Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Heilbrigisml

Sveltur sitjandi krka.

Mean heibrigis- og forstisrherrar stugt fleiri Evrpurkja sj, a ekki er hgt a treysta yfirstjrn Evrpusambandsins til a tryggja agang a Covid bluefnum ahafast r Katrn Jakobsdttir og Svands Svavarsdttir ekki neitt og reyna a telja landsmnnum tr um a a best s a lta Evrpusambandi um lyfjakaup fyrir slensku jina.

N sast tilkynntu forstisrherrar Austurrkis og Danmerkur a eir mundu leita eigin leia til a tryggja snu flki Covid bluefni sem allra fyrst. ur hfu Plverjar, Slvakar, Tkkar og Ungverjar haldi hver sna srlei. Ungverjar viurkenna Sputnik V fr Rsslandi og tla a kaupa a og a sama vi um Tkka og Slvaka auk ess sem essi rki ll hafa leita eftir a kaupa knverkst bluefni.

sjlfu sr er elilegt a jir Evrpu bregist vi me essum htti egar ljs kemur a Evrpusambandi er vanhft til a tryggja elilegt frambo bluefni til jafns vi msar arar jir. annig hafa Bretar n tryggt bluefni fyrir 32% jarinnar en Evrpusambandi einungis tryggt bluefni fyrir 7.54% ba sambandsins.

Rkisstjrnir gmlu Austur-Evrpu telja sig ekki eins bundnar af innkaupastefnu Evrpusambandsins og n feta Austurrkismenn og Danir sama veg. En hr slandi telja forstis- og heilbrigisrherra sig meira bundnar Evrpusambandinu en mrg rki sambandsins. Auk ess hafa r engin nnur rri.

Var slenski heilbrigisrherran virkilega svo heillum horfin, a hn hafi tali, a vandinn yri leystur me v a sland yri tilraunaverkefni Pfizer lyfjarisans og egar a brst, a hafi engin varatlun veri gangi?

Sums staar mundu rherrar urfa a taka pokann sinn fyrir slka vanrkslu.


Frelsi og manndin best.

gr var sagt fr v frttum, a sast hefi greinst Covid smit utan sttkvar ann 20.janar s.l.

Elilegt er a spurt s hversvegna arf a beita sttvarnaragerum innanlands egar engin er sttin? Er afsakanlegt a svipta flk frelsi vegna sttar sem geisar ekki landinu?

Af hverju arf a telja inn verslanir og af hverju er grmuskylda. J og af hverju er tveggja metra fjarlgarregla og flki banna a horfa rttakappleiki nema sjnvarpi. Hversvegna er flki banna a heimskja vini og ttingja elli- og sjkraheimili og banna a mta jarafarir n ess a a s tali inn.

slenska jin hefur teki trlega vel au tilmli sem til hennar hefur veri beint varandi sttvarnir Covidinu og gan rangur barttunni m fyrst og fremst akka byrgarkennd alls orra landsmanna, sem hefur gtt ess hvvetna a hamla sem mest smitum vegna Covid.

N eru linir 37 dagar n ess a smit hafi greinst landinu utan sttkvar. Yfirvld hafa v engan rtt af sttvarnarstum ea rum til a takmarka frelsi flksins til a lifa lfi snu me venulegum og elilegum htti.

Vi essar astur er a ekkert anna en byrgarleysi af rkisstjrninni a ltta ekki af hmlum frelsi flksins til leika og starfa eins og var fyrir Covid me eirri undantekningu , a gta verur ess a smit berist ekki inn landi.

a kostar jflagi miki a skera frelsi flksins og a er atlaga a framt og velmegun landinu beiti rkisvaldi fram nausynlegum frelsisskeringum me eim afleiingum, a yfirdrttur rkisins vegna innistulausra tgjalda eykst um eina milljn krna hverri mntu lka mean fjrmlarherra sefur.

a er greinilega auveldara a svipta flk frelsi en a koma v aftur, jafnvel a stu frelsissviptingarinnar s lngu liin hj. Hvar skyldi n vera "frelsi og manndin best", sem jskldi Jnas Hallgrmsson kva um?

Ef til vill fallin gleymsku og d


Blusetningarkapphlaupi og heilbrig skynsemi

jir heims berjast vi a tryggja sr sem fyrst svo miki magn af einhverju bluefni gegn Covid, a hgt veri a blusetja landslinn.

Evrpusambandi og Bretar eiga illdeilum og hver reynir a bjarga sr hva best hann getur. Enn n opinberast vangeta Evrpusambandsins til a gta raunverulegra ea myndara hagsmuna sinna.

Stjrnmlamnnunum liggur reiarinnar skp vegna ess, a eir hafa lama jflagsstarfsemina me lokunum og hrslurri samkr me heilbrigisyfirvldum og fjlmilum. t r v urfa eir a komast sem fyrst, annig a efnahagsstarfsemin og mannlfi geti blmstra.

Sameiginleg stefna stjrnmlamanna veraldarinnar er a drfa sem mest m vera v a blusetja, prfanir eim lyfjum sem dla flki su fullkomnar og veiti jafnvel takmarkaa vrn auk ess sem au geta veri dauans alvara og dauadmur fyrir sumt eldra flk.

Nlega kom markainn ntt bluefni gegn veirunni, Novavax, fr fyrirtkinu Johnson og Johnson. Af v sem maur les um a, virist a skmminni til skrra og mun geslegra en lyfin fr Pfizer, Moderna og Astra Seneca.

Lyfjafyrirtkjunum liggur vegna ess a hundrua milljara hagsmunir eru hfi. au keppast vi a dla ltt prfuum lyfjum inn markainn og heilbrigisyfirvld hamast vi a blessa au vegna "neyarstands". Stjrnmlamnnunum liggur a komast r plitskri kvd innilokun og hamra v nausyn allsherjar blusetningar sem allra fyrst og skiptir ekki mli hvaa bluefni er fengi bara a sem stendur til boa.

a er nsta hugnanlegt a fylgjast me essu kapphlaupi ar sem llu mli skiptir a blusetja sem flesta helst alla rtt fyrir a allt of lti s vita um hver endanleg hrif blusetningarinnar verur og ekki liggi ljst fyrir hvaa bluefni hefur bestu virknina og er lklegast til a valda minnstum aukaverkunum.

Er ekki best a flta sr hgt og gera hluti vitandi vits en ekki vegna rvntingar?


Hver ber byrg lfi og daua

eins rs afmli Kovid sjkdmsins er elilegt a spyrja hvort hann s versti sjkdmurinn sem rii hefur yfir heiminn sustu 100 rin. Svari er nsta rugglega nei. Lmunarveiki 1950 olli daua og lmun milljna barna svo dmi s teki. var mannfjldi heimsins um helmingi minni en dag.

msar inflensur hafa veri skar og teki mrg mannslf. egar etta er skrifa, er mannfjldinn heiminum 7.698.677.585 og flki fjlgar um 3 sekndu ea um 260.000 slarhring. einu ri hafa 2 milljnir di r Kovid, en sama ri hefur flki heiminum fjlga um 95 milljnir. Andsttt v sem margir halda fram, gnar essi sjkdmur alvarlegur s hvorki lfi mannsins jrinni og mundi ekki gera ekki yri gripi til neinna rstafana.

run lknavsindum, nringarfri og margvsleg nnur aukin ekking hefur stula a betri lheilsu og lengt mealvi flks okkar heimshluta jafnvel um tvo ratugi. Getur veri a vegna essara miklu framfara heilbrigissviinu, teljum vi a hgt s a koma veg fyrir ea fresta dausfllum nnast a endanlega og a beri a gera a, hva svo sem a kostar? Traust almennings og tr heilbrigiskerfi og krafan um byrg rkisins lfi og daua leiddi til ess, a heilbrigiskerfi tk vldin Kovid frinu, en ltur stjrnmlamennina bera siferislega byrg v sem gert er ea ekki gert.

Krafan um a varveita hvert einasta mannslf og s stahfing a mannslf veri ekki meti til fjr, er flutt fram af slkum unga a athugasemdir um slm hrif vegna sttvarnarrstafana m.a. lf annarra skipta ekki mli og afgerandi jflagsleg tilraun, heilbrigissviinu er sett af sta og heldur fram t einhvern endanleika. Svr vi spurningum um siferlega byrg kvrunum sem vara lf og daua eru mikilvg. Ber einstaklingurinn byrg, fjlskyldan, rki, Gu ea einhver annar?

Er lagi a einstaklingurinn fari sr voa en beri aldrei byrg? Viljum vi a rkisvaldi setji kvenar reglur um lf og lfsstl flksins? Ef rkisvaldi ber byrgina lfi og daua er ekki rtt, a a taki kvaranir um fjarlgarmrk, hvaa mrgum megi bja bo, hva margir mega koma saman, hvenr m kyssa mmu og hva megi bora og drekka og hva miklu magni. Matseillinn fr lheilsustofnun verur a eina sem verur boi.

Ef rkisvaldi borgar allt hefur a ekki lka rtt til a taka allar kvaranir m.a. um atrii eins og hva gerir lfi ess viri a lifa v og hva eigi a gera til a koma veg fyrir a flk deyi. Viljum vi fela rkisvaldinu svona vtkt vald? Var a einhverntma kvei a rki hefi alfari me lf og daua flks a gera?

Sagt er a Morgan skipstjri, mikilvirkasti sjrningi Karabska hafsins, hafi spurt hfn sna egar hann tk vi sem foringi sjrningjanna, hvort eir vildu stutt lf og skemmtilegt ea langt lf og leiinlegt hlekkjum. hfnin valdi frekar stutt lf og skemmtilegt.

eim faraldri sem n rur yfir hefur rkisvaldi treka teki kvrun um og tali sr heimilt, a frysta efnahagsstarfsemina og borga flki laun fyrir strf sem a vinnur ekki og eru jafnvel ekki lengur til. a er fordmalaust, a rkisstjrnir loki atvinnustarfsemi og opni aftur a getta. rkisvaldi a hafa svo vtkar heimildir? Hvenr var a samykkt, a rkisvaldi hefi svona vtk vld yfir atvinnustarfseminni?

Yfirvofandi efnahagskreppa er vegna plitskra kvaanna. S kreppa verur hjkvmilega ung, fir virist skynja alvarleika hennar og rherrar tali eins og aldrei komi a skuldadgum og rkissjur standi enn svo vel, a vi getum leyft okkur etta. Vafalaust verur reynt a vihalda trylltum hrunadansi efnahagskerfisins fram yfir kosningar ef ess gefst nokkur kostur, en hva svo? Hafa stjrnmlaflokkar sett fram raunhfa stefnu um a hva eigi a gera til a vinna okkur t r eirri kreppu og hvernig eigi a skipta jarkkunni?

Ronald Reagan Bandarkjaforseti sagi. „Helsta skylda rkisins er a vernda borgarana en ekki a stjrna lfi eirra. Slkt jflag krefst einstaklingsfrelsis og einstaklingsbundinnar byrgar, ar sem flki er treyst til a ra meiru heldur en minnu um lf sitt og strf. slku jflagi blmstra flest blm og mannlfi nr eirri reisn og fjlbreytileika, sem er tilokaur alrishyggju rkislausnasamflags, sem vi hfum stefnt hrafara til undanfarin misseri vegna ess a stjrnmlamenn dagsins vilja ekki taka sig byrg og hafa takmarkaa hugmyndafrilega kjlfestu og vimianir.

Er ekki kominn tmi til a treysta heilbrigum einstaklingnum betur og lta hann gera sna rttu hluti og/ea vitleysur eigin byrg en ekki byrg skattgreienda. (Grein birt Morgunblainu dag 26.1.2021.)


Fri og fjlmilarnir

mrgum breskum fjlmilum er v slegi upp dag, a na afbrigi af Kvd sem greinst hefur Bretlandi kmi til me a valda 30% fleiri dausfllum en a hefbundna sem glmt hefur veri vi fr v janar 2020 og vri auk ess 70% smitnmara.

Boris Johnson forstisrherra Breta sagi gr, a nja afbrigi af veirunni "gti valdi fleiri dausfllum (may be deadlier). Hann segir a kvenar upplsingar bendi til, a etta afbrigi kunni a vera httulegra.

En er etta einhltt og er etta rtt frtt?

Hinga til hafa breskir vsindamenn sagt a a vri ekkert sem sndi fram a nja afbrigii vri httulegra a vri smitnmara.

llum frttamilum er v slegi upp a nja afbrigi valdi 30% fleiri dausfllum. Raunar er s prsentuala lka rng egar niurstaa knnunarinnar er skou, en a er anna ml. San gleymist a hj mrgum fjlmilum, a gera grein fyrir liti helstu vsindamanna Breta um mli og eir sem gera a birta a neanmls og ekki fyrirsagnastl eins og helfrttin um auka gn vegna Kvd, sem skal niur linn me gu ea illu.

Helsti vsindargjafi bresku stjrnarinnar Sir Patrick Vallance og Chris Whitty helsti rgjafi bresku stjrnarinnar lkningasviinu segja, a a s mgulegt a nja afbrigi geti valdi fleiri dausfllum, en a liggi engar marktkar stareyndir fyrir eim efnum og kannanir riggja hskla sem essi niurstaa byggir su ekki hafnar yfir vafa og hinga til hafi ekki fundist vsbendingar um a nja afbrii s httulegra a s mun smitnmara.

Svona er hgt a ba til stareyndir r fyrirsgnum, sem eru engar stareyndir og valda fjldahrslu a stulausu.


Ekki slaka

sustu sjnvarpstsendingu sinni sagi sttvarnarlknir, a ekki vri sta til a slaka sttvarnaragerum. Af hverju var ekki sta til a taka r upp egar standi var svipa a linu sumri og a er nna?

Smit innanlands eru svo ltil, a a er full sta til a slaka ef meiningin er a flki landinu bi einhverntma vi venjulegt stand. Mia vi standi erlendis er hinsvegar full sta til a gta allrar varar samskiptum vi tlnd.

Athyglisvert er a hlusta veirutri og reiknimeistara ess vihalda hrslurri og virist tla sr a t a endanlega.

egar tala er um standi ngrannalndum okkar, gleymist a nstu ngannalnd eru Freyja og Grnland. Hvernig gengur barttan vi veiruna ar? sjlfbirgingshtti okkar httir okkur til a tala um a allt s best og fullkomnast hj okkur. En hva me rangur Grnlendinga og Freyinga. Er ekki rtt a skoa hann til vimiunar og er hann ekki elilegri samanburur en samanburur vi milljnajir nnu samabli?

Stjrnmlamenn hafa vanrkt a setja almennar vimianir varandi sttvarnir og vibrg vi Kvd frinu og essvegna fara allar kvaranir eftir kenjum og gettakvrunum eins manns og besta falli tveggja. Stjrnmlamenn eru stikkfr sem byrgarlausir leikendur eir beri endanum plitska og siferilega byrg eim kvrunum sem eru teknar eir reyni til hins trasta a koma sr hj eirri byrg.


Fagnaarboskapur?

Um ramtin var v fagna, a bluefni vegna Kvid vri a koma marka. Flk horfi fram grmulausa framt, ar sem hgt yri a famast, kyssast og knsast ferast og anna sem var gamla daga. Glein var elilega mikil. Loksins hyllti undir a, a vi vrum a vera frjls njan leik.

Eftir v sem dagarnir hafa lii, hefur komi ljs, a essi lyf eru ekki endilega ljsi vi enda ganganna ea fagnaarboskapurinn um Kvd lausan heim.

Samkvmt grein sem g las Daily Telegraph morgun, er tala um a nmi veri 3 vikum eftir a flk hefur fengi sari sprautu mia vi lyf Moderna, Astra-Zeneca ea Pfizer. Samt sem ur er mgulegt a flk geti smitast og ekkert bluefni bur upp 100% vrn.

a sem kom mr meira vart var a a er ekki vita, hvort a flk sem fr sprauturnar geti smita eftir sem ur ea ekki og v er rlagt a halda sig vi grmur, fjarlgarmrk, handvotta o.s.frv.

er ekki vita hva nmi eftir sprautn varir lengi tala er um allavega 5 mnui. En hva svo? arf e.t.v. a blusetja alla aftur a linu hlfu ri?

Loks er ekki vita hva gerist nkvmlega eftir a hefur fengi Kvd sprauturnar og hvaa langtmahrif bluefni hefur.

Loksins er ekki httulaust fyrir flk a f bluefni og Noregi eru 23 dnir skmmu eftir a hafa fengi sprautuna og 7 hr landi. Haldi er fram, a tengsl milli dausfallanna og Kvd sprautu su snnu. Samt eru au stareynd og heilbrigisyfirvld Noregi tala um a a geti veri of mikil htta fyrir eldri borgara me undirliggjandi sjkdma a lta sprauta sig. En a er einmitt s hpur sem er mestri httu vegna Cvd.

Svo virist, sem heilbrigisyfirvld hr landi upplsi flk ekki me vieigandi htti um httuna v a f sprautuna ea viurkenni a ekkert s vita um mgleg skaleg langtmahrif af blusetningunni. a er v spurning hvort veri er a fara a me rttum og lglegum htti.

egar essar stareyndir og/ea skortur stareyndum eru vegnar og metnar, er ekki full sta til a flta sr hgt ar sem a a liggur hvort sem er ekki fyrir hvort Kvd sprautuarnar leysa mikil vandaml mia vi a sem n liggur fyrir.


Frelsi er fallvalt

Lgreglan Derbhrai Bretlandi handtk r Jessicu Allen og Elizu Moore fyrir nokkru. r tluu gngutr auu svi og fru fr heimilum snum og ku 8 km. fr heimilum snum hvor snum bl anga sem r hfu mlt sr mt. r hfu me sr brsa me piparmyntute til a svala orstanum gngunni.

Lgreglan gat ekki unnt eim essa og handk r og sektai hvora um sig um 200 pund ea jafnviri kr. 35.000.- Glpurinn var a tla t a ganga of langt fr heimilum snum. Sektin var raunar san felld niur en a er anna ml.

egar borgarar f ekki a fara au svi til a fara gngutr, til a halda vi heilsu sinni og styrkja sig auk ess a f lfsnausynlegt D vtamn til a berjast gegn Krnuveirunni er langt gengi sttvarnarrstfunum og snir betur en margt anna hva a er httulegt a afhenda stjrnvldum mguleika a loka inni ba kvenum svum hva heilar jir og svipta grundvallarfrelsi snu til a ra yfir verusta snum.

Jafnvel hjlreiamenn hafa veri handteknir og sektair Bretlandi jafnvel ekki s vita til a Krnuveiran ferist um reihjli.

Vi hfum ori vitni a v a undanfrnu hva auvelt er a svipta einstaklinga frelsi snu grundvelli raunverulegra ea myndara heilsufarsrstafana.

Mia vi reynslu sem liggur fyrir eftir trekaar frelsisskeringar borgaranna ar sem fari er algjrlega umfram allt mealhf, verur ekki anna s, en a s glapri af Alingi a tla a samykkja a opinberir starfsmenn geti svipt flk frelsi snu nnast a getta og fyrirskipa tgngubann

tgngubann bja, borga og jafnvel ba heils lands er svo hriklaleg frelsisskering a a er vgast sagt frleitt, a tla a samykkja lg, sem heimila slka frelsisskeringu n akomu lggjafans.

Fyrir nokkru samykkti Alingi lg sem stvuu verkfall kveinna starfsmanan Landhelgisgslunnar vegna ryggismla. Mefer mlsins Alingi tk dagpart. Ljst m vera, a komi upp astur sem kalli tgngubann, eru engin vandkvi v a Alingi geti afgreitt slka tillgu veri raun nausyn aa beita slkum agerum.

Alingi ber v a hafna tillgum njum sttvarnarlgum um heimild fyrir heilbrigisyfirvld til a beita hatrammari sttvarnarrstfnum en n er ..m. tgngubanni. Frelsi er vandmefari og vikvmt og dmin sasta ri og essu sna, a mikillar varar er rf og frekari framsal valds til heilbrigisyfirvalda bur httunni heim.


a getur brugi til beggja vona.

Covid smit eru f hr landi og hafa veri a fr v fyrir mijan desember. Tilslakanir sttvarnarrstfunum hafa veri far og verulegar. a snir hva a er miklu auveldara a taka frelsi fr flki heldur en a veita a aftur.

rtt fyrir f smit og gan rangur, eru smu ulurnar tuldraar n aflts til rttltis. "a getur brugi til beggja vona" "a er htta a allt fari r bndunum" "Vi getum hglega misst etta veldisvxt"

en sast en ekki sst "nstu dagar ra rslitum"

g hef stundum velt v fyrir mr af hverju vi komumst aldrei t r essum "nstu dgum" og viurkennt s, a a su ekki efni til a vihalda eim lokunum og takmrkunum sem sttvarnaryfirvld streitast vi a halda n nokkurrar framtarstefnumrkunar og ylji sbylju mntruna: "Nstu dagar skera r um a til hvaa rstafana verur gripi"

jflag getur ekki endalaust bi vi gettakvaranir og a arf a vera einhver vitrn skring v af hverju flk Hlmavk, Hsavk og Hornafiri megi ekki taka upp elilegt lf egar smit mlast ekki fr Botns Hvalfiri og hringinn vestur,norur, austur og suur a Selfossi.

Rkisstjrnin getur ekki stai agerarlaus hj og ausi milljari dag r galtmum rkiskassanum, sem framtin a borga. v miur allt of gileg tilvera fyrir marga ninu enda vibrgin samkvmt v.


Tilraunastin sland

Fjljlegi lyfjarisinn Pfizer ga talsmenn hr landi. Kri Stefnsson forstjri og rlfur Gunason sttvarnarlknir vilji leggja allt slurnar til a knast lyfjarisanum svo hgt veri a a veirulyfinu fr eim sem flesta slendinga.

eir settu fram hugmynd me velknun heilbrigisrherra, a bja fjljlega lyfjarisanum Pfizer, a gera sland a aljlegri tilraunast. slendingar yru notair sem tilraunadr svo a gagn mtti hafa af eim fyrir alla heimsbyggina a eirra sgn.

Stundum hvarflar jafnvel a autra slum eins og mr, a a s einhver fiskur undir steini ea jafnvel eitthva anna en hagsmunir jarinnar, sem ra svona skyndilegri hugljmun rherrans, sttvarnarlknisins og forstjrans.

Heilbrigisrherrann hefur fram a essu stai fast v,a kaptalistar gir ea vondir megi ekki gra sjkdmum. N telur hn a lagi a fjljlegur lyfjarisi eigu kaptalista t um allar koppagrundir gri v a flki landinu jnusti sem tilraunadr.

Enn sem fyrr virist a ra fr hj heilbrigisrherra, a komi veri veg fyrir a einkaframtaki slandi geti komi a umnnun sjkra, en a s lagi a framselja jina til tilrauna fyrir erlenda aujfra svo gri eirra geti ori sem mestur.


Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Mars 2021
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Heimsknir

Flettingar

  • dag (3.3.): 142
  • Sl. slarhring: 424
  • Sl. viku: 1150
  • Fr upphafi: 1702963

Anna

  • Innlit dag: 134
  • Innlit sl. viku: 1068
  • Gestir dag: 134
  • IP-tlur dag: 133

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband