtun Ý ■jˇ­fÚlaginu. á


A­ bera sannleikanum vitni

Ůeir sem hafa gˇ­an mßlsta­ ■urfa almennt ekki a­ grÝpa til lyginnar. Anna­ gegnir um ■ß sem hafa vondan mßlsta­.á

═ 30 ßr hefur stˇr hluti stjˇrnmßlastÚttarinnar og frÚttaelÝtunar ßsamt forustu og loftslagsrß­i Sameinu­u ■jˇ­anna hamast vi­ a­ segja a­ allt vŠri a­ fara Ý kalda kol ß j÷r­u hÚr vegna loftslagshlřnunar af mannav÷ldum. ═treka­ hafa veri­ l÷g­ fram hamfarat÷lvulÝk÷n, sem eiga ■a­ sameiginlegt a­ ■au reynast ÷ll r÷ng. Til a­ leggja sÚrstaka ßherslu ß ■ß vß sem vŠri fyrir dyrum greip forusta loftslagsrß­s Sameinu­u ■jˇ­anna til ■ess rß­s a­ falsa mŠlingar ß j÷klum Ý Himalaya fjallgar­inum, en ■ß komst upp um strßkinn Tuma.

Ůetta kom upp Ý hugann ■egar bla­i­ the Economist sem almennt er tali­ nokku­ tr˙ver­ugt, birti ■.21.september frßs÷gn af andlßti "Okj÷kuls" Hugsanlega hefur bla­i­ fengi­ upplřsingar frß innlendum heimildarm÷nnum, en ■a­ rÚttlŠtir samt ekki rangfŠrslurnar.

═ greininni segir m.a.: "Hann var ekki minnsti j÷kullinn ß svŠ­inu e­a afskekktastur. Ů˙ gast sÚ­ hann frß ˙thverfum ReykjavÝkur h÷fu­borgar ═slands og ß l÷ngu svŠ­i ß hringvegi landsins"

Ůa­ sem er sÚrkennilegt vi­ ■essa frßs÷gn a­ engin af sta­hŠfingunum er rÚtt. Ok var minnsti svokalla­i j÷kull ß svŠ­inu. Ůa­ er ekki hŠgt a­ sjß hann frß ˙thverfum ReykjavÝkur e­a nokkurssta­ar frß h÷fu­borgarsvŠ­inu og hann sÚst ekki ß l÷ngu svŠ­i ß hringveginum.á

Hinsvegar greinir bla­i­ rÚtt frß ■vÝ, a­ tveir Texasb˙ar hef­u gert heimildarmyndina "Not Ok" ßri­ 2018 og ■a­ hef­i dregi­ a­ rith÷funda, stjˇrnmßlamenn og skˇlab÷rn til minningarathafnar um hinn lßtna j÷kul. SÝ­an hafi minningaskj÷ldur veri­ settur upp sem segi: "Til minningar um ■a­ sem mannkyni­ hefur gert."

Bla­i­ fÚkk greinilega ekki upplřsingar um ■a­ a­ Ok var Ý raun l÷ngu dßinn og ■a­ fyrir tÝma hinnar meintu hamfarahlřnunar af mannav÷ldum. Ůß nefnir bla­i­ fjalli­ Ok, Okj÷kul, sem fjalli­ hefur almennt ekki kalla­, en Ý frßs÷gninni er ■a­ tilkomumeira.á

═ barnaskˇla var mÚr kennt a­ varla vŠri hŠgt a­ kalla Ok j÷kul og hann vŠri a­ hverfa. Ůetta var l÷ngu fyrir meinta hlřnun af mannav÷ldum. Ůegar Úg gekk ß fjalli­ ■risvar sinnum a­ sumri til ßrin 2010 til 2012 gat Úg ekki merkt a­ ■arna vŠri j÷kull frekar en a­ hŠgt sÚ a­ kalla skaflinn sem sjaldan hverfur ˙r Gunnlaugsskar­i Ý Esjunni j÷kul.

SÝ­an segir bla­i­ rÚtt frß ■essu: "Ůrßtt fyrir, a­ ■etta hafi veri­ seinnipart sumars, ■ß var fˇlki­ (sem var vi­statt ˙tf÷rina) klŠtt Ý ˙lpur og skÝ­ah˙fur og ■urfti ß ■vÝ a­ halda Ý Ýsk÷ldum vindinum.

Hamfarahlřnunin var n˙ ekki meiri og allt ■etta tilstand Ý var svi­setning til a­ fß au­tr˙a fˇlk til a­ tr˙a ■vÝ a­ hÚr vŠri birtingamynd hamfarahřnunar, sem vi­ hÚr vitum a­ er ekki. En ■annig er ■a­ me­ lygina ogá svi­setninguna ß loftslagsleikritinu.á

١ ■essi frÚtt the Economist sÚ ˇnßkvŠm og r÷ng, ■ß kemst h˙n ■ˇ ekki Ý hßlfkvisti vi­ fur­ugreinina sem birtist Ý Morgunbla­inu Ý gŠr eftir a­alframkvŠmdastjˇra Sameinu­u ■jˇ­anna, fyrrum forseta heimssambands SˇsÝalista, Antonio Guterres, en ■ar mß sjß allavega 7 sta­reyndavillur og einn hßlfsannleika og ■a­ Ý tŠplega hßlfsÝ­ugrein. ╔g veit ekki um neinn, sem hefur nß­ slÝkum ßrangri fyrr Ý hßlfsÝ­ugrein Ý Mogganum. Ůa­ er hinsvegar ekkert nřtt a­ Guterres og sannleikurinn eigi ekki samlei­. á


PˇlitÝskt einelti R┌V gagnvart Sigmundi DavÝ­ Gunnlaugssyni

┴hugi frÚttstofu RÝkis˙tvarpsins og ■ess vegna krakkafrÚtta ß ■vÝ a­ koma ßkve­num ßrˇ­ursbo­skap ß framfŠri ver­ur st÷­ugt meira ßberandi. En ■a­ er ekki bara ßrˇ­ur ß hugmyndafrŠ­ilegum grundvelli sem heltekur ■ess frÚttaveitu. FrÚttastofan mismunar fˇlki eftir sko­unum og leggur einstaka einstaklinga Ý einelti. Um ■essar mundir og sÝ­ustu misseri hefur krossfer­ R┌V gegn Sigmundi DavÝ­ Gunnlaugssyni fyrrum forsŠtisrß­herra veri­ ßberandi.

Sß sem ■etta ritar er ekki stu­ningsma­ur Sigmundar DavÝ­s og hefur aldrei veri­ en ■a­ breytir ■vÝ ekki a­ mßlefnalega hefur Sigmundur DavÝ­ oft bori­ af Ý pˇlitÝskri umrŠ­u og veri­ ˇhrŠddur vi­ a­ taka fyrir mßlefni sem eru andstŠ­ hugmyndum samrŠmdra sko­ana meginstefnu stjˇrnmßlamanna og fj÷lmi­la. Ůessvegna telur frÚttastofa R┌V sÚr skylt a­ leggja ■ennan stjˇrnmßlamann Ý pˇlitÝskt einelti. Svona sko­anir eru ska­legar, ■egar kemur a­ ■eim pˇlitÝsku tr˙arbr÷g­um, sem einkennir um margt frÚttaveituna sbr. t.d. mßlefni ˇl÷glegra innflytjenda og meinta hamfarahlřnun.

═ gŠr setti ■essi frÚttastofa nřtt met Ý fur­ulegheitum og tilraunum til a­ koma h÷ggi ß stjˇrnmßlamann:

Fyrir nokkrum d÷gum vara­i Petteri Taalas yfirma­ur al■jˇ­a ve­urfrŠ­istofnunanarinnar (WMO)vi­ ÷fgafˇlki Ý umrŠ­unni um loftslagsmßl. Hann nefndi sem dŠmi sŠnska unglinginn Gretu Thunberg, Al Gore o.fl. sem segja a­ hamfarahlřnun sÚ Ý gangi. Hann hef­i eins geta­ nefn KatrÝnu Jakobsdˇttur forsŠtisrß­herra ═slands. Ůa­ skiptir R┌V engu mßli. R┌V fannst engin ßstŠ­a til a­ minnast ß, a­ KatrÝn Jakobsdˇttir er Ý ■eim hˇpi, sem Taalas skilgreinir Ý umfj÷llun sinni sem ÷fgafˇlk Ý loftlagsmßlum. Af einhverjum ßstŠ­um fˇr ■a­ alveg framhjß frÚttaveitunni.

Eftir a­ sˇtt haf­i veri­ a­ Taalas ■ß birti hann vi­bˇtaryfirlřsingu ■ar sem segir a­ hann sty­ji loftslagsmarkmi­ Sameinu­u ■jˇ­anna og hann telji a­ hluti af hlřnun undanfarinna ßra sÚ af mannav÷ldum. Ůessi yfirlřsing var­ tilefni til ■ess, a­ R┌V birti frÚtt, ■ar sem vÝsa­ var til ■ess a­ Sigmundur DavÝ­ Gunnlaugsson hef­i Ý raun fari­ me­ fleipur eitt ■egar hann Ý ■ingrŠ­u vÝsa­i til ummŠla Taalas.

FrÚttastofan gekk svo langt a­ spyrja Taalas beint a­ ■vÝ hvort a­ ■essi mßlflutningur Sigmundar vŠri ekki algj÷r afb÷kun ß ■vÝ sem hann hef­i sagt. Taalas ger­i sÚr greinilega grein fyrir ■vÝ hverskonar vi­undur Ý lÝki frÚttafˇlks ■a­ voru sem spur­u me­ ■essum hŠtti og svara­i af hˇgvŠr­, a­ hann fylgdist ekki nßi­ me­ umrŠ­um ß Al■ingi.á

frÚtt R┌V er samt sem ß­ur lßti­ a­ ■vÝ liggja a­ Sigmundur DavÝ­ hafi sn˙i­ ˙t ˙r or­um Taalas og fari­ me­ fleipur Ý eldh˙sdagsrŠ­u sinni ß Al■ingi.

Sko­um ■a­ nßnar:

Taalas sag­i m.a.a­ ve­urfrŠ­ingar vŠru alv÷ru vÝsindamenn og vŠru or­nir ■reyttir ß dˇmsdagsspßm÷nnum Ý loftslagsmßlum eins og Gretu Thunberg og Al Gore og hann nefndi fleiri til. Ef svo hef­i vilja­ til a­ hann hef­i fylgst me­ umrŠ­um ß Al■ingi ■ß hef­i hann vafalaut bŠtt KatrÝnu Jakobsdˇttur vi­. Ůessu til vi­bˇtar sag­i hann a­ spßr vŠru t˙lka­ar til a­ ■jˇna ■eiri bˇkstafstr˙ sem ÷fgafˇlki­ a­hylltist og spßr og ˙treikningar var­andi loftslagshlřnun vŠru ekki nˇgu nßkvŠmar.

Allt ■a­ sem Taalas sag­i hef­i ■vÝ ßtt a­ vera efni Ý frÚtt hlutlŠgrar frÚttastofu um ■a­, a­ umrŠ­an um loftslagsmßl vŠri or­in ÷fgakennd og r÷ng og gera grein fyrir ■vÝ hvers vegna ■essi vÝsindama­ur lřsir ■vÝ yfir. Jafnvel a­ fß KatrÝnu Jakobsdˇttur Ý vi­tal vegna ummŠla Taalas. En nei ■a­ passa­i ekki inn Ý pˇlitÝska ÷fgatr˙ forsvarsmanna frÚttastofunnar. Ůess Ý sta­ var reynt a­ koma h÷ggi ß pˇlitÝskan andstŠ­ing frÚttastofunnar, Sigmund DavÝ­ Gunnlaugsson fyrir ■a­ eitt a­ greina frß ummŠlum Taalas.

Ůessi vinnubr÷g­ eru vŠgast sagt ˇge­felld Ý lř­rŠ­isrÝki, ■ar sem ■essi frÚttaveita er kostu­ af skattfÚ landsmanna og ber skv. l÷gum a­ gŠta hlutlŠgrar framsetningar ß frÚttum.

Hva­ mundi fˇlk segja ef l÷greglan mundi haga sÚr me­ svipu­um hŠtti gagnvart borgurum ■essa lands, a­ leggja suma stjˇrnmßlamenn Ý einelti eins og frÚttastofa R┌V gerir?


Heimsendir er Ý nßnd

═ samfÚlagi tr˙a­ra skiptir bo­unin og tr˙festin oft meira mßli en sta­reyndir. ═ gŠr sřndu fj÷lmi­lar myndir af halarˇfu sanntr˙a­ra ß lei­inni upp ß Ok. Fˇlki var kalt Ý nor­annepjunni. Samt hÚlt ■a­ sta­fastlega vi­ bo­un sÝna um hamfarahlřnun vegna loftslagsbreytinga af v÷ldum mannsins.

Me­ tilkomumikilli ath÷fn messu­u prestar og auglřsingamenn hins nřja ßtr˙na­ar, sem bo­ar a­ heimsendir sÚ Ý nßnd ef fˇlk vÝkur ekki frß villu sÝns vegar, raunar eins og m÷rg ÷nnur tr˙arbr÷g­ fyrri alda.

J÷kullinn Ok var lřstur dau­ur og grafinn Ý fyrsta sinn vegna hamfarahlřnunarinnar og ■eir sem messu­u ■.ß.m. forsŠtisrß­herra sag­i a­ ■arna vŠri augljˇst dŠmi ■ess hve illa vŠri komi­ fyrir j÷r­inni vegna hamfarahlřnunarinnar. Umhverfisrß­herra og meintur vÝsindama­ur l÷g­u sitt til mßlanna Ý fj÷lmi­laumrŠ­unni og ÷ll var s˙ bo­un ß sama veg.

┴ lei­inni ni­ur fjalli­ Ok sag­ist frÚttama­ur R┌V ver­a a­ hra­a sÚr ni­ur vegna kuldans ■arna Ý hamfarahlřnuninni.

┴ samfÚlagsmi­lum komu ■ˇ strax efasemdaraddir. Ljˇsmynd ˙r Morgunbla­inu frß 1960 ß­ur en hlřnun jar­ar vegna a­ger­a mannsins var­, sřndi a­ j÷kullinn Ok var ■ß jafndßinn og mßtti eins grafa ß ■vÝ herrans ßri og ßri­ 2019 e­a fyrir tŠpum 60 ßrum. ═ heimi sanntr˙a­ra skiptir ■a­ ekki mßli. Ůa­ hef­i bara ey­ilagt ■au hnattrŠnu skilabo­ sem veri­ var a­ leggja inn Ý ■ann sjˇ­, a­ hÚr vŠri eitthva­ miki­ og merkilegt a­ gerast. Eitthva­ sem ekki hef­i gerst fyrr. HÚr vŠri dŠmi um rÚttmŠti heimsendatr˙arbrag­a hamfarahlřnunar af mannav÷ldum.

SÚ ■a­ svo, a­ grÝpa ■urfi til a­ger­a eins og ■eirra sem varpa­ var til heimsbygg­arinnar Ý gŠr til a­ sannfŠra tr˙a­a um rÚttmŠti kenninganna, ■ß er spurning hva­ er miki­ af sambŠrilegum frÚttum tr˙arhˇpsins jafnvitlausar og ■Šr sem sendar vour ˙t Ý gŠr um dßnardŠgur j÷kulsins ß fjallinu Ok.á

En e.t.v. sannast hÚr ■a­ sem frŠgur ma­ur sag­i for­um;

Sannleikurinn er ekki kominn Ý skˇna ■egar lygin hefur fari­ sj÷ sinnum Ý kringum j÷r­ina."


Ëbilgjarn, tŠkifŠrissinna­ur hentistefnuma­ur og pˇp˙listi.

Venjan er s˙ ■egar nřr lei­togi er kosinn Ý pˇlitÝk a­ hann er bo­inn velkominn til starfa. Boris Johnson nřr lei­togi breska ═haldsflokksins var kj÷rinn nřr forma­ur flokksins me­ nokkrum yfirbur­um. Afsta­a hans til ˙tg÷ngu Breta ˙r Evrˇpusambandinu hefur legi­ fyrir og hann var einn helsti lei­togi ■eirra sem bor­ust fyrir ˙tg÷ngu Breta Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni um mßli­.

Theresa May frßfarandi forma­ur og forsŠtisrß­herra gat ekki klßra­ Brexit m.a. vegna undirrˇ­ursstarfsem Evrˇpusinna Ý eigin ■ingflokki,ˇbilgjarnrar afst÷­u lei­toga Evrˇpusambandsins og ■ess a­ h˙n var ekki tilb˙in til a­ taka Bretland ˙t ˙r Evrˇpusambandinu ßn samnings.á

Nřr lei­togi hefur skřra stefnu Ý ■essum mßlum. Hann gerir Brexit a­ forgangsmßli og hefur marglřst ■vÝ yfir a­ Bretlandi fari ˙r Evrˇpusambandinu ß tilsettum tÝma me­ e­a ßn samnings.á

Ůess er ekki a­ vŠnta a­ lei­togar Evrˇpusambandsins muni vera me­ miklar tilslakanir ef ■ß nokkrar gagnvart Bretum og ■a­ reyni ■ß ß a­ Boris Johnson taki Breta ˙r Evrˇpusambandinu ßn samnings. Ver­i ekki ■ingmeirihluti fyrir ■vÝ ß hann ekki annarra kosta v÷l en efna til ■ingkosninga ■ar sem hart yr­i deilt um ■etta mßl.á

Boris Johnson hefur veri­ samkvŠmur sjßlfum sÚr Ý barßttunni gegn veru Bretlands Ý Evrˇpusambandinu. Hann er ekki nřgrŠ­ingur Ý breskum stjˇrnmßlum og hefur hinga­ til fengi­ ■ann dˇm a­ vera einar­ur og r÷kfastur og ÷fgalaus stjˇrnmßlama­ur.á

Mi­a­ vi­ s÷gu Boris Johnson Ý pˇlitÝk ■ß er ■a­ me­ nokkrum eindŠmum, a­ lei­arah÷fundur FrÚttabla­sins skuli finna honum allt til forßttu og gefa honum ■ß samandregnu einkun a­ hann sÚ ˇbilgjarn tŠkifŠrissinna­ur hentistefnuma­ur og pˇp˙listi. Lei­arah÷fundur sřnir ■a­ enn einu sinni a­ h˙n telur alla sem henni eru ˇsammßla Ý afst÷­unni til Evrˇpusambandsins vera ■eirrar ger­ar sem h˙n lřsir Boris Johnson. Mßlefnaleg afsta­a er ■a­ ekki, en sřnir ■vÝ mi­ur ■a­ ofstŠki sem sumir Evrˇpusinnar eru haldnir ■egar kemur a­ umrŠ­um um kosti og ˇkosti Evrˇpusambandsins.


FalsfrÚttir. Ekki frÚttir og hßlfsag­ar frÚttir

Fßir frÚttami­lar eru eins natnir vi­ a­ tÝna allt til, sem getur or­i­ Donald Trump BandarÝkjaforseta til ˇfrŠgjingar og frÚttastofa R┌V. Donald hefur veri­ fastur li­ur Ý nßnast ÷llum frÚttatÝmum stofnunarinnar sÝ­ustu 3 ßrin.

FrÚttastofa R┌V hefur sagt Ýtarlegar frÚttir af ummŠlum sendiherra Breta Ý Washington um a­ Trump vŠri ˇhŠfur og hann hef­i sagt upp samningi vi­ ═ran til a­ nß sÚr ni­ri ß Obama. Auk ■ess hafa sÚrstakir frÚttaskřringa■Šttir veri­ um mßli­.á

Samt er bara hßlf sagan s÷g­. FrÚttin er ■vÝ Ý besta falli hßlfsannleikur og gefur ekki fullnŠgjandi yfirlit um ■a­ sem um rŠ­ir.á

Ůess er t.d. ekki geti­ a­ ■a­ var kosningalofor­ Trump a­ segja upp samningnum vi­ ═ran. Ůß er ekki sagt frß ■vÝ, a­ umrŠddur fyrrum sendiherra Breta var eindregi­ ß mˇti ■vÝ a­ samningnum vi­ ═rani yr­i sagt upp. Sendiherrann gekkst fyrir fundum auk annarra a­ger­a til a­ reyna a­ koma Ý veg fyrir a­ Trump seg­i samningnum upp. Vissulega atri­i sem skiptir mßli ■egar fjalla­ er um mßli­. FrÚttastofu R┌V sßst yfir ■essar sta­reyndir bŠ­i Ý frÚttum og frÚttaskřringum, sem og afst÷­u sendiherrans Ý Brexit mßlum, sem skipta mßli ■ar sem Donald hefur blanda­ sÚr heldur betur Ý ■au mßl.

Hva­ veldur ■vÝ a­ ekki er geti­ um jafn mikilvŠg atri­i Ý frÚttunum? ═ besta falli er ■a­ vegna ■ess a­ frÚttamennirnir sem vinna frÚttina eru ekki starfi sÝnu vaxnir og kynna sÚr ekki sta­reyndir. Hinsvegar getur komi­ til a­ vi­komandi frÚttamenn ■egi vÝsvitandi um sta­reyndir. En ■ß eru ■eir Ý pˇlitÝk en ekki Ý frÚttamennsku. á

Uppljˇstranir um skrif sendiherrans eru fyrst og fremst frÚttnŠm fyrir ■ß s÷k, a­ ■Šr sřna hve langt opinber starfsma­ur er tilb˙inn a­ ganga ■egar hann er Ý pˇlitÝskri andst÷­u vi­ vi­komandi ■jˇ­h÷f­ingja.á


Or­ skipta mßli

Ritstjˇri enska ÷fgavinstri dagbla­sins "The Guardian" sendi tilmŠli til bla­amanna sinna um or­anotkun Ý bla­inu ■egar tala­ er um svonefnda hnattrŠna hlřnun af mannav÷ldum.á

N˙ ber a­ segja "climate emergency crisis Ý sta­ climate change og fish population Ý sta­ fish stocks og loks ■eir sem hafna hamfaravÝsindum heimsendaspßmanna vegna meintrar hnattrŠnnar hlřnunar skulu Ý bla­inu nefndir hÚ­an Ý frß, climate science deniers Ý sta­ climate denier.á

Allt er ■etta gert til a­ skerpa ß ßrˇ­rinum fyrir aukinni skattheimtu megna meintrar loftslagsvßr og ■ß er mikilvŠgt a­ nota nř og harmrŠnni or­ en ß­ur hafa veri­ notu­.á

Ůessi l˙mski ßrˇ­ur er af sama mei­i og barßttan fyrir fj÷ldainnflutningi fˇlks ß f÷lskum forsendum. Ůar hafa Sameinu­u ■jˇ­irnar gengi­ ß undan vi­ a­ rugla umrŠ­una me­ ■vÝ a­ breyta st÷­ugt um or­ og/e­a skilgreininar ß or­um. ═ ■vÝ sambandi mß benda ß a­ ˇl÷glegur innflytjandi var­ a­ hŠlisleitanda og ■egar almenningur haf­i ßtta­ sig ß hversu vitlaus s˙ skilgreining var ■ß var enn breytt og n˙ heita ■eir umsŠkjendur um al■jˇ­lega vernd. Litla ═sland fylgir ■essu Ý einu og ÷llu og hefur nřveri­ undirrita­ sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna Ý Marokkˇ ■ar sem ■essi rugla­a hugtaka og or­aanotkun er grunnstefi­.

Kjˇsendum var ekki gefinn nokkur kostur ß a­ rŠ­a ■au mßl vegna ■ess a­ stjˇrnmßlaelÝtan sem n˙ stjˇrnar telur greinilega a­ fˇlki komi ■etta ekki vi­ stjˇrnmßl sÚu bara fyrir stjˇrnmßlaelÝtuna nema vi­ kosningar ■egar hundru­um milljˇna er eytt af starfandi flokkum ß rÝkisstyrk til a­ reyna a­ fylka kjˇsendum enn einu sinni ß sama bßsinn.

═ umrŠ­unni um fˇsturey­ingar er fˇsturey­ing ekki lengur til heldur ■ungunarrof.á

Ůannig heldur pˇlitÝskir rÚttmßlsfrŠ­ingar ßfram a­ reyna a­ rugla fˇlk og setja jßkvŠ­ or­ ■ar sem ■a­ ß vi­ eins og t.d. var­andi fˇsturey­ingu og neikvŠ­ or­ ■egar ■ess er ■÷rf eins og um ■ann sem afneitar loftslagsvÝsindum skv. nřyr­askrßnni.

PˇlitÝska nřmßli­ var eitt af ■vÝ sem a­ h÷fundur bˇkarinnar 1984 benti ß sem eitt tŠki alrŠ­isstjˇrnarinnar til a­ lßta fˇlk sŠtta sig vi­ hlutina og rugla ■a­ Ý rÝminu. PˇlitÝska elÝtan hefur greinilega nß­ a­ tileinka sÚr ■a­ ■ˇ ekki sÚ til taks anna­ alrŠ­i en lÚlegir fj÷lmi­lar sem tala jafnan Ý takt vi­ stjˇrnmßlaelÝtuna, en hafa gleymt sjßlfstŠ­u rannsˇknarhlutverki sÝnu.


Blekkingar forseta Al■ingis og mßlf■ˇfi­.

SteingrÝmur J. Sig˙sson forseti Al■ingis hefur seti­ lengst allra n˙verandi ■ingmanna ß Al■ingi. Hann ■ekkir ■vÝ vel til ■eirra brag­a sem hŠgt er a­ grÝpa til vilji al■ingismenn tefja framgang mßla. Sjßlfur hefur hann oftar teki­ ■ßtt Ý mßl■ˇfi ß Al■ingi en nokkur annar sitjandi ■ingma­ur.á

UmrŠ­an um 3.orkupakkann hefur sta­i­ um nokkurt skei­. Forseti hagar dagskrß ■ingsins ■annig a­ ßfram skuli endalaust haldi­ a­ rŠ­a 3.orkupakkann. SÝ­an Ýtrekar hann daglega a­ or­rŠ­ur ■ingmanna Mi­flokksins setji ÷nnur st÷rf ■ingsins og framgang mßla Ý uppnßm, en ■etta er rangt og ■a­ veit forseti fullvel.

Fulltr˙i SteingrÝms ■ingfrÚttaritari RÝkissjˇnvarpsins hefur ■etta daglega or­rÚtt eftir honum, en varast a­ greina frß efnisatri­um e­a ÷­ru sem var­ar umrŠ­una.á

SteigrÝmur J lŠtur eins og hann sÚ ˇsjßlfbjarga Ý gÝslingu ■ingmanna Mi­flokksins og ÷­rum mßlum ver­i ekki fram komi­ vegna mßl■ˇfsins. Honum er ■ˇ a­ sjßlfs÷g­u ljˇst a­ ■etta er rangt. Forseti Al■ingis hefur ÷ll rß­ var­andi dagskrß og skipulag ■ingstarfaá

═ 1.mgr. 77.gr.laga nr. 55/1991 um ■ingsk÷p Al■ingis segir: "Forseti bo­ar ■ingfundi og ßkve­ur dagskrß hvers fundar."

═ 2.mgr. 77.gr. laganna segir: "Forseti getur breytt r÷­inni ß ■eim mßlum sem eru ß dagskrß og einnig teki­ mßl ˙t af dagskrß."

Forseti hefur ■vÝ skv. ■ingskaparl÷gum allt vald var­andi dagskrß ■ingsins. Ůess vegna getur hann teki­ ÷nnur mßl ß dagskrß og lßti­ afgrei­a ■au. ┴strÝ­a ■ingmanna Mi­flokksins til a­ rŠ­a ■ri­ja orkupakkanum skiptir ■vÝ engu mßli Ý ■vÝ sambandi.á

Af ■essu lei­ir a­ ■a­ sem haft er eftir SteingrÝmi J. Ý sÝbylju ß frÚttami­lum er rangt. En me­ ■vÝ er fyrst og fremst veri­ a­ vega a­ ■ingm÷nnum Mi­flokksins og ■essi framkoma forseta Al■ingis gagnvart ■ingflokki er vŠgast sagt ˇvi­eigandi og Ý versta falli hreinar rangfŠrslur Ý ■eirra gar­.á

Fallast mß ß a­ mßl■ˇf er hvimleitt, en er hins vegar l÷glegt ˙rrŠ­i ■eirra sem eru ß mˇti mßlum. Forseti Al■ingis og al■ingismenn, Šttu ■vÝ a­ hlutast til um, a­ tekin ver­i upp ßkvŠ­i Ý ■ingskaparl÷g og stjˇrnarskrß ■ess efnis, a­ 20% ■ingmanna geti vÝsa­ ßkve­num mßlum til ■jˇ­arinnar Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu og breyta sÝ­an ■ingskaparl÷gum me­ ■eim hŠtti, a­ ˙tiloka­ ver­i a­ hafa frammi endalaust mßl■ˇf.á

En me­an l÷gin eru me­ ■eim hŠtti sem ■au eru n˙ ■ß geta ■ingmenn a­ sjßlfs÷g­u nřtt sÚr l÷gbundinn rÚtt sinn til umrŠ­u um mßl til lengri e­a skemmri tÝma. Ůa­ er sÝ­an kjˇsend a­ meta hvort ■eim ■ykir rÚtt hafa veri­ a­ mßlum sta­i­ e­a ekki.


PˇlitÝsk sÚrhyggja ber fagleg vinnubr÷g­ ofurli­i

┌rslit Ý kosningum til ■ings Evrˇpusambandsins voru kynnt Ý gŠrkv÷ldi og nˇtt. Skv. frÚttum R┌V var ■a­ merkilegasta vi­ ■Šr kosningar a­ Brexit flokkur Nigel Farage skyldi vinna stˇrsigur, GrŠningjar skyldu bŠta vi­ sig fylgi og Flokkur Le Pen skyldi bŠta vi­ sig fylgi, en mest var gert ˙r ■vÝ a­ Ůjˇ­arflokkurinn Ý Danm÷rku skyldi tapa fylgi. ═ sjßlfu sÚr er ■etta allt rÚtt, en miki­ vantar ß a­ gefin sÚ fullnŠgjandi mynd af kosninga˙rslitunum og ■vÝ markver­asta vi­ ˙rslitin.

Ůegar kosninga˙rslitin Ý Evrˇpusambandsl÷ndunum eru sko­u­, ■ß gefa frÚttir R┌V takmarka­a mynd. ═ fyrsta lagi, unnu ■eir flokkar, sem R┌V kallar hŠgri sinna­a pˇp˙listaflokka stˇrsigur a­ Ůjˇ­arflokknum Ý Danm÷rku undanskildum.(fyrirvari: hef ekki kanna­ ni­urst÷­ur Ý Finnlandi)á

Brexit flokkurinn, sem ja­rar vi­ a­ falla Ý flokk hŠgri pˇp˙lista m.v.mŠlikvar­a R┌V vann stˇrsigur. Flokkur Le Pen vann stˇrsigur Ý Frakklandi, Flokkur Salvini ß ═talÝu vann stˇrsigur og Alternative fŘr Deutschland bŠtti vi­ sig fylgi. SvÝ■jˇ­ardemˇkratar bŠttu vi­ sig fylgi og fengu 3 menn kj÷rna Ý sta­ tveggja ß­ur, en a­ sjßlfs÷g­u var ekki sagt frß ■vÝ.

Heildarni­ursta­an er ■vÝ s˙, a­ flokkar sem eru til hŠgri og ß mˇti fj÷ldainnflutningi ß fˇlki og R┌V kallar pˇp˙listaflokka unnu stˇrsigur.á

GrŠningjar unnu gˇ­an sigur sumssta­ar, en ■eir eru tilt÷lulega litlir Ý samanbur­i vi­ sigurvegara kosninganna ■.e. hŠgri flokka, sem eru ß mˇti fj÷ldainnflutningi fˇlks.

R┌V sag­i ekki frß ■vÝ a­ helstu skřringarnar ß tapi danska Ůjˇ­arflokksins eru ■Šr, a­ Ý fyrsta lagi ■ß hafa ■eir nß­ fram helstu stefnumßlum sÝnum, ■annig a­ Vinstri flokkurinn, ═haldsflokkurinn og SˇsÝaldemˇkrataflokkurinn Ý Danm÷rku hafa allir teki­ upp a­ mestu leyti innflytjendastefnu Ůjˇ­arflokksins. ═ ÷­ru lagi,■ß unnu flokkar til hŠgri vi­ Ůjˇ­arflokkinn og ■ß vŠntanlega enn meiri pˇp˙listaflokkar a­ mati R┌Vá umtalsvert ß Ý kosningunum og fengu um 12.6% atkvŠ­a. Stu­ningur vi­ ■au vi­horf sem a­ danski ■jˇ­arflokkurinn berst fyrir eru ■vÝ ekki ß undanhaldi heldurá vex ■eim sko­unum fylgi.á

A­ sjßlfs÷g­u var ekki sagt frß ■vÝ Ý frÚttum R┌V a­ sŠnskir SˇsÝaldemˇkratar halda ßfram a­ tapa fylgi og ■a­ sama ß vi­ um flokk Angelu Merkel, en ■essir tveir flokkar og flokkslei­togar hafa leitt barßttuna fyrir ■eirri innflytjendastefnu, sem veldur sÝfellt meiri erfi­leikum Ý Evrˇpu.

á


NŠsta sÝ­a

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fŠrslur

Nˇv. 2019
S M Ů M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (22.11.): 0
  • Sl. sˇlarhring: 30
  • Sl. viku: 238
  • Frß upphafi: 0

Anna­

  • Innlit Ý dag: 0
  • Innlit sl. viku: 205
  • Gestir Ý dag: 0
  • IP-t÷lur Ý dag: 0

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband