Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Kjaraml

Launahkkanir byrgarleysi hvers

Morgunblai bendir rttilega a leiara, a engin innista er fyrir launahkkunum sem hafa ori slenskum vinnumarkai djpri kreppu. En hva veldur?

eir sem leia launahkkanirnar og hafa gert allt etta kjrtmabil eru stjrnmlamenn, sem ltu hkka laun sn af vinum snum Kjarari um lei og eir settust valdastla eftir kosningar. S launahkkun var rkstudd og rng og a var egar fyrirs, a tki Alingi og rkisstjrn ekki v, mundu vera kejuverkanir launamarkanum ea hfrungahlaup eins og fjrmlarherra kallar a.

S hefur lka ori raunin og ri hefur veri vinnumarkanum allt fr essari sjlftku stjrnmlastttarinnar og stu embttismanna rkisins. Aeins einn ingmaur reyndi a andfa, en ekki var hlusta hann og hann er v miur agnaur.

egar Morgunblai bendir rttilega a s launarun sem ori hefur landinu stenst ekki mia vi arar jhagsstrir, arf fyrst a beina athyglinni a eim sem trna toppnum og eru me starfskjr, sem eru langt umfram a sem almenni vinnumarkaurinn getur boi ea stai undir.

a er v fyrst og fremst vi byrgarlausa rkisstjrn og stjrnmlastt a sakast. jflagi lifir ekki endalaust selaprentun og gjafapkkum fr rkisstjrninni kostna framtarinnar.


Getur enginn neitt nema Rki?

Rkisbkni hefur vaxi ruggum og hrum skrefum. Mikil hkkun launum alingismanna, rherra og stu embttismanna rkisins upphafi kjrtmabilsins hafa leitt launarun, sem engin innista var fyrir og a var fyrirs, eftir a grugur ramenn vildu engu sleppa af feng snum.

Rkissjur var rekinn me verulegum halla 2019 mesta gri sem vi hfum fengi. N er fyrirs, a tekjur rkisins muni dragast verulega saman. rtt fyrir a hefur fjrmlarherra mta efnahagsstefnu, a ekki skuli skera niur rkisfjrmlum og rist skuli auknar fjrfestingar hin opinbera a v er sagt er, til a verja strf.

S var tin, a Sjlfstisflokkurinn boai, a nausyn bri til a minnka umsvif rkisins og lkka skatta. Me v yru au fl leyst r lingi, sem mundu stula a aukinni nskpun, framkvmdavilja og aukinni arpskpun. Vi a mundu n strf vera til og tekjur rkissjs aukast. Ungir sjlfstismenn leiddu barttuna undir vgorinu "Bkni burt."

Stefnumtun fjrmlarherra n snir a a hefur ori 180 gru stefnubreyting hj Sjlfstisflokknum, Tali er vnlegast til rangurs og varnar gegn jarv a stkka rkisbkni hlutfallslega me v a spara ekkert og me auknum fjrfestingum hins opinbera, en me eim htti veri strfin varin.

Samkvmt hefbundinni borgaralegri hagfri ir essi stefna, grarlegan hallarekstur rkssjs og ar sem ekki a lkka skatta rtt fyrir efnahagsfll, sem bitna af mestum unga eim helmingi vinnumarkaarins, sem arf a standa sjlfur undir launagreislum me v a afla tekna fyrst ur en hgt er a greia laun verur greinilega rngt bi. Ef a verur nokku b eftir anna en rotab.

Hj rkisvaldinu ninu er v fugt fari og hin nja stefna ir, a fyrst skuli eytt ur en teknanna er afla. Strfelldum halla rkissji verur ekki mtt nema leggja aukna skatta flk og fyrirtki nema s auvelda lei brabirgaagera veri valin, a vsa essum vanda eyslustefnu rkissjs til framtarinnar. Til barna og barnabarna.

Stjrnmlastttin hefur fum rum hlai undir sig me margvslegum htti og frri og frri ingmenn eru raunverulegum tengslum vi framleisluatvinnugreinarnar landinu. Stjrnmlastttin hefur kjrtmabilinu btt kjr sn verulega og langt umfram flestar arar stttir landinu. hafa stjrnmlaflokkarnir veri einu mli um a fjlga astoarmnnum bi ingflokka og rherra auk ess sem framlg til stjrnmlaflokka hafa veri margfjldu.

a er dapurlegt, a formaur ess stjrnmlaflokks, sem hafi a einu sinni stefnuskr sinni a draga r rkistgjldum, bruli og sun rkisrekstrinum en hla a frjlsu framtaki skuli ekki sj neina lei til a spara ogdraga saman m.a. me v a lkka ofurlaun slenska stjrnunaraalsins. er slmt, a ekki skuli vera til orabk rkisstjrnarinnnar, a lkka skatta til a stula a nskpun og fleiri strfum.

g s v ekki betur, en li Bjrn Krason undirritaur og vafalaust margt anna Sjlfstisflk sum orin eins og ntttrll flokki, sem var flokkur einstaklingshyggjunar. Hva sem v lur, er g ekki tilbinn til a vkja fr eirri stefnu plitk, sem mtast af v. "a hver s sinnar gfu smiur" og "sinna verka skuli hver njta". Slkt gerist ekki nema rkisvaldi hafi sem minnst afskipti af borgurum essa lands.


Vibrg vi veiru

egar atvinnutkifri og jarframleisla dregst verulega saman og sta er til a tla a r v veri ekki unni nstu misserin er spurning hvernig auka m vermtaskpun me sem skjtustum htti.

Fljtvirkasta og farslasta leiin er a heimila auknar fiskveiar egar sta svo, fremi a markair su til staar.

etta m skoa sem neyarrstfun og v rtt a handhafar aflaheimilda fengju ekki essar vibaaflaheimildir beint til sn heldur vri mia vi auknar krkaveiar og vibtin vri boin upp kvtamarkai.

Byggirnar um land allt sem kvarta n sran um atvinnuleysi og tekjutap ttu mguleika a byggja lfsafkomuna njan leik fiskveium og fiskverkun sta trisma. Alla vega anga til hann bankar upp .


Gjafir eru yur gefnar

Stjrnmlamenn eru hva ngastir egar eir birtast eins og jlaveinar til a tdeila gjfum til kjsenda annarra kostna. Andlit rherranna sem kynntu agerarpakka rkisstjrnarinnar nr. 2,voru eins og sl hdegissta svo gl voru au a geta kynnt nju gjafirnar sem rkisstjrnin af n sinni tlar a gefa, vegna afleiinga C-19

sama tma og gjafir eru gefnar, sem gjafegar fagna, og eir eru margir, skrra vri a n egar rmlega einni lonuvert brtt er sturta t r rkissji, skortir heildahyggju.

Nmsmenn hljta a fagna v a ba eigi til 3000 n strf atvinnubtavinnu fyrir . En hva me launega 3 tug sunda sem missir og hefur misst atvinnuna?

Gjafapakkar til sprotafyrirtkja, fjlmila, rannsknarstarfa og margs annars sem n eru teknir upp eiga ekkert srstaklega vi vibrg vi eim fordmalausu astum sem n eru vegna fordmalausra agera stjrnvalda hr og erlendis vi heimsfarstt.

lti hafi veri veri vaka a rkissjur standi svo vel a hann geti nnast allt, er a ekki svo. Gta arf trustu hagkvmni og sparnaar og forgangsraa til eirra sem mest urfa a halda og beita almennum agerum sta srtkra.

v miur er ekki hgt anna en a gefa essum agerarpakka rkisstjrnarinnar falleinkun ar sem miklum fjrmunum er ausi r rkissji n ess a forgangsraa s fyrir almennar agerir sem ntast eim best, sem vera fyrir yngsta hgginu vegna fjrmla- og atvinnukreppunar.

Fyrst arf a gta ess kreppum a grpa til agera til a vernda eignir og lgmarkslfskjr flks. Gta verur ess, a samrmi s agerum og r su altkar en ekki srtkar eftir v sem kostur er.

sta srtkra gjafapakka arf a grpa til altkra agera eins og

afnema tryggingargjaldi,

frysta afborganir skulda kveinn tma,

lta vsitluhkkanir ln sem eru afleiing essara srstku agera ekki koma fram og

endurstilla vsitluvimiunina egar fri er gengi yfir.

rur a a flk, sem starfa hefur sem verktakar msum svium t.d. sem leisgumenn o.fl. og verur fyrir algjru tekjutapi svo og arir sem starfa vi afleidd strf, fi btur fr hinu opinbera sem svara til ess, sem launegar njta velferarkerfinu.


Leggjum niur glrulausa skattheimtu

Hrslan vi C-19 veiruna og vibrg stjrnvalda hafa girt fyrir tekjumguleika fjlmargra einstaklinga sjlfstri atvinnustarsemi og rrt verulega mguleika annarra til a afla sr tekna. Vi v arf a bregast me v a afnema skattlagningu sem n er me llu rttmt og vimianir sem standast ekki lengur.

Tryggingargjald atvinnurekstur hvort heldur strrekstur ea einstaklingsrekstur hefur alltaf veri sanngjarnt. a er frleitt a skattleggja einstaklinga srstaklega fyrir a vinna hj sjlfum sr hva fyrir a ra flk til starfa.

N egar tekjumguleikar mrgum greinum eru engir og tekjur nnast allra einstaklinga og ltilla fyrirtkja atvinnurekstri rrast verulega er tvennt til vilji stjrnmlamenn gera flki kleyft a vinna sig t r kreppunni. Annars vegar a ltta af skttum ea skattleggja flk og dreifa san skattfnu t fr rkinu a getta stjrnmlamanna.

Agerarpakkar rkisstjrnarinnar hafa v miur veri me eim htti, a deila peningum r rkissji sta ess a skera burt rttmta skattheimtu.

a er lfsnausyn fyrir vxt og vigang elilegs atvinnulfs landinu n og egar essu fri lkur, a ltta af eim skttum sem eru rttmtir og srlega yngjandi mia vi astur. ar kemur helst til a skoa a leggja niur tryggingargjaldi, sem er reiknaur skattur upp 6.3% af tluum tekjum atvinnurekandans. arf a afnema vimiunarfjrhir Rkisskattstjra til treiknings stagreislugjalda.

Vimiunarfjrhir Rkisskattstjra fyrir atvinnurekendur segja, ef stundar essa atvinnugrein tt a hafa essar tekjur og greia skatt af eim hvort sem hefur r ea ekki. Fyrir liggur a essar vimianir eru allar hrundar til grunna og er elilegt a gefa borgurnum heimild til a greia stafgreislugjald grundvelli rauntekna eins og r eru n sta myndara tekna sem Rkisskattstjri telur a flk sjlfstum atvinnurekstri eigi a hafa skv. reikniformlu sem heldur engu vatni nna.

essar rstafanir verur a gera egar sta og r eru affaraslli en s stefna rkisvaldsins skv. eim agerarpkkum sem hefur veri spila t, a halda skattheimtunni fram og greia san til kveinna aila eftir getta.

Afnm tryggingargjaldsins og vimiunartekna Rkisskattstjra eru nausynleg fyrsta ager til a koma mts vi einkafyrirtki standi eins og n rkir. Slk ager er til ess fallin, a ltil og mealstr fyirtki geti lifa af og hn gerir ekki upp milli einstaklinga lkt v sem allir gjafapakkar rkisstjrnarinnar til essa munu gera.


lkt hafast menn a.

Rherrar rkisstjrn Filipseyja hafa kvei a gefa 75% af launum snum til a hjlpa til vi barttuna gegn Covid 19 veiruna.

slandi kva rkisstjrnin a fresta launahkkunum snum til ramta.


Argreislur og rkisasto

Rkisvaldi hefur kvei m.a. a greia launegum sem urfa a stta sig vi skert starfshlutfall vegna Kvit faraldursins kvenar btur skv. nsamykktum lgum um breytingar lgum um atvinnuleysistryggingar.

Ljst er t.d. a feramannainaurinn er hruninn tmabundi og mrg ltil einkafyrirtki verslun og jnustu urfa a draga verulega saman vegna ess a eftirspurn er mun minni en ur og sumum tilvikum engin.

Lgin eiga atryggja launegum svipaa afkomu tmabundi eins og eir bjuggu vi ur en til essara hamfara kom.

Allir voru sammla essum agerum egar lgin voru afgreidd fr Alingi. N heyrist hins vegar va r holtum nr og fjr, a a s hi versta ml a borga launakostna aila sem hafi grtt vel undanfrnum rum og eigendurnir hafi leyst til sn mikinn hagna formi argreislna.

Elilegt er a mrgum finnist a fjarri flagslegu rttlti a borga a sumra mati hluta launakostna fyrirtkja, sem voru gum rekstri og hafa moka inn hagnai undanfrnum rum. En lgin og essar greislur hafa ekkert me arsemi og argreislur fyrirtkjanna a gera. Lgin og rrin sna a launegum og v, a launegar veri ekki fyrir hnjaski.

eir sem gagnrna essar rstafanir t fr sjnarmium svokallas flagslegs rttltis sst yfir r stareyndir, a a er ekki veri a borga launakostna fyrirtkja hvorki Bla lnsins n annarra og a ttu allir a geta veri sammla um a a er betra a taka essu vonandi tmabundna hggi me v a fyrirtkin skeri starfshlutfall og v s mtt af rkinu me greislum til launega heldur en a fyrirtkin segi upp starfsflki. yru heildargreislur vegna atvinnuleysis mun meiri en me essu fyrirkomulagi.

llum er vonandi ljst, a segi fyrirtki upp starfsflki og a starfsflk fr greislur r atvinnuleysistryggingarsji, er ekki veri a borga launakostna fyrirtkjanna ekki frekar en egar starfslk fyrirtkjanna arf a sta skertu starfshlutfalli.

umrunni n sem fyrr skiptir mli a draga rttar lyktanir af gefnum forsendum en rugla ekki saman andstu vi einstk fyrirtki og eigendur eirra gri, og ess flagslega rttltis fyrir launaflk, sem veri er a hla a me lgunum.


rija bylgjan

Bkin "rija bylgjan" eftir Alvin Toffler kom t fyrir rttum fjrutu rum. Framtarspr bkarinnar og ess sem sar hefur komi fr hfundinum eru athyglisverar.

Fyrsta bylgjan er huga hfundar egar landbnaur tti til hliar jflagi veiimanna og safnara. nnur bylgjan er jflag inbyltingarinnar. jflag fjldaframleislu, ofurneyslu, mistringar og skrifris.

riju bylgjuna kallar Toffler tmabili a lokinni inbyltingu. Hann sr fyrir sr run vsinda-og tknisamflags okkar tma. Horfi yri fr skrifri, mistringu og samjppun vinnuafls strum sem smum skrifstofum miborgarsamflagi.

Mr fannst athyglisvert a kynnast eim framtarspm Tofflers, a heimavinna flks mundi aukast til muna me tlvubyltingunni. Ekki yri lengur rf a flk vri endalausum feralgum til og fr vinnu ea til fundarhald, heldur gti a sinnt daglegum strfum heima. Vi tki a hluta a sem engilsaxar kalla "cottage economy" (sjlfsurftarbskapur heima vi)og Global village.

Me riju bylgjunni yri dagleg rf mikilvirkra samgngutkja mun minni og flk gti noti tmans sem slk feralg tkju, til a hugsa um sjlft sig og noti ess a versla og njta jnustu ngrenni vi heimili. Orkusparnaur yri grarlegur.

Hugmyndir Toffler um framtina eru heillandi. Til yru margir bir borginni, ar sem flk mundi vinna heima og hverfin yru lifandi hverfi og hbli flks yri staur ar sem mestur hluti vinnunar yri framkvmdur auk ess sem a stutt yri a skja jnustu og frstundastarf.

Eftir v sem tlvutknin, rafrnar undirskriftir og fjarfundarbnaur mis konar hafa teki strstgum framfrum er furulegt hva hgt hefur gengi a jflagi alagai sig a riju bylgjunni. Flk yri meira heima og ofurskrifstofurnar heyru sgunni til.

Hvernig stendur v, a a urfi a marsra brnum og unglingum hverjum virkum degi skla til a hlusta a sem vel m nta tlvutknina til a mila frleik me fullkomnara htti.

Stnunin og andstaan stafar e.t.v. af v a inrki okkar tma reynir a halda breytt stand, af tta vi a yri mistringu htt og skrifri einfalda, mundu borgararnir f meira frelsi til sjlfsts roskaferlis n stugrar mtunar ofurfrttamennskunar sem reynir a tryggja mevitaa ea mevita hugmyndafri alrisrkisins sem og eim hagsmunum a halda flki vi ofurneyslu, sem a hefur enga rf fyrir.

N tmum hrslunnar og agera stjrnvalda vegna Covid veiru faraldursins arf fjldi flks a vinna heima og fr reynslu af v hvaa hagri er flgi v. etta hafa skld, rithfundar, sem og margir fleiri tta sig um rabil. Nausynlegt er a fleiri og fleiri geri sr grein fyrir eim kostum a stund vinnu sna a heiman.

Ef til vill munu essar rstafanir vegna Covid reynast s blessun essu dulargervi, a rija bylgjan sem Toffler spi fyrir um ri 1980 ni auknum mli ftfestu verldinni, llum til gs.


Frestur er illu bestur en dugar ekki alltaf.

Fjrmla- og efnahagsmlarherra mun fljtlega mla fyrir tillgum rkisstjrnarinnar um heimild sumra skattgreienda til a fresta greislu gjalda sinna. Tillgurnar eru nausynlegar en duga ekki til.

egar Donald Trump tk glrulausu kvrun a loka ferir flugvla fr Evrpu til Bandarkjanna var ljst, a kreppan vegna Krnuveirunnar mundi dpka verulega. Tekjur fjlmargra fyrirtkja og einstaklinga munu v hjkvmilega dragast verulega saman ea sumum tilvikum vera a engu.

Vi slkar astur hefur a hrif allt jflagi og nnast allir rekstrarailar vera fyrir verulegu falli. skiptir mli a rkisstjrnin geri rstafanir sem dugi. arf meira a koma til en frestur greislu opinberra gjalda og markassetning slans fyrir feraflk.

Tvennt skiptir ar mli umfram anna sem rkisstjrnin getur gert. fyrsta lagi a afnema ea lkka verulega skatta fyrirtki og einstaklingsrekstur m.a. me tmabundnu afnmi tryggingargjalds og missa annarra rekstrartengdra gjalda fyrirtki. Einnig a afnema tmabundi svonefnda grna skatta og kolefnisjfnunarskatta.

Anna sem rkisstjrnin getur gert til a auka vermtaskpun landinu er a heimila verulega auknar fiskveiar vi landi og er veri a tala um aukningu umfram tilmli Hafrannsknarstofnunar auk ess, sem a krkaveiar yru gefnar frjlsar tmabundi.

Lkur eru a verblga hkki nokku svona rferi me falli krnunnar og mlir neysluversvsitalan verulega hkkun n ess a raunveruleg vermtaskpun standi bakvi hkkun heldur ru nr. Vi r astur er nausynlegt til a vernda heimilin landinu me v, a afnema tmabundi afleiingar hkkunar vsitlunnar. sama tma arf a fara fram a vi bankakerfi landinu a lkka vexti almennt bi almennum skuldabrfum til almennings t.d. til hsnislna og til atvinnurekstrarins.

Grpa arf til essara agera strax. San getur urft a grpa til frekari agera ef kreppan vegna veirunnar dregst langinn og dpkar enn.

Mikilvgt er a fara a lkt Trump essu efni og taka fumlausar, velgrundaar og skynsamar kvaranir, sem eru lklegar til a styja vi baki eim sem mest urfa a halda og koma veg fyrir a almenningur landinu urfi a liggja bttur hj gari.


Sigurgangan

Sjlfstisflokkurinn hefur haldi um rkisfjrmlin nnast sliti fr 2013 og jafnan haft a stefnuskrnni a berjast gegn tennslu rkisbknsins. Einu sinni settum vi ungir Sjlfstismenn fram vgori "Bkni burt" En a gekk ekki eftir enda bkni ori svo strt a a sr um sig sjlft kostna skattgreienda.

N hefur s rangur nst undir traustri efnahagsstjrn Sjlfstisflokksins undanfarin r, a stugildum hj rkinu hefur aeins fjlga um 9.3% sustu 6 rum ea alls 2.101 starfsmann tmabilinu.

essari hlutfallslegu aukningu fjlgun rkisstarfsflks hefur engin af ngrannajum okkar n rtt fyrir a vondir ssalistar hafi iulega veri ar vi vld.

Sjlfstisflokkurinn getur v horft stoltur til ess a hafa n eim rangri barttunni vi bkni a a skuli hafa vaxi me mesta hraa okkar heimshluta ann tma sem Sjlfstisflokkurinn hefur stjrna rkisfjrmlunum.


Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Nv. 2020
S M M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

Heimsknir

Flettingar

  • dag (30.11.): 98
  • Sl. slarhring: 848
  • Sl. viku: 3875
  • Fr upphafi: 1666618

Anna

  • Innlit dag: 84
  • Innlit sl. viku: 3436
  • Gestir dag: 84
  • IP-tlur dag: 83

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband