Leita í fréttum mbl.is

Fćrsluflokkur: Viđskipti og fjármál

Örbirgđ og kuldi

Stjórnmálastétt Evrópu, hefur um árabil hamast viđ ađ loka orkuverum og stuđla ađ svonefndum orkuskiptum, til ţess, ađ koma í veg fyrir hlýnun af mannavöldum. Afleiđingin er hćrra orkuverđ til neytenda og heljartak Rússa á orkusölu.

Vinur minn í Danmörku á twin bifreiđ segir orkuverđiđ svo hátt, ađ honum detti ekki í hug ađ keyra á rafmagni, ţađ sé miklu dýrara en bensíniđ.

Nú eru verksmiđjur í Evrópu, ađ draga úr framleiđslu og fólk býr sig undir helkaldan vetur. Orkuverđ er svo hátt, ađ fólk hefur ekki efni á ađ hita húsin sín. 

Afleiđing af glórulausu ofstćki í orkumálum og hjátrú loftslagsbreytinga, verđur til ţess, ađ í vetur verđur helkuldi víđa á heimilum í Evrópu,af ţví ađ fólk hefur ekki efni á ađ hita upp. Framleiđsla dregst saman og örbirgđ eykst vegna minni ţjóđarframleiđslu. 

Kaldhćđni örlaganna verđur ţá, ađ fjöldi ţeirra sem deyr úr kulda í Evrópu margfaldast vegna tilrauna stjórnmálastéttarinnar til ađ koma í veg fyrir ađ fólk deyi úr hita.

Ţví miđur virđist íslenska stjórnmálaséttin jafnlangt gengin í ruglandanum og sú evrópska og hefur skuldbundiđ ţjóđina til ađ greiđa milljarđatugi á nćstu árum á grundvelli Parísarsamkomulagsins svonefndas, sennilega af ţví ađ fólki finnst vera allt of  hlýtt á Íslandi. 

Á sama tíma berst forusturflokkur ríkisstjórnarinnar Vinstri grćnir gegn ţví ađ vistvćn vatnsafls orkuver verđi reist í landinu en hyggst leysa vandann međ ţví ađ drita niđur vindmyllum um allar koppagrundir. 

Vćri ekki ráđ ađ aftengja Vinstri grćna frá forustu í íslenskri pólitík áđur en ţeir ná ţví marki ađ skapa sama ástand hér og ríkir nú í Evrópu.


Erlent bakkelsi

Í frétt Mbl. í dag er sagt frá miklum innflutningi á bakkelsi. Ţađ ţýđir e.t.v. viđskiptatćkifćri fyrir bakara og vonandi gengur ţađ eftir, en engum dettur í hug ađ ţessi innflutningur muni kollvelta hagkerfinu.

Ţegar Viđreisnarstjórnin ákvađ ađ afnema gjaldeyrishöft ađ mestu á sjöunda áratug síđustu aldar fóru Framsóknarmenn hamförum gegn ţví og töldu ađ allt fćri til helvítis ef svo fćri. Ţá yrđi fluttur inn allskyns óţarfi sögđu ţeir, eins og t.d. danskir kökubotnar, sem Framsóknarmenn töldu ađ íslenskar húsmćđur vćru ekkert of góđar til ađ baka sjálfar. Á ţeim tíma var einróma skođun Framsóknarmanna ađ stađa konunnar vćri fyrir framan eldavélina. Síđar töldu ţeir hana fyrir aftan hana.

Svo mjög breyttist ţjóđlífiđ strax og gjaldeyrishöftin voru afnumin, ađ ţá fengust epli, appelsínur og bananar allt áriđ en ekki bara fyrir jól og menn gátu keypt bifreiđar frá Vesturlöndum en ekki bara Trapant, Gaz og Moskvitsj. Já og kökubotnana sem og flest annađ sem á ţurfti ađ halda. 

Allar spár Framsóknarmanna um helvítisferđ hagkerfisins međ frjálsari gjaldeyrisviđtskiptum reyndust algjörlega rangar. Ţess í stađ ţróađist fjölbreyttara ţjóđlíf međ betri hag.

Samkeppni á landsvísu og milli landa og frjáls viđskipti skapa nefnilega velmegun, en ţađ gera höftin ekki.

 

 


mbl.is Bakkelsi innflutt í stórum stíl
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Taka ofbeldisöflin yfir?

Drífa Snćdal forseti ASÍ gefur ekki kost á sér til endurkjörs. Ástćđan er sú, ađ ofbeldisöflin innan verkalýđshreyfingarinnar međ Sólveigu Önnu Jónsdóttur í fararbroddi, hafa gert henni nánast ómögulegt ađ starfa faglega og međ eđlilegum hćtti. 

Drífa er langt til vinstri í stjórnmálum, en samt sem  er djúp á milli hennar og vitifirrta vinstrisins,sem sćkir nú fast á um ađ efla til stéttarstríđs hvađ sem tautar og raular. 

Ákjósanlegt hefđi veriđ ađ Drífa hefđi sćti áfram og tekiđ á móti ofbeldisöflunum, ţó ţađ sé síđur en svo skemmtiefni eđa til ađ valda ánćgju fyrir hana persónulega. 

Gott fólk hvar í sveit sem ţađ stendur verđur ţó alltaf ađ vera reiđubúiđ ađ taka baráttuna gegn ofbeldinu og vinna ađ ţví ađ ţoka ţjóđfélaginu áfram til góđs međ samtakamćtti og samvinnu, stétt međ stétt í stađ stéttarstríđs. 

Stjórnmálaelítan hefur gert baráttu ofbeldisaflanna auđveldari og skammtađ sér og ćđstu embćttismönnum laun og starfskjör umfram ađra. Katrín Jakobsdóttir ćtti ađ setja  ritstörfin á hilluna og gera sitt til ađ koma í veg fyrir hart séttarstríđ međan tími er til. m.a. Koma mćtti á auknum jöfnuđi. ţar sem stjórnmálastéttin gengi á undan međ góđu fordćmi. 

Vonandi vill Katrín ţađ frekar en ađ leika á rithörpuna sína. 


Verđhjöđnunarlögin

Demókratar í Bandaríkjunum hafa fengiđ samţykkt lagafrumvarp sem ţeir kalla verđhjöđnunarfrumvarpiđ (Inflation reduction act) Í fréttamiđlum hér hefur ţađ iđulega veriđ nefnt loftslagsfrumvarpiđ, sem er ansi vel í lagt. Fyrst og fremst er ţetta frumvarp sem kveđur á um auknar millifćrslur og skattheimtu ţó ađ veita eigi verulega styrki til óarđbćrrar svokallađrar grćnnar framleiđslu.

Skattahćkkanir eru verulegar til ađ reyna ađ vega upp á móti auknum ríkisútgjöldum. Samt sem áđur er talađ um ađ međ ţessu nýja eyđslufrumvarpi muni skuldastađa Bandaríkjanna verđa verri en Ítalíu. 

Munurinn á Ítalíu og Bandaríkjunum er sá, ađ Bandaríkin hafa hingađ til prentađ dollara út úr efnahags mistökum af ţví ađ dollarinn er heimsmynt. Hvađ lengi geta ţeir ţađ? 

Biden fékk samţykkt eyđslufrumvarp 2021, sem hleypti af stađ mikilli verđbólgu ekki bara í Bandaríkjunum heldur vítt og breitt um heimsbyggđina.

Nýasta lagasetning Biden Demókratana kemur enn til ađ magna verđbólguna og er ţví heiti frumvarpsins hrein öfugmćli. 

Hćtt er viđ ađ Seđlabankastjóri Íslands megi sín lítiđ til ađ vinna gegn ţeirri ofurverđbólgu sem  verđhjöđnunarlög Biden eru líkleg til ađ hafa í för međ sér. 

Efnahagsstefna Biden er einstök. Til ađ draga úr verđbólgu er ausiđ út gjafafé til einstaklinga og fyrirtćkja, en á sama tíma lagđir á skattar sem m.a. hćkka verđ á framleiđsluvörum.


Hvađ höfđingjarnir hafast ađ

Guđni Th. Jóhannesson forseti íslenska lýđveldisins, sýndi af sér mikinn mannsbrag, sem er honum til mikils sóma, ţegar hann neitađi ađ taka viđ ofurhćkkun launa sér til handa, en ađrir í pólitíska ađli lýđveldisins hreyfđu ekku andmćlum og sleiktu út um eins og kettir viđ rjómaskál. 

Á miđju sumri hćkkuđu laun stjórnmálaađalsins í samrćmi viđ lögbundiđ launahćkkanaálag sem ţeim einum er gefiđ en stjórnmálaađallinn lögbindur ţessi sérkjör fyrir sig.

Ađ beiđni forsćtisráđherra gerđi Katrín Ólafsdóttir dósent í hagfrćđi viđ Háskólann í Reykjavík skýrslu um stöđu og horfur á vinnumarkađi í ađdraganda kjarasamninga. Katrín segir í skýrslunni ađ kjarasamningar séu fastir í viđjum höfrungahlaups, setja ţurfi ramma um launahćkkanir og ađ takmarkađ svigrúm sé til launahćkkana.

Nú er sú stóra spurning hvort ađ stjórnmálamenn eru tilbúnir til ađ reyna ađ stöđva ţetta höfrungahalup víxlhćkkana launa međ ţví ađ ganga á undan og taka sér fordćmi Forsetans til fyrirmyndar. 

Hvernig er hćgt ađ ćtlast til ţess ađ miđ- og láglaunafólk í landinu sćtti sig viđ ađ vera skoriđ niđur viđ trog á međan pólitíska yfirstéttin mokar endalaust undir sig. 

Ţađ má ekki gleymast ađ ţađ sem höfđingjarnir hafast ađ hinir ćtla sér leyfist ţađ. 


Verđbólga og viđbrögđ Alţingis

Verđbólga í helstu viđskiptalöndum Íslands nálgast tveggja stafa tölu. Verđbólga á Íslandi magnast og ţađ skiptir ţví miđur litlu máli hvađ Seđlabankinn spriklar ţegar ríkisstjórnin er upptekin viđ ađ prenta peninga, sem innistćđa er ekki fyrir.

Ríkisstjórnin mćtti hinsvegar hafa í huga, ađ ţegar ţú borgar fólki fyrir ađ gera ekki neitt og prentar peninga í ţví skyni ţá fćrđu verđbólgu ţađ er óhjákvćmilegt bara spurning hvenćr. 

Verđbólga dregur úr kaupmćtti launa og leiđir til gengisfellingar íslensku krónunnar. Verđtryggđ lán hćkka og vextir óverđtryggđra lána hćkka líka og hjá ţví verđur ekki komist í slíku ástandi.

Ţetta er eitt alvarlegasta vandamáliđ sem blasir viđ ţjóđinni. Ţessvegna hefđi veriđ brýn nauđsyn ađ ţingmenn ţjóđarinnar rćddu ţennan mikla ađsteđjandi vanda lausnamiđađ í stađ upphrópana. 

Ţví miđur er stjórnarandstađan upptekin viđ ađ reyna ađ auka fátćkt í landinu og valda auknum erfiđleikum í velferđarkerfinu međ ţví ađ opna landamćrin upp á gátt. Kemur á óvart ađ Viđreisn en einkum Flokkur fólksins skuli taka ţátt í ţessum leik, sem er ćtlađur til ađ öll vinna í sambandi viđ vandađa málsmeđferđ varđandi hćlisleitendur verđi gerđ ađ engu.


Bankasýsla ríkisins. Ţegar stofnanir verđa eilífar

Í águst 2009 samţykkti Alţingi lög um Bankasýslu ríkisins. Bankasýslan átti ađ sinna skilgreindum verkefnum vegna ađkomu ríkisins ađ endurskipulagningu banka- og fjármálakerfisins eftir hrun. Ađ mati löggjafans voru verkefni  Bankasýslunnar tímabundin og ţessvegna var ákveđiđ ađ stofnunin skyldi lögđ niđur eigi síđar en 5 árum frá stofnun hennar.

Ákvćđi 9.gr. laga um Bankasýslu ríkisins sem samţykkt var á Alţingi ţ. 11.8.2009 hljóđađi svo

"Stofnunin skal hafa lokiđ störfum eigi síđar en fimm árum frá ţví hún var sett á fót og verđur hún ţá lögđ niđur."

Löggjafinn miđađi viđ, ađ Bankasýsla ríkisins yrđi lögđ niđur eigi síđar en í ágúst 2014 fyrir 8 árum síđan. En ţađ var ekki gert og ţrátt fyrir ţessi ákvćđi í lögum starfađi Bankasýslan áfram óáreitt án lagaheimildar. En síđan var bćtt úr ţví međ lögum nr. 7/2019 öđrum 5 árum eftir ađ leggja átti Bankasýsluna niđur en ţá var ákvćđi 9.gr. laganna fellt brott og ţess í stađ tekiđ upp ákvćđi til bráđabirgđa sem er ţannig: 

"Stofnunina skal leggja niđur ţegar verkefnum hennar er lokiđ."

Fćra má rök fyrir ţví, ađ engin ţörf hafi veriđ fyrir ađ hafa sérstaka Bankasýslu ríkisins frá ţví í ágúst 2014 heldur hefđi betur fariđ á ţví og veriđ ódýrara og skilvirkara, ađ fćra verkefni hennar inn í fjármála og/eđa viđskiptaráđuneyti. En ţađ var ekki gert enda um ţokkalega feita bitlinga ađ rćđa hvađ varđar ţóknanir stjórnarmanna svo og laun forstjóra, sem stjórnmálamenn geta úthlutađ ađ geđţótta.

Hin tímabundna Bankasýsla sem átti ađ ljúka störfum ekki síđar en í ágúst 2014, hefur nú veriđ gerđ eilíf ţangađ til annađ verđur ákveđiđ. 

Skólabókardćmi um skort á skilvirkni í ţví sem varđar hiđ opinbera.


Ofurlaunin

Í gćrkvöldi var frásögn af ofurlaunum nokkurra forstjóra ríkisfyrirtćkja, fyrirtćkja sem tengjast hinu opinbera međ einum og öđrum hćtti og örfárra annara. Ţađ er ljóst ađ ríkiđ leiđir ofurlaunaţróun í landinu. Svo hefur veriđ frá síđasta úrskurđi Kjararáđs, en ţar var ákveđiđ ađ embćttismannaađallinn skyldi fá ofurlaun miđađ viđ ađra landsmenn. 

Finnst einhverjum skrýtiđ ađ lćgra settir opinberir starfsmenn eđa almennir launţegar á hinum frjálsa markađi reki í rogastans ţegar ţeim er sagt ađ hćkki 700 ţúsund króna mánađarlaunin ţeirra, ţá setji ţađ hagkerfiđ á hliđina, en 6 milljón króna laun ríkisforstjórans og hćkkun ţeirra um eina milljón skipti engu máli. 

Á sama tíma segist fjármálaráđherra í viđtali viđ Viđskiptablađiđ ađ hann ţurfi ađ fá lán til ađ borga launin ţar sem ríkissjóđur hefur ekki veriđ sjálfbćr frá árinu 2018. 

Sérkennileg vegferđ í ţjóđfélagi.

Ţeim ţjóđfélögum vegnar best, ţar sem launamunur er lítill. Ţađ eru gömul sannindi og ný.


Kaupmáttur eykst međan framleiđsla minnkar

Fjármálaráđherra sagđi ađ kaupmáttur hefđi aukist á síđasta ári.Vafalaust er ţađ rétt. En hefur landsframleiđsla ekki dregist verulega saman frá ţví áriđ 2019? 

Sé ţađ rétt ađ framleiđsla hafi minnkađ en samt hafi orđiđ kaupmáttaraukning, er ţá skýringarinnar ađ leita í vaxandi hallarekstri ríkissjóđs?

Ríkissjóđur var rekinn međ 530 milljarđa halla á síđasta ári. Er ţá ríkissjóđur ađ borga kaupmáttaraukninguna međ hallarekstri?

 


Til vansa fyrir Bandaríkin

Joe Biden tók viđ völdum sem forseti Bandaríkjanna fyrir ári. Valdatími hans hefur veriđ svo skelfilegur, ađ hann hefur orđiđ sér til vansa bćđi heima og erlendis. 

Heilsteypta stefnu í utanríkismálum skortir. Sneypuleg endalok  í Afganistan og vanhćfni forsetans ţar hafa leitt til ţess, ađ andstćđingar Bandaríkjanna telja sig geta fariđ sínu fram. Rússar hóta innrás í Úkraínu og Kínverjar ađ innlima Taiwan. Prelátarnir í Íran telja sig geta fariđ sínu fram.

Stefna Biden inn á viđ, hefur ekki síđur veriđ slćm. Áhersla hefur veriđ lögđ á gegndarlausa eyđslu hins opinbera, sem hefur leitt til mestu verđbólgu í 40 ár eđa 7%. Stefna vitifirrta vinstrisins í Demókrataflokknum í Bandaríkjunum m.a. ađ draga úr framlögum til lögreglu og andstöđu viđ störf hennar,hefur leitt til glćpaöldu. Í San Francisco og Los Angeles sem Demókratar hafa stjórnađ í langa hríđ eru rán og gripdeildir orđin svo algeng, ađ ţau ţykja ekki lengur fréttnćm.

Stefna Demókrata undir forustu Biden hefur leitt til efnahagslegs óstöđugleika, hnignunar borga,glćpaöldu og vaxandi innanlandsátaka. Í einu orđi sagt ţá hefur stjórn Biden veriđ skelfileg.

Vinsćldir forsetans hafa hrapađ og innan viđ ţriđjungur kjósenda telur hann hafa stađiđ sig sćmilega eđa vel í embćtti. Ţrátt fyrir ađ óstjórnin og glundrođin sem afleiđing af stefnu og stefnuleysi Biden og stjórnar hans, ţá ţegja helstu fjölmiđlar eins og ţeir geta um ţađ. En vandamálin hverfa ekki međ ţví og dćmi eru um, ađ fjölmiđlum sem hafa stutt Demókrataflokkin er nóg bođiđ. 

Spurning er hvort ađ ein vinstri sinnađasta fréttastofa lýđrćđisríkja, fréttastofa RÚV tekur viđ sér og áttar sig á hvílílka skelfingu vinstri stefna Biden og bullukollustefna borgarstjóra Demókrata í Bandaríkjunum eru ađ leiđa yfir ţjóđina.

Hvađ sem ţví líđur eđa eins og Biden segir, ţegar hann tapar ţrćđinum "Anyway", ţá eru kosningar í Bandaríkjunum í nóvember. Međ sama áframhaldi munu Demókratar tapa meirihluta sínum bćđi í fulltrúadeildinni og öldungadeildinni. Spurningin er bara hvađ mikiđ tjón Biden og fylgifiskar hans geta unniđ á međan og hve miklu áliti og afli Bandaríkin tapa ţangađ til. 

En kjósendur sitja alltaf uppi međ vanhćfa stjórnendur, sem ţeir kunna ađ hafa glćpst á ađ kjósa. Ţessvegna skiptir máli ađ kjósa og kjósa rétt.


Nćsta síđa »

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fćrslur

Sept. 2022
S M Ţ M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (27.9.): 15
  • Sl. sólarhring: 682
  • Sl. viku: 1520
  • Frá upphafi: 1954136

Annađ

  • Innlit í dag: 14
  • Innlit sl. viku: 1401
  • Gestir í dag: 14
  • IP-tölur í dag: 14

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband