Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Matur og drykkur

Jlin, kaupmaurinn og lfskjrin

Oft er sagt a jlin su ht kaupmanna vegna ofurneyslu og gjafafls, sem fylgir jlum okkar heimshluta. a skiptir miklu a hafa ga kaupmenn, sem hafa ahald fr flugum samtkum neytenda.

Bent hefur veri , a lfskjr fari a nokkru eftir v hve ga kaupmenn vi eigum. Plmi Jnsson stofnandi Hagkaupa sndi svo sannarlega fram a sustu ld, egar lgvruvers verslanir Hagkaupa lkkuu vruver landinu.

fyrr og smildum voru kryddvrur eftirsttustu vrur Evrpu. Kryddi urfti a flytja fr Austurlndum. talskir kaupmenn fundu hagkvmar verslunarleiir, sem voru eyilagar af Monglum og Tyrkjum um 1200.

voru g r dr og gir kaupmenn brugust vi. En verslunarleiin var dr, httuleg og erfi. Sagt var a krydd sem komst fyrir hnfsoddi Evrpu kostai jafn miki og 50 kg. af sama kryddi upprunalandinu. a gekk a sjlfsgu ekki og fundnar voru nar leiir til a n fram verlkkun.

vaxandi mli heyrast raddir, sem hallmla frjlsum markai og finna honum allt til forttu. a er flk, sem er haldi eim ranghugmyndum, a me mistringu og rkisvingu s hgt a lkka vruver. Raunin er nnur. Hvarvetna sem etta hefur veri reynt, hefur a leitt til vruskorts og langra biraa eins og gtan fr Sovtrkjunum slugu lsir vel, en hn er svona:

"Hva er riggja klmetra langt og borar kartflur?" Svari var: Birin Moskvu eftir a komast kjtbina. annig var a . En n er ldin nnur jafnvel a Rssar eigi stri.

Allir eru sammla um a rkisvaldi setji kvenar leikreglur markai eins og ryggisreglur og samkeppnisreglur, sem mia a v a lgml frjls markaar fi a njta sn. En a er einmitt essi frjlsi markaur, sem hefur tryggt neytendum Vesturlndum hagkvmt vruver og ngt vruframbo.

Rkishyggjuflk skilur ekki hvernig v stendur, a llu kaupinu fyrir jl, skuli alltaf vera fyllt og rfum neytenda svara, engar arar reglur su gangi,en hin snilega hnd markaarins.

S reynsla sem vi hfum af frelsi verslun tti a leia huga stjrnmlaflks a v hvort a s ekki hagkvmara a tvsa fleiri verkefnum fr hinu opinbera til einstaklinga.

g var um langa hr forustumaur neytendastarfi og formaur Neytendasamtakanna um nokkurt skei. Reynsla mn var s, a erfiustu fyrirtkin sem vi urftum a eiga vi vegna hagsmuna neytenda eim tma voru rkisfyrirtkin, Pstur og smi, Grnmetisverslunin o.s.frv. S reynsla sndi mr a a s misjafn sauur mrgu f hva varar kaupmenn eins og arar stttir, var a ht a eiga vi svrtu sauina ar mia vi einokunarstofnanir rkisins.

Vi skulum varast a lta falsspmenn eyileggja frelsi, en skja fram til meira frelsis llum svium jlfins neytendum til hagsbta.


Neytendabartta 70 r

Neytendasamtkin eru 70 ra gmul barttusamtk fyrir bttum hag neytenda. Bartta Neytendasamtakanna mtast af eim jflagsastum sem vi bum vi hverju sinni. Samt eru alltaf kvenir hlutir sem breytast ekki. a arf a gta a v a samkeppni s virk og vruvndun og verlag s elilegt.

a voru tmamt barttu neytenda egar John F.Kennedy verandi Bandarkjaforseti hlt ru Bandarkjaingi ri 1962 og sagi :

"Vi erum ll neytendur. eir eru strsti hagsmunahpurinn landinu og eir hafa hirf og vera fyrir hrifum af nstum srhverri efnahagskvrun opinberra aila og einkaaila. En eir eru eini stri hpurinn efnahagslfi okkar, sem ekki getur komi fram sjnarmium snum. Rttur neytenda felur sr essi atrii: Rttinn til ryggis. Rttinn til upplsingar. Rttinn til a velja. Rttinn til a hlusta s sjnarmi eirra."

Va um heim hafa neytendur ekki enn n fyrsta markmiinu, en okkar heimshluta hefur ori mjg jkv run til hagsbta fyrir neytendur.

Fyrir um hlfri ld hf g starf Neytendasamtkunum. sta ess var raunar nokku skondinn. gtur vinur minn og mikill vinstri maur taldi nausynlegt a allt plitska litrfi tti sr mlsvara innan Neytendasamtakanna og fkk mig til starfa samtkunum. Mr fannst essi bartta bi mikilvg og nausynleg og enn frekar eftir v sem rin liu.

g var formaur Neytendasamtakanna egar samtkin ttu 30 ra afmli. var astaa neytenda nnur en n. Vtk rkiseinokun var til staar og rkiseinokunarfyrirtkin voru oft fararbroddi eirra fyrirtkja, sem neytendur urftu a eiga viskipti vi, sem tku lti tillit til ska og krafna neytenda. Sbrotafyrirtki rksins eins og vi klluum a eim tma tku mikinn tma neytendastarfi.

eim tma vantai lka nnast alla lggjf til a standa vr um hagsmuni neyenda og elilegar umferarreglur viskiptalfinu me tilliti til neytenda. Vi borumst ratugi fyrir a n fram sama lagaumhverfi og annarsstaar Evrpu, en tregulgml slenskra stjrnmla og varstaa um hagsmuni einokunarfyirtkja geri barttu erfia.

a var ekki fyrr en vi gengum Evrpusambandi, sem a augu slenskra stjrnmlamanna opnuust fyrir v, a allt sem vi hfum sagt og barist fyrir var rtt og vi hfum dregist aftur r svii varstu um hagsmuni neytenda.

Eitt lti dmi m nefna. Vi brumst fyrir v a sett yri lggjf um greislualgun tp 30 r ur en s lggjf var a veruleika og hruninu sem neyarlggjf. Hefi veri hlusta okkur eim tma, hefi staan veri betri og vi betur undirbin til a takast vi hamfarir hrunsins.

Vi urftum a berjast fyrir mannsmandi viskiptahttum varandi landbnaarafurir m.a. eina algengustu neysluvruna, kartflur, en netyendum var iulega boi upp ta og heilsuspillandi vru ..m. kartflur og a ddi ekkert a eiga vi stjrnvld. au stu me einokunarfyrirtkinu gegn neytendum. En svo fr a me samtakamtti hfu neytendur sigur.

v miur hafa Neytendasamtkin ekki n v a slenskur lnamarkaur yri sambrilegur og hann er okkar ngrannalndum. En ar er um ratugabarttu a ra. Sigur mun vinnast v lka. En v miur hefur a gengi allt of hgt.

Samtkin hafa eflst og dafna. A sjlfsgu eru hir og lgir flagsstarfi frjlsra flagasamtaka og n virist vel stai a mlum Neytendasamtkunum. a eru hagsmunir slenskra neytenda og meginforsenda flugra samtaka er a sem flestir gerist flagar Neytendasamtkunum.

Neytendabartta er spurning um mtt fjldans til a gta hagsmuna sinna og rttinda. Vi skulum berjast fyrir eim rtti hvar flokki sem vi stndum. v a neytendabartta s plitsk bartta gengur hn vert flokkakerfi og vi eigum ll a taka hndum saman um barttu fyrir essa hagsmuni okkar allra slenskir neytendur.


Hern, fengi og sykur.

Vancouver Kanada og raunar allri bresku Klumbu(BK) er leyfilegt a vera me 2.5 gr. af herni, fentanyl, kkani, metaamfetamni ea ecstasy. Flk er hvorki handteki n efnin tekin af v. Neysla efnana er vandalaus fyrir au sem vilja.

Dausfllum vegna ofneyslu hefur fjlga miki BK,en spurningin stendur um a hvort neysla essara efna s heilsufarslegt vandaml ea hvort glpava eigi neysluna. Stra spurningin um hvort og hva langt rkisvaldi eigi og megi ganga til a vernda flk fyrir sjlfu sr og hvenr bregast beri vi og hvernig.

sama tma og vinstri sinnu stjrnvld BK og Kanada auvelda og leyfa neyslu efna sem hinga til hafa veri lgleg fkniefni og telja a skref frjlsristt, er veri a setja tlmanir og reglur um a sem hinga til hefur veri tali sjlfsagt lrislegu jflagi.

Hft og bnn Kanada tmum Kvd voru mjg harkaleg og vldist ekki fyrir hinum vinstri sinnaa forstisrherra Justin Trudeau a takmarka borgaraleg mannrttindi.

sama tma og kkan og hernneysla er leyf rleggja Kanadsk yfirvld flki a drekka ekki meira en tv gls af vni viku og fr rinu 2026 vera ll matvli me htt fituinnihald, sykur ea sdum a vera merkt me vararmerkjum framhli pakninga slkra matvla annars m ekki selja au. En engar vararmerkingar urfa a vera herninu ea kkaninu.

Vinstri nauhyggjan og afskiptasemi af borgurunum er aldrei langt undan a sum efni su sumu flki hugleiknari en nnur.


Furyggi og fjrmlastjrn.

Talsmenn hamfarastyrkja til vissra greina landbnaarins hamast n sem sjaldan fyrr og halda v fram, a dmalaus vibrg stjrnvalda vtt og breitt um verldina vi Covid veirunnar sni tvrtt, a gta veri betur a furyggi jarinnar me auknum styrkjum til kveinnar landbnaarframleislu.

essi hamagangur einangrunarsinnanna er byggur flskum forsendum. rtt fyrir a jir okkar heimshluta hafi dmt sig mismunandi stranga einangrun og tgngubann, hefur fuframleislan ekki raskast og flutningar matvlum og rum vrum ekki heldur. Matvlaryggi var v aldrei httu rtt fyrir ttablandin vibrg vi veirunni

Hva afsakar agerir stjrnvalda til a fra meiri peninga fr skattgreiendum til kveinna framleienda landbnai og msum rum greinum vegna Covid veirunnar, eins og landbnaarrherra hreykir af?

Ekki neitt.

Hvaa ingu hefur a san, a landbnaarrherra og rkisstjrnin taki peninga skattgreienda til a greia aukna styrki til grnmetisframleienda og/ea annarra framleienda landbnai?

Mun ver grnmeti til neytenda lkka? Var a forsenda aukinna styrkja? nei.

Reynsla neytenda af auknum styrkjum og beingreislum til framleienda er s, a eir skila sr ekki ea mjg verulega til neytenda me lgra veri.

Af hverju m ekki styja vi atvinnurekstur me almennum agerum eins og t.d. skattalkkunum t.d. afnmi tryggingargjalds?

N skiptir mli a gta vel a v a opinberu f s ekki slunda gluverkefni, heldur brugist vi raunverulegan vanda vegna Covid. Of margar agerir rkisstjrnarinnar eru v miur v marki brenndar a fra fjrmuni fr skattgreiendum til knanlegra aila atvinnurekstri.

Snu verra er a stjrnarandstaan hefur ekki anna til mlanna a leggja en a krefjast enn meiri tgjalda r rkissji. Plitsk yfirbo formanns Samfylkingarinnar og helsta mereiarsveins hans eru me v aumkunarverara sem heyrst hefur Alingi.

Skattgreiendur eigi enn sem fyrr fa vini Alingi. tla m, a rngt veri bi margra egar jin arf a taka t timburmenn rssunnar.


Vondu kaptalistarnir og bjrinn.

frbrum tti Verld sem var sem sndur var um helgina sjnvarpinu var fjalla um fyrirbrigi bjrlki og afnm banns vi bjrslu.

Vafalaust finnst mrgum skondi dag, a a skuli hafa veri leyft a drekka sterk vn, mealsterk vn og ltt vn, en ekki bjr. En a tk heldur betur tma a n meirihluta stuningi Alingi vi a leyfa bjrinn.

ofangreindum tti var vital vi Gunju Halldrsdttur vegna bjrbannsins, en fair hennar Nbelsskldi Halldr Kiljan Laxnes var einlgur stuningsmaur ess a bjrinn yri leyfur. vitalinu sagi Gun a vondir kaptalistar hefu stai mti v a bjrinn yri leyfur. a er rangt. a voru gir kaptalistar, sem nu v fram.

Fyrst flutti Ptur Sigursson frumvarp til breytinga fengislgum ess efnis, a bjr yri leyfur. San flutti g frumvarp um a bjr yru leyfur og a tvgang og eir sem voru meflutningsmenn frumvarpinu sem fr gegn me breytingum voru eir Ingi Bjrn Albersson og Geir H. Haarde ea allt ingmenn Sjlfstisflokksins. annig a fyrirstaan var ekki hj kaptalistunum Gun.

Stareyndin er lka s a lengi vel var einn flokkur sem skar sig r og hafi flokkslega afstu gegn v a bjr yri leyfur en a var Alubandalagi helsti andstuflokkur okkar kaptalistanna, en mikill meirihluti ingmanna Sjlfstisflokksins greiddi vallt atkvi me v a bjr yru leyfur landinu.

a hefi v veri rttara hefi Gun sagt a a hafi veri vondu kommarnir sem voru mti v a flk nyti frelsisins, en kaptalistarnir hefu barist sem fyrr fyrir frelsinu.

Halldr Kiljan Laxnes, var eins og ur sagi einlgur hugamaur um a bjrinn yri leyfur og var a v leyti andstu vi flokkinn sem eignai sr hann. Hann skrifai treka greinar bl v til stunings og hafi nokkrum sinnum samband vi mig eftir a g flutti frumvrp um a leyfa bjrinn og lagi mr margt til, sem g notai framsguru mna mlinu Alingi snum tma me leyfi hfundar.


Kaka ea famlag

Bresk heilbrigisyfirvld hafa vaki athygli v a a s betra a flk sem vill gera vel vi samstarfsflk sitt sni v vntumykju me famlagi ea me rum htti innan sirnna og viurkenndra marka sta ess a fra v kkur ea anna stmeti,eftir komu fr tlndum, afmlum ea ru tilefni.

Offita, unnin sykurski og vaxandi tannskemmdir eru verulegt og vaxandi heilbrigisvandaml Bretlandi. annig er a einnig hr. Nausynlegt er a vinna gegn sykurmenningunni.

Tali er a brn innbyri ajafnmagni riggja sykurmola me morgunkorninu snu hverjum morgni og sum mun meira. Sykur er nnast allri tilbinni fu og erfitt a varast hann. a er heilbrigisml a vinna gegn sykurneyslu.

Sykur er eins og hvert anna fkniefni. Aukin sykurneysla kallar meira magn af fkniefninu sykri. Sykur kallar fram vellan hj okkur sykurfklunum og ess vegna skjumst vi fkniefni, rtt fyrir a vita a lkamlega er a bara vont fyrir okkur.

sama htt og yfirvld unnu gegn tbaksreykingum ttu au n a setja sr markmi varandi a draga r sykur- og ess vegna saltneyslu jarinnar. a mundi auka vellan flks egar fram skir og draga r kostnai heilbrigiskerfisins.

Hver einstaklingur ber byrg sjlfum sr, en hann verur a eiga ess kost a geta vali sykraa neysluvru sta sykrarar eins og morgunkorn, brau o.s.frv. Ef til vill mtti gera eins og me sgarettupakkana a setja vararmerki neysluvrur ar sem sykurmagn er umfram kvei vimi t.d:

VAR: hfleg sykurneysla er httuleg heilsu inni.


Neytandinn borgar

Samkeppnisstofnun hefur beitt Mjlkursamsluna viurlgum fyrir lgmta markasstarfsemi til a koma veg fyrir samkeppni essum mikilvga neytendamarkai. Forstjri fyrirtkisins segir a neytendur muni endanum borga essar sektir. Hvort sem flki lkar a betur ea verr er a stareyndin egar markasrandi fyrirtki eru beitt slkum viurlgum.

Af hverju a leggja hfuherslu a a sekta fyrirtki?

Fyrirtki sem slkt brtur ekki lg heldur eir sem stjrna v. a eru alltaf einstaklingar sem standa a lgbrotum -lka brotum samkeppnislgum. Af hverju ekki a leggja hfuherslu a refsa eim seku sta ess a refsa neytendum?

41.gr.a og b samkeppnislaga er heimild til a refsa einstaklingum fyrir tiltekin brot Samkeppnislgum. Breyta arf samkeppnislgum ann veg a refsing einstaklinganna sem standa a brotunum veri aalatrii og sektir ea stjrnvaldssektir fyrirtkja veri aukaatrii nema til a gera upptkan lgmtan hagna fyrirtkjann af markashindrandi starfsemi.

Mikilvgast fyrir neytandann frjlsu markashagkerfi er a virk samkeppni s markai. Virkasta leiin til a svo geti veri er a gera einstaklingana byrga fyrir samkeppnisbrotum.


Bjr bensnstvar

N stendur til a valdar bensnstvar fi a selja bjr og lttvn. Vnmenningarfulltrar veitingavalds og mgamannagslu hafa me essu kvei a bja upp essa neysluvru tengslum vi akstur bifreia.

Eftir einn ei aki neinn var sjlfsagt vgor til a vara vi afleiingum ess a vera ekki alsgur vi akstur. N m segja a trsnningurinn r essu vgori hafi ori ofan ; "fu r tvo og aktu svo".

Akstur og fengi er ekkert grn eins og tal mrg dausfll og varanleg rkuml flks sna best. Bensnstvar sem eiga tilveru sna fyrst og fremst undir akstri bifreia eru v ekki bestu tslustair essa vmugjafaog passajafnvel saman og fiskur og reihjl ea eitthva aan afafkralegra.

sasta ingi var lagt fram frumvarp til breytinga fengislgum ar sem gert var r fyrir a selja mtti bjr og lttvn matvruverslunum. Margir brugust illa vi eirri tillgu og tldu hana vera hi versta ml og fru mis gtis rk fyrir eim sjnarmium snum. Mli dagai v uppi einu sinni enn Alingi

Ef til vill gti a ori mrgum alingismanninum til uppljmunar a tta sig , a lti Alingi undir hfu leggjast a ganga fr skynsamlegri lggjf um mikilvg ml kann svo a fara a runin veri enn verri en eir sem varlega vildu fara tluu sr.

N hefur a ske essu brennivnsslumli bensnstvum,illu heilli.


Markaur og neytendur

ar sem markasstarfsemin er fullkomin er samkeppnin virk og upplsingamilun til neytenda me eim htti a eir vita hvar er hgt a gera hagkvmustu kaupin. annig er a ekki hr landi. Fkeppni, takmrku samkeppni ea jafnvel engin er va slensum markai.

egar rkisvaldi gerir viamiklar skattabreytingar sem eiga a leia til verulegra breytinga vruveri er mikilvgt landi fkeppninnar a vel s fylgst me v a verbreytingarnar leii ekki til verulega hrra vruvers. egar tv nll voru tekin aftan af krnunni snum tma var ess ekki gtt sem skyldi sem leiddi til ess a ver hkkai miki kvenum vruflokkum.

egar rherra neytendamla segir a a eigi ekkert a gera vegna skattabreytinganna og markaurinn muni sj um etta vantar strir dmi svo a etta virki eins og neytendamlarherra segir a a muni gera. fyrsta lagi arf a vera virk samkeppni markanum og ru lagi urfa neytendur a hafa greianagang a upplsingum um vruver.

egar hvorugu er til a dreifa .e. r vrur sem eru a taka verbreytingum eruflestar fkeppnismarkai og neytendur hafa ekkingjanlega gar upplsingar um vruver og gi er nausynlegt til a markasstarfsemin virki betur a grei og g upplsingamilun s til neytenda.

ess vegna tti rherra neytendamla a endurskoa afstu sna essu mli ogstanda fyrir v a rkisstjrnin feli eim ailum markanum sem hafa haft virkast eftirlitme verlagningu til neytenda, Neytendasamtkunum, AS og ailum sem halda ti upplsingum eigin vegum,a fylgjast vel meverbreytingum nstu mnui annig averbreytingar skili sr me elilegum htti til neytenda.

Tmabundi tak til a fylgjast me verlagi og mila upplsingum tilneytenda er nausynlegt n og nstu mnuitil a tryggja elilegasamkeppni og lta sem standa sig verslun njta afraksturs erfiis sns.


Afnemum matarskatta

Grarlegir skattar gjld og kvtareru lg innflutt matvli og vrur unnar r eim. etta eru einu matarskattarnir landinu.egar Frosti Sigurjnsson Framsknaringmaur segist vera mti matarskatti mtti tla a formaur Efnahagsnefndar Alingis vissi hva hann vri a tala um.

Ef matarskattarnir og innflutningshftin yru afnumin mundi ver matvlum lkka verulega. Me v a htta srstkum stuningi vi matvlaframleislu innanlands mtti auk heldur lkka skattaumtalsvertt.d. lta matvli bera 0% virisaukaskatt.

etta mundi bta kjr alls almennings landinu svo um munai. Auk ess mundi etta hafa au hrif a vsitala neysluvers til vertryggingar mundi lkka verulega og ar me vertryggu lnin. Sennilega er ekki til skynsamlegri efnahagsager en einmitt a a afnema hina raunverulegu matarskatta sem allir hafa veri settir me atkvi Framsknaringmanna.

En Frosti Framsknarmaur er a tala um anna. Frosti er a tala umrlitla breytingu virisaukaskatti. S breytingskiptir ekki nema brotabroti af v sem hagur heimilanna mundi batna um ef skattar matvli yru afnumdir .e. raunverulegir matarskattar.

N httar svo til a fjrlagafrumvarpi var lagt fram eftir a um a hafi veri fjalla rkisstjrn ogingflokkum Framsknarflokksins og Sjlfstisflokksins.Hefi ekki veri samstaa ummeginatrii fjrlagafrumvarpsins hefi tillaga um breytingu virisaukaskatti aldrei komi fram.Frhlaup Frosta Sigurjnssonar og missa annarra Framsknarmanna fr eigin tillgumer vmerkilegur pplismi.

Formaur Sjlfstisflokksins, fjrmlarherra,getur ekki seti undir v a leggja fram sameiginlegar tillgur rkisstjrnarinnar, en svo hoppi ingmennFramsknarflokksins fr eins og gaggandi hnur tni vi fyrsta goluyt. Anna hvort styur Framsknarflokkurinn eigin tillgur ea hann erekki samstarfshfur.


Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Aprl 2024
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Heimsknir

Flettingar

  • dag (25.4.): 411
  • Sl. slarhring: 698
  • Sl. viku: 2797
  • Fr upphafi: 2294348

Anna

  • Innlit dag: 384
  • Innlit sl. viku: 2551
  • Gestir dag: 372
  • IP-tlur dag: 363

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband