Leita Ý frÚttum mbl.is

FŠrsluflokkur: VÝsindi og frŠ­i

Hva­ ■urfa bˇlusettir a­ ˇttast?

Ůa­ er fullyrt af sÚrfrŠ­ingum Ý Covid 19 frŠ­um, a­ miklu skipti a­ borgararnir mŠti til a­ lßta bˇlusetja sig Ý ■ri­ja skipti­ me­ Pfiser bˇluefninu. ١rˇlfur Gu­nason sˇttvarnarlŠknir telurá a­ ■ri­ja bˇlusetningin geti skipti ÷llu mßl og komi­ Ý veg fyrir smit og alvarleg veikindi.áá

┴ sama tÝma kemur fram bergmßl fasismans um a­ refsa ■eim, sem ekki hlř­a valdstjˇrninni og vilja ekki lßta ekki bˇlusetja sig me­ tilraunabˇluefni. En afhverju ß a­ refsa ■eim? Valda ■eir einhverri hŠttu gagnvart ■eim sem eru fullbˇlusettir me­ ■ri­ja skammtinum?

Ekki nema a­ ■ri­ji skammturinn dugi ekki. R÷kfrŠ­ilega ver­ur ekki komist a­ annarri ni­urst÷­u en ■eirri, a­ ■eir sem vilja sker­a frelsi ■eirra sem vilja ekki lßta bˇlusetja sig vegna hagsmuna fullbˇlusettra,a­ ■a­ sÚ vegna ■ess, a­ ■ri­ja bˇlusetningin skipti litlu sem engu mßli.

Ef ■ri­ja bˇlusetningin kŠmi Ýá veg fyrir smit og alvarleg veikindi, ■ß skipti engu mßli ■ˇ einhverjir farÝar ■rßu­ust vi­ og neitu­u a­ lßta bˇlusetja. SlÝka peyja pent vi­ getum pissa­ ß mŠtti segja,eins og rß­herrann og stˇrkaupma­urinn sungu ß sÝnum tÝma Ý DelerÝum B˙bˇnis eftir ■ß brŠ­ur Jˇnas og Jˇn M˙la ┴rnasyni.

Ůa­ eru ekki ■eir sem neita a­ lßta bˇlusetja sig sem bera einhverja s÷k. Ůeir sem bera s÷k, eru ■eir sem eru b˙nir a­ selja bˇluefni fyrir hundru­i milljar­a. Bˇluefni sem duga ekki. Af hverju eru stjˇrnmßlamenn um vÝ­a ver÷ld svona skyni skropnir a­ ßtta sig ekki ß ■vÝ. Ůetta eru einfaldlega v÷rusvik.

┌t frß neytendarÚtti, Štti rÝkisstjˇrn ═slands a­ krefja lyfjafyrirtŠkin um bŠtur vegna ■ess, a­ ■au hafa veri­ a­ selja okkur ˇnřta v÷ru e­a Ý besta felli v÷ru sem gagnast lÝti­ til ■ess, sem h˙n ß a­ gera. Ůa­ er mergurinn mßlsins en ekki ■eir sem vilja ekki lßta bˇlusetja sig me­ lyfi, sem lyfjaframlei­endurnir sem maka krˇkinn ß tß og fingri, hundru­i milljar­a, vilja enga ßbyrg­ bera ß glundrinu sÝnu.á

Svo segir forma­ur Framsˇknarflokksinsáog ritstjˇri FrÚttabla­sins, a­ ■a­ komi vel til greina a­ ˇbˇlusettir ■urfi a­ sŠta afarkostum. Er ■essum hrÝm■ursum sjßlfrßtt. Hvar er hin r÷kfrŠ­ilega forsenda ■ess?

á

á

á


V÷ggustofusi­frŠ­in

V÷ggustofusamfÚlagi­ e­a eigum vi­ e.t.v. frekar a­ kalla ■a­ barnfˇstrusamfÚlagi­ okkar segir a­ ■a­ megi ekki kenna unglingum um ■a­ sem er ■eim a­ kenna. Ůa­ geti valdi­ ■eim vanlÝ­an, neikvŠ­ni ogá ÷­rum kvillum.á

═ frÚttum er ■a­ helst, a­ unglingar birti nektarmyndir af sÚr ß netinu gegn e­a ßn gjalds og selja af sÚr nŠrbuxur o.s.frv. ═ kj÷lfar ■ess koma margvÝslegir vandamßlafrŠ­ingar og segja, a­ ■a­ megi ekki kenna ■eim um. Hverjum er ■ß um a­ kenna?á

Ůessir unglingar hafa veri­ vara­ir vi­. Auk heldur eiga ■eir af eigin hyggjuviti a­ gera sÚr grein fyrir hva­ ■eir eru a­ gera og hva­a aflei­ingar ■a­ getur haft. Af hverju mß ekki segja ■eim a­ ■a­ sÚ ß ■eirra ßbyrg­ og ■a­ sÚ ■eim a­ kenna.

Hvert er vandamßlafrŠ­in komin ef a­ ■a­ er ekki gerandanum a­ kenna? Bera ■ß rÝkisstjˇrninni, Gu­ e­a foreldrar ßbyrg­ina?

Eitt ■a­ mikilvŠgasta sem ■arf a­ kenna hverjum einstaklingi er a­ axla sjßlfur ßbyrg­ ß eigin gj÷r­um og gera sÚr grein fyrir a­ gj÷r­ir hafa aflei­ingar og ■Šr geta bitna­ ß ■eim. SÚ ■a­ ekki gert ■ß eru vandamßlafrŠ­ingarnir a­ senda frß sÚr kolgalin skilabo­, sem eru engum til gˇ­s, en eykur ß ßbyrg­arleysi.á

Miki­ lßn var ■a­ fyrir mÝna kynslˇ­ a­ vera laus vi­ svona vandamßlafrŠ­inga og ■urfa a­ sŠta ßk˙rum foreldra og kennara ■egar vi­ ßttum ■a­ skili­. Ůa­ er alla vega betri undirb˙ningur undir lÝfi­ en ■essi skelfilega v÷ggustofuvistfrŠ­i.áá


Sigurvegararnir

Ůann 17 j˙nÝ 2020 fyrir 14 mßnu­um var slegi­ upp veislu ß Bessast÷­um og forseti lř­veldisins hengdi Š­sta hei­ursmerki ═slands, fßlkaor­una Ý barm landlŠknis, sˇttvarnarlŠknis og VÝ­is yfirl÷greglu■jˇns fyrir a­ hafa unni­ sigur ß hinni illvÝgu KˇvÝd veiru.á

═ kvŠ­i Steins Steinars um Jˇn Kristˇfer Sigur­sson kadet Ý HjßlprŠ­ishernum segir m.a.

"En syndin er lŠvÝs og lipur og lŠtur ei standa ß sÚr".

Eins var fari­ me­ veiruna og syndina. Veiran reyndist lŠvÝs og lipur og aftur kom h˙n ß fullri fer­ tveim mßnu­um eftir sigurhßtÝ­ina ß Bessast÷­um og hefur hrjß­ landann sÝ­an.

Einn sigurvegaranna sˇttvarnarlŠknir hefur skila­ minnisbl÷­um til rß­herra og rÝkisstjˇrnar, ■egar honum hefur ■ˇtt miki­ liggja vi­ og ŠtÝ­ hefur veri­ vi­ brug­ist og fari­ a­ minnisatri­um hans Ý ÷llum atri­um sem mßli skipta.á

═ vor og sumar hˇfst nřtt ßhlaup, bˇlusetningar, gegn veirunni og sigurstefi­ sungi­ dag hvern Ý Laugardalsh÷llinni og klappa­ fyrir veirutrݡinu. L˙­ra■eytarar ■eyttu horn sÝn og skemmtikraftar lÚtu til sÝn taka Ý hinni nřju sigurhßtÝ­, ■ar sem engu skyldi eirt Ý barßttunni vi­ hina lŠvÝsu veiru og allir bˇlusettir me­ illu e­a gˇ­u og veirunni ˙trřmt Ý eitt skipti fyrir ÷ll.á

Enn ß nř reyndist veiran samt lŠvÝsari og liprari og sat um mannanna heilsu og bar ■ann sigur af hˇlmi a­ smit fˇr Ý hŠstu hŠ­ir ■ˇ a­ fßir veikist og a­ enn ß nř er hafinn hrŠ­slußrˇ­ur m.a. af valinkunnu sŠmdarfˇlki eins og Helgu V÷lu Helgadˇttur al■ingismanni, l÷gfrŠ­ingi,á sÚrfrŠ­ingi Ý veirufrŠ­um en ■ˇ a­allega sÚrfrŠ­ingi Ý a­ fiska Ý gruggugu vatni.

Helga Vala Helgadˇttir, lřsir ■vÝ fjßlglega Ý ■Štti ß Hringbraut hversu lŠvÝs og lipurt nřja afbrig­i veirunnar sÚ og helst var ß henni a­ skilja, a­ einn heilbrig­isstarfsma­ur ■yrfti a­ sitja vi­ r˙mstokk smita­s einstaklings nˇtt sem nřtan dag vegna ofskynjana sem fylgdi sřkingu af ■essu afbrig­i veirunnar. Raunar koma ■essar sta­hŠfingar Helgu nokku­ flatt upp ß ■ß sem hafa afskipti af ■eim sem n˙ eru KˇvÝd smita­ir. En sÚrfrŠ­ingi Ý sjˇnhverfingum ver­ur allt a­ vopni.

Fßum kom ß ˇvart a­ Helga Vala Helgadˇttir vildi reyna a­ slß sig til pˇlitÝsks riddara ß f÷lskum forsendum og freista ■ess a­ koma h÷ggi ß rÝkisstjˇrnina. Afsta­a og framganga řmissa annarra kom meira ß ˇvart.

14 mßnu­um eftir a­ forseti lř­veldisins lřsti yfir sigri Ý barßttunni vi­ veiruna rÚtt eins Bush jr. for­um Ý ═rak, me­ or­unum "Mission accomplised" ■ˇtti forseta lř­veldisins vi­ hŠfi a­ afloknum rÝkisrß­sfundi, a­ snupra rÝkisstjˇrnina eins og ■ar fari ˇ■ekkir krakkar fyrir a­ fylgja ekki rß­um sigurvegaranna or­um prřddu. Ůrßtt fyrir a­ rÝkisstjˇrnin ver­i um margt anna­ s÷ku­ me­ rÚttu en einmitt ■a­.á ┴ sama tÝma breg­ur krossriddarinn VÝ­ir Reynisson yfirl÷greglu■jˇnn sÚr Ý hlutverk eins og talsma­ur stjˇrnmßlaflokks me­ gildishla­inn pˇlitÝskan mßlflutning.á

Ůa­ er hŠgt a­ fyrirgefa Helgu V÷lu margt vegna ■ess a­ takmarka­ar kr÷fur eru til hennar ger­ar um r÷kfastan mßlflutning raunar ■vÝ mi­ur eins og fj÷lmarga a­ra al■ingismenn.

Ţmsir a­rir eiga meira undir og ß ■ß vi­ hi­ latneska mßltŠki.

Nomina sunt odiosa.

á

á


Írvunarskammtur spilafÝkilsins

Ůrßtt fyrir a­ ■jˇ­in hafi ÷ll veri­ bˇlusett gegn KˇvÝd a­ undanskildum b÷rnum og unglingum og ■eim sem ekki vilja lßta bˇlusetja sig, ■ß eru fleiri smita­ir n˙ en nokkru sinni fyrr. Bˇlusetningin dug­i ekki til a­ koma Ý veg fyrir smit e­a koma Ý veg fyrir a­ bˇlusettir smitu­u.á

Sem betur fer vir­ist veiran hafa teki­ ■eirri st÷kkbreytingu, a­ ÷rfßir veikjast alvarlega ■rßtt fyrir a­ sumir ßlitsgjafar R┌V haldi ÷­ru fram. Í­rum er ekki hleypt a­ ß ■eim vettvangi.á

Hva­ skyldu ■ß sˇttvarnaryfirv÷ld telja a­ helst geti or­i­ til varnar ■eirra sˇma?á J˙ a­ fˇlk fßi meira af tilraunabˇluefninu. MŠlt er me­ ÷rvunarsk÷mmtum fyrir fˇlk sem ■ř­ir a­ ■a­ fŠr vi­bˇtarmagn af bˇluefninu sem virkar ekki. Ůa­ minnir ß vi­br÷g­ spilafÝkilsins sem heldur ßfram a­ spila ■egar hann hefur eytt ÷llu sem hann ß, en tekur lßn Ý ■eirri sannfŠringu a­ nŠsta spil muni fŠra honum fjßrmuni sem leysa muni ÷ll hans vandamßl.á

Dapurlegt a­ hlusta ß, a­ lei­togar margra helstu lř­rŠ­isrÝkja heims skuli Štla a­ banna almenningi sem ekki er bˇlusetturá a­ njˇta almennra mannrÚttinda eins a­ fer­ast me­ almenningssamg÷ngum, sŠkja veitingah˙s e­a listvi­bur­i. Er ver÷ldin virkilega or­in galin. Hvernig dettur stjˇrnmßlam÷nnum Ý hug a­ mismuna fˇlki eftir ■vÝ hvort ■a­ hefur veri­ sprauta­ me­ tilraunabˇluefni sem virkar ekki og ■eirra sem hafa ekki vilja­ fß ■a­.á

Frjßlshuga fˇlk sem ann mannrÚttindum ver­ur a­ sameinast um ■a­ hvar Ý flokki sem ■a­ stendur a­ verja grundvallarmannrÚttindi. MannrÚttindi eru algild og eiga a­ vera ■a­ og vi­ megum aldrei hvika frß ■vÝ.áá


Aukast÷rf dˇmsforseta EFTA dˇmstˇlsins Ý ■ßgu a­ildarrÝkis.

Fyrrum forseti EFTA dˇmstˇlsins gagnrřnir eftirmann sinn Pßl Hreinsson har­lega Ý grein sem birtist Ý Morgunbla­inu 31.j˙lÝ s.l. Ëvenjulegt er a­ sjß jafn har­or­a gagnrřni frß dˇmurum um framg÷ngu eftirmanna sinna og ˙tiloka­ anna­ en a­ taka hana til mßlefnalegrar umfj÷llunar.áá

┴ s.l. ßri fÚkk rÝkisstjˇrnin Pßl Hreinsson dˇmsforseta EFTA dˇmstˇlsins til a­ vinna ßlitsger­ um valdheimildir sˇttvarnarlŠknis og heilbrig­isrß­herra o.fl. til opinberra sˇttvarnarrß­stafana skv. sˇttvarnarl÷gum o.s.frv. me­ tilliti til stjˇrnarskrßr. Jafnframt var ■ess ˇska­ a­ dˇmarinn ger­i frumtill÷gur a­ breytingum ß l÷gum og reglum eftir ■vÝ sem dˇmarinn teldi tilefni til.á

Ëneitanlega vekur ■a­ upp řmsar spurningar a­ dˇmari vi­ al■jˇ­legan dˇmstˇl, sem fjallar m.a. um a­ger­ir Ýslenska rÝkisins og/e­a a­ger­arleysi skuli taka a­ sÚr l÷gfrŠ­i- og rß­gjafarverkefni fyrir Ýslenska rÝki­. I­ulega reynir ß mßl gegn Ýslenska rÝkinu fyrir dˇmstˇlnum og Ý ßlitinu er dˇmarinn a­ fjalla um mßlefni ■ar sem hŠglega getur reynt ß EES reglur t.d. var­andi frjßlsa f÷r fˇlks. Ůessi aukast÷rf dˇmarans eru ■vÝ me­ ÷llu ˇe­lileg.

Vinna dˇmarans fyrir Ýslensku rÝkisstjˇrnina Ý sˇttvarnarmßlum vegna KˇvÝd vekur upp spurningar um sjßlfstŠ­i og hŠfi auk ■ess hvort e­lilegt sÚ a­ dˇmari ■iggi verkefnagrei­slur frß rÝki sem ß undir Ý řmsum dˇmsmßlum ■ar sem hann er dˇmari.

L÷gmannafÚlag ═slands hlÝtur a­ gera athugasemd vi­ ˇe­lilega samkeppni dˇmara vi­ al■jˇ­legan dˇmstˇl vi­ starfandi l÷gmenn, sem grei­a skatta og skyldur til rÝkisins og l˙ta řmsum reglum um ßbyrg­ fyrir vinnu sÝna og hafa sÚrstaka skyldutryggingu vegna starfa sinna sem dˇmarinn hefur ekki.á

┴ sÝnum tÝma ■ˇtti ■eim sem ■etta ritar ■essi skipan mßla hjß forsŠtisrß­herra me­ ˇlÝkindum vegna ßkvŠ­a sem gilda um EFTA dˇmstˇlinn auk ■ess sem a­ framan er geti­. En strangar kr÷fur eru auk ■ess ger­ar tilá a­ sjßlfstŠ­i dˇmara vi­ EFTA dˇmstˇlinn ver­i ekki dregi­ Ý efa sbr. 30.gr. samnings milli EFTA rÝkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dˇmstˇls um a­ ˇhŠ­i og sjßlfstŠ­i dˇmara vi­ dˇmstˇlinn. Vi­ ■a­ bŠtist a­ Ý 4.gr.bˇkunar (protocol) 5 vi­ samninginn um EFTA dˇmstˇlinn er m.a. tala­ um a­ dˇmarar skuli ekki taka a­ sÚr ÷nnur st÷rf nema me­ sÚrst÷ku sam■ykki allra rÝkisstjˇrna EFTA rÝkjanna.

Ekki liggur fyrir hvort slÝks sam■ykkis hafi veri­ afla­ ß­ur en Pßll Hreinsson hˇf st÷rf fyrir forsŠtisrß­herra alla vega hefur ■a­ hvorki veri­ birt e­a kynnt.

Ůessi ßkvŠ­i um EFTA dˇmstˇlinn auk e­lilegra vi­mi­ana um aukast÷rf dˇmara eru ■ess e­lis, a­ Pßll Hreinsson dˇmari ver­ur a­ gera rŠkilega grein fyrir a­komu sinni Ý Ýhlaupast÷rf hjß Ýslensku rÝkisstjˇrninni og me­ hva­a hŠtti hann getur fengi­ ■a­ ˙t, a­ slÝkt samrřmist st÷rfum hans sem ˇhß­ur og sjßlfstŠ­ur dˇmari hjß EFTA dˇmstˇlnum. Ů÷gn Ý ■essu sambandi er ekki ßsŠttanleg hvorki frß forsŠtisrß­herra nÚ dˇmaranum.á

Hva­ sem lÝ­ur hugsanlegum rÚttlŠtingum Pßls Hreinssonar ß ■essum aukast÷rfum fyrir rÝkisstjˇrnina, ■ß liggur samt fyrir a­ ■etta rß­slag KatrÝnar Jakobsdˇttur forsŠtisrß­herra er ˙t frß ÷llum almennum sjˇnarmi­um og vi­mi­unum me­ ÷llu ˇe­lileg og ■a­ ßtti bŠ­i h˙n og dˇmarinn a­ gera sÚr grein fyrir.á

á


Vertu ÷ruggur um lei­ina

┴ sÝ­asta degi fj÷ldabˇlusetningar gegn CovÝd bo­a­i sˇttvarnarlŠknir ß nř upplřsingafund vegna aukinna smita. ┴ ■eim fundi kom fram, a­ bˇlusetningar veita ekki v÷rn gegn smiti og bˇlusettir geta smita­.á

E­lilega eru ■etta vonbrig­i fyrir alla. LŠr­ir sem leikir h÷f­u fram a­ ■essu tr˙a­ a­ me­ fj÷ldabˇlusetningum mynda­ist hjar­ˇnŠmi, vi­ yr­um laus ˙r vi­jum ˇtta og innilokunar og lÝfi­ gengi eftir ■a­ sinn vanagang eins og ■a­ var fyrir jan˙ar 2020.á

N˙ er hnÝpi­ veirutrݡ Ý vanda og veit ekki hva­ Ý ˇsk÷punum ß til brag­s a­ taka. Fullyr­ingar um bˇlusetningar hafa reynst rangar e­a Ý besta falli grˇflega yfirdrifnar. Smit aukast, en engin veikist samt alvarlega eftir ■vÝ sem sˇttvarnarlŠknir upplřsir.

Vegna aukinna smita ■ˇ ekki alvarlegra Ýhugar sˇttvarnarlŠknir n˙ a­ grÝpa til a­ger­a ■ˇ hann viti ekki hverjar ■Šr eigi a­ vera, vegna ■ess a­ e.t.v. Ý framtÝ­inni komi Ý ljˇs, a­ einhverjir sem veikjast ■urfi ß spÝtalainnl÷gn a­ halda.á

SlÝkar forsendur fyrir ■vÝ a­ hefta borgaralegt frelsi eru vŠgast sagt ˇfullbur­a.

Telji sˇttvarnarlŠknir n˙, a­ bˇlusetningar komi ekki Ý veg fyrir alvarlegar aflei­ingar CˇvÝd smita,■ß hefur hann ■vÝ mi­ur haft rangt fyrir sÚr og b˙i­ er a­ bˇlusetja ■orra ■jˇ­arinnar me­ bˇluefni ß tilraunastigi, sem ekki sÚr fyrir endan ß hva­a aflei­ingar muni hafa ß framtÝ­arheilsufar ■jˇ­arinnar. Bˇluefni sem framlei­endur taka enga ßbyrg­ ß ekki einu sinni virkni framlei­slunnar, en rÝkisvaldi­ taldi samt nau­synlegt a­ dŠla Ý fˇlk ßn nokkurs fyrirvara og skerti rÚttindi ■eirra sem ekki lÚtu bˇlusetja sig.

Hafi sˇttvarnarlŠknir rÚtt fyrir sÚr um virkni bˇlusetningar fyrir ■ß sem smitast, ■ß er lÝtil ßstŠ­a til a­ grÝpa til annarra a­ger­a en a­ brřna fyrir fˇlki einstaklingsbundnar varnir.

Vafalaust hef­u stjˇrnv÷ld ßtt a­ tileinka sÚr einkunaror­ bandarÝsku frelsishetjunnar Davy Crockett Ý allri ■essari barßttu: "Vertu ÷ruggur um lei­ina og haltu sÝ­an ßfram."á

á

á

á


Er Ýslenskan ekki nothŠf?

Hafi fˇlk haft ßhyggjur af vexti og vi­gangi Ýslenskrar tungu, ■ß mß Štla a­ fˇlki hafi brug­i­ Ý br˙n vi­ a­ lesa ■Šr frÚttir, a­ fer­ai­na­urinn hÚr ß landi, teldi sÚr hentast, a­ nota ensku.áá

Ůegar Úg heimsˇtti fj÷lsˇttann fer­amannasta­ fyrir CovÝd, ■ar sem brřn ■÷rf var ß a­ gera gˇ­a grein fyrir hlutunum, ■ß var ■a­ ˇttalega kau­skt, a­ 60 manna Ýslenskum fer­ahˇpi skyldi bara bo­i­ upp ß a­ fß ˙tskřringar ß ensku.á Ëneitanlega skortir ß e­lilegan ■jˇ­legan metna­ ■egar skipulagi­ er ■annig.á

En ■etta er ekki ■a­ eina. Vi­ lestur dagbla­a og annarra opinberra mi­la kemur Ý ljˇs, a­ fj÷ldi fˇlks kann ekki skil ß einf÷ldustu reglum Ýslenskrar setningaskipunar og stafsetningu, jafnvel ■ˇ um fj÷lmennta­ fˇlk sÚ a­ rŠ­a.

Ůannig mßtti sjß Ý dag Ý einu og sama bla­inu eftirfarandi texa Ý auglřsingum ■ar sem um er a­ rŠ­a sÚrhŠf­a starfsemi:á

Nř flřsal÷gn og Hluturinn er ■vo­ur.

Ef til vill ekki stˇrvŠgilegara villur, en lei­ir hugann a­ ■vÝ hvort vi­ h÷fum ekki slaka­ ˇhŠfilega miki­ ß Ýslenskunßmi og leggjum ekki neina rŠkt vi­ a­ fˇlk geti tjß­ sig ß Ýslensku mßli me­ Ýslenskri setningaskipun en ekki enskri.

ŮvÝ mi­ur er ekki um neina Pisa greiningu ß kennslu Ý Ýslensku hÚr ß landi og ekki nokkur samanbur­ur af neinu tagi enda ver­ur honum ekki vi­ komi­. HrŠddur er Úg um a­ vŠri hann til sta­ar ■ß ri­i Ýslenska skˇlakerfi­ ekki feitum hesti frß slÝkum samanbur­i frekar en ÷­rum.á

Raunar sřnir ■a­ metna­arleysi menntamßlayfirvalda, a­ breg­ast ekki vi­ ■egar Ýtreka­ er skrifa­ ß vegginn ßr eftir ßr, a­ frŠ­sla Ý Ýslenska skˇlakerfinu sÚ ekki fullnŠgjandi.á

Ekki er vi­ gˇ­u a­ b˙ast ■egar sjßlfur menntamßlarß­herra ßttar sig ekki ß hva­ um er veri­ a­ tala eins og kom Ý ljˇs, Ý sÚrstakri umrŠ­u um skˇla ßn a­greiningar ß Al■ingi nokkru fyrir ■inglok Ý vor.á


FŠrri fiskar ˙r sjˇ

Hafrannsˇknarstofnun krefst ■ess a­ 13% fŠrri ■orskar ver­i dregnir ˙r sjˇ ß nŠsta fiskvei­ißri. Ver­i fari­ a­ till÷gunum dragast tekjur Ý sjßvar˙tvegi grÝ­arlega miki­ saman og ■jˇ­artekjurnar sem ■vÝ nemur.á

Um ßrabil voru veidd ßrlega ß ═slandsmi­um tŠp 500 ■˙sund tonn af ■orski. Ţmsir fiskifrŠ­ingar t÷ldu ■a­ algj÷ra ofvei­i. ═ skřrslu 1966 hvetur ■ßv. forst÷­uma­ur Hafrannsˇknarstofnunar til vÝ­tŠkrar fri­unar vegna algj÷rrar ofvei­i ß ■orski. Ekki gekk ■a­ eftir og svartari og svartari skřrslur komu Ý kj÷lfari­, ■ˇ vei­in vŠri samt sem ß­ur gˇ­. Svo fˇr ■ˇ, a­ l÷ggjafinn fÚllst ß ■a­ ßri­ 1983 a­ sjßvar˙tvegsrß­herra gŠti ßkve­i­ skiptingu hßmarksafla ß ßrinu 1984. Kvˇtakerfi­ var­ til.á

Kvˇtakerfi­ var til og hefur sta­i­ me­ breytingum frß ■eim tÝma og valdi­ grÝ­arlegri au­s÷fnun ■eirra, sem nutu ˙thlutunar rÝkisins ß ■jˇ­arau­lindinni og misskiptingu au­s.á

Kvˇta˙thlutuninni mß a­ m÷rgu leyti lÝkja vi­ ■a­, a­ ßkve­i­ hef­i veri­ a­ ═slandsbanki yr­i einkavŠddur og ■eir sem vŠru inn Ý bankanum vi­ lokun kl. 17. ■. 15.maÝ 2021 Šttu bankann, ßn ■ess a­ ■urfa a­ leggja nokku­ fram.

Forsenda kvˇtakerfisins ßri­ 1984 og sÝ­ar er s˙, a­ me­ ■eirri vÝsindalegu nßlgun sem til vŠri hjß Hafrannsˇknarstofnun yr­i vei­um stillt Ý hˇf svo a­ nřli­un ■orsks yr­i meiri og meiri. Vi­ vŠrum me­ ■vÝ a­ takamarka vei­arnar a­ byggja upp eins konar bankareikning ■ar sem vaxtat÷lurnar yr­u ŠvÝntřralega hßar me­ stigvaxandi ■orskafla ■egar fram Ý sŠkti. Allt hefur ■etta reynst rangt. Aflinn hefur alla tÝ­ frß ■vÝ a­ kvˇtakerfi­ var teki­ upp veri­ minni en hann var fyrir daga kerfisins.

Ůegar fˇlk lemur Ýtreka­ h÷f­inu vi­ steininn og fŠr alltaf ■ß s÷mu ˙tkomu, a­ ■vÝ ver­ur illt Ý h÷f­inu vi­ ■ann ßrekstur mŠtti Štla a­ flestir mundu ßtta sig ß, a­ ■a­ vŠri ekki farsŠlt a­ halda ßfram a­ berja h÷f­inu vi­ steininn. En rß­amenn ■jˇ­arinnar gera ■a­ samt.

Jˇn Kristjßnsson fiskifrŠ­ingur hefur Ýtreka­ haldi­ ■vÝ fram, Ý rŠ­u og riti, a­ beita ■urfi ÷­rum a­fer­um og vei­a meira og me­ ■vÝ mundi stofnstŠr­in aukast. Ůau sjˇnarmi­ sty­ur hann lÝffrŠ­ilegum og fiskifrŠ­ilegum vÝsindasjˇnarmi­um.á

Ůegar n˙ blasir enn og aftur vi­, a­ hugmyndafrŠ­in ß bakvi­ n˙verandi h÷mlur ß vei­ar og forsendur kvˇtakerfisins er r÷ng, er ■ß ekki rÚtt, a­ breyta um stefnu.

Spurning er um hvort Ýslenskir stjˇrnmßlamenn ßtti sig ß mikilvŠgi ■essa mßls. Ůa­ Štti a­ ver­a helsta vi­fangsefni stjˇrnmßlanna vi­ nŠstu ■ingkosningar ■ar sem svo grÝ­arlegir hagsmunir eru Ý h˙fi ß sama tÝma og nau­synlegt er a­ ■jˇ­arsßtt nßist um skipulag fiskvei­a og ˙tdeilingu fiskvei­irÚttinda Ý framtÝ­inni.áá


VÚr einir vitum

Arfakˇngar ß fyrri ÷ldum voru sannfŠr­ir um a­ ■eir hef­u ■egi­ v÷ld sÝn frß Gu­i og vissu einir hva­ vŠri sannleikur. Or­ ■eirra voru l÷g. N˙ tr˙a ■essu fßir,sem betur fer, en enska konungsfj÷lskyldan er ■ˇ enn ■essarar sko­unar.á

Karl Bretaprins telur sig hafaspßsagnaranda Ý loftslagsmßlum, sem hann vafalaust telur sig hafa ■egi­ frß Gu­i. ═ j˙lÝ 2009 sag­i Karl, a­ hlřnun jar­ar af mannav÷ldum vŠri svo mikil og hr÷­ a­ vi­ Šttum a­eins 96 mßnu­i eftir ■anga­ til a­ allt yr­i komi­ Ý ˇefni. J˙lÝ 2018 kom og 96 mßnu­irnir li­nir, en ekkert ger­ist. ┴ri sÝ­ar, endurnřja­i Karl spß sÝna og sag­i n˙, a­ vi­ Šttum 18 mßnu­i eftir ■anga­ til a­ ˙ti yr­i um mannkyni­. Jan˙ar 2021 kom 18 mßnu­irnir voru li­nir, en ■ß ger­ist heldur ekki neitt.

Sonur Karls Harry bŠtti um betur og Ý j˙nÝmßnu­i 2019 sag­i hann a­ vi­ vŠrum eins og froskar, sem vŠrum Ý sjˇ­andi vatni vegna hlřnunar af mannav÷ldum. ═ tilefni ■ess fˇr hann Ý fjˇrar utanlandsfer­ir ß einka■otum, en er enn ekki steiktur Ý eiginlegri merkingu.á

FÚsbˇk, twitter og google dettur ekki Ý hug a­ loka ß svona falsfrÚttir og spßdˇma. Ůa­ er bara gert gagnvart ■eim, sem mˇtmŠla pˇlitÝsku ve­urfrŠ­inni og hamfaraspßm÷nnunum og segja eins og barni­ ß keisarann Ý nřju f÷tunum for­um:

" En ■a­ hefur nßnast ekkert breyst."á

á


Skuggaveldi samhljˇmsins

Me­an tŠknin var me­ ■eim hŠtti, a­ einungis stˇrir frÚttami­lar gßtu mi­la­ upplřsingum var aldrei tala­ um falsfrÚttir sem vandamßl. N˙ ■egar fˇlk almennt ß ■ess kost a­ koma sko­unum sÝnum, sjˇnarmi­um og ■essvegna myndb÷ndum ß framfŠri hamast stjˇrnmßla- og frÚttaelÝtan gegn svonefndum falsfrÚttum.á

FalsfrÚttir geta veri­ af řmsu tagi. ŮŠr geta falist Ý ■vÝ a­ greina rangt frß sta­reynum. ŮŠr geta falist Ý ■vÝ a­ ■egja um sta­reyndir. ŮŠr geta falist Ý ■vÝ a­ neita sta­reyndum og ■Šr geta falist Ý ■vÝ a­ kŠfa umrŠ­ur me­ ■vÝ a­ neita ÷­rum en ■eim sem hafa hina "einu rÚttu sko­un" a­ mati fj÷lmi­ilsins um a­ tjß ■Šr.á

═ gŠr var sřnt ˙r franskri skˇlastofu Ý frÚttum, ■ar sem ßhersla var l÷g­ ß, a­ ■eir sem vildu fara a­rar lei­ir Ý barßttu gegn CˇvÝd en ■eirri sem stjˇrnv÷ld bo­u­u sem og ■eir sem afneitu­u opinberri loftslagsstefnu vŠru a­ flytja falsfrÚttir. Dapurlegt var a­ hlusta ß skˇlab÷rn sem h÷f­u veri­ m÷tu­ ß hinni einu "rÚttu sko­un" tjß sig um mßli­.á

Stˇra spurningin Ý n˙inu eru ekki meintar falsfrÚttir heldur: Hvers vegna er komin s˙ lenska me­al fj÷lmi­laelÝtunnar um allan heim a­ takmarka frÚttaflutning og leyfa ekki ˇlÝkum sko­unum a­ leikast ß. Af hverju leyfa fj÷lmi­larisar veraldar eins og t.d. facebook og Google,sÚr a­ ˙thřsa ßkve­num notendum og sko­unum?

SlÝkt er skiljanlegt ef veri­ er a­ hvetja til hry­juverka e­a annarrar glŠpastarfsemi. En er ekki vafasamt Ý meira lagi a­ ˙tiloka almenn sko­anaskipti.

Skuggahli­ stˇra sannleikans hefur birst Ý frÚttaflutningi fj÷lmi­la af CˇvÝd fßrinu um allan heim. FrÚttir eru sag­ar einhli­a og til ■ess fallnar a­ valda ˇtta. Virtir a­ilar t.d. lŠknar eru ˙tiloka­ir frß umrŠ­unni alveg e­a eins og hŠgt er, hafi ■eir a­rar sko­anir ß fßrinu en ■Šr vi­teknu. Ůannig eru ■eir sem benda ß lŠkningamßtt ßkve­inna lyfja Ý hˇpi ˇhreinu barnana, sem ekki mega komast a­, en ßhersla l÷g­ ß bˇlusetningar ß fˇlki allt ni­ur Ý ungab÷rn. Jß og ■a­ me­ lyfjum, sem framlei­endurnir ■ora ekki einu sinni a­ taka sjßlfir ßbyrg­ ß enda hafa ■au ekki fengi­ fullnŠgjandi prˇfanir. Raddir ■eirra sem andŠfa ■essu offorsi stjˇrnvalda og lyfjarisana, a­ tro­a ■essum lyfjum Ý alla eru kŠf­ar. Af hverju? Mß ekki rŠ­a ■etta ß marka­storgi frelsisins?

Raddir ■eirra jafnvel virtra vÝsindamanna, sem halda ■vÝ fram me­ r÷kum, a­ loftslagsbreytingar sÚu nßtt˙rulegar og ma­urinn hafi ekkert me­ ■Šr a­ gera eru kŠf­ar ekki mß rŠ­a ■Šr ß marka­storgi sko­anaskipta. Skapa ver­ur mesta mengunarvaldi heimsins, KÝna, algeran marka­sforgang eins og Merkel, Macron og n˙ Biden hamast vi­ a­ gera.

Sama ß vi­ um ■ß sem er ß mˇti fj÷ldainnflutningi fˇlks til Evrˇpu. ŮŠr raddir fß ekki a­ heyrast en eru stimpla­ar sem ÷fgar og mannfyrirlitning ■ˇ hvorutveggja sÚ ˙t Ý h÷tt. Ůessvegna ■egja fj÷lmi­larisarnir um ■jˇ­erni glŠpamanna og skipulag­ra glŠpasamtaka og fela ■a­ eins vandlega og hŠgt er, ef hŠlisleitandi ß hlut a­ mßli. ═ ■vÝ sambandi er athyglisvert a­ rifja upp hvernig breskir fj÷lmi­lar ■÷g­u um hryllinginn sem ßtti sÚr sta­ Ý nokkrum stˇrborgum Ý nor­urhluta Bretlands, ■ar sem ungar st˙lkur voru teknar Ý kynlÝfs■rŠlkun af glŠpagengjum innan Ýslamska samfÚlagsins og jafnvel ■ˇ a­ stjˇrnv÷ld hafi ■urft a­ breg­ast vi­ og ßkŠra suma ■eirra, ■ß gera fj÷lmi­lar litla sem enga grein fyrir mßlinu og ■ar er reynt a­ ■agga ■a­ ni­ur eins og ver­a mß.á

Ef til vill Šttu ■eir sem bollokast um og hroka sÚr upp sem sjßlfskipa­ir talsmenn hins eina sannleika sem sÚ a­ finna ß rÝkisfrÚttami­lum og hjß fj÷lmi­larisunum, a­ huga a­ ■vÝ, a­ umfj÷llun almennings ß frÚttami­lum eins og fÚsbˇk var­ til ■ess m.a. a­ ekki var hŠgt a­ ■egja yfir fj÷ldanau­gunum innflytjenda ß ■řskum st˙lkum ß nřßrsnˇtt Ý K÷ln fyrir nokkrum ßrum. Ůar ■÷g­u fj÷lmi­lar og l÷gregla jß og borgarstjˇrinn Ý K÷ln neita­i ■vÝ ßsamt Angelu Merkel Ý lengstu l÷g a­ nokku­ slÝkt hef­u gert. Ůa­ voru falsfrÚttirnar vo­alegu, sem reyndust sÝ­an vera sannleikurinn. Sama var me­ einstaklingsfrÚttamilun fˇlks Ý borgunum Ý Bretlandi sem ger­i ■a­ a­ verkum a­ l÷gregla, barnaverndaryfirv÷ld og dˇmstˇlar gßtu ekki haldi­ ßfram a­ horfa framhjß vÝ­tŠkri misnotkun og kynlÝfs■rŠlkun, glŠpagenga manna ˙r Ýslamska heiminum ß barnungum st˙lkum Ý Bretlandi.

Me­ ■vÝ a­ vanda frÚttaflutning sinn og flytja frÚttir me­ hlutlŠgum hŠtti og leyfa mismunandi sko­unum a­ leikast ß ver­ur best brug­ist vi­ falsfrÚttum. Ůa­ er ekki hlutverk fj÷lmi­la a­ sÝa ˙t ■a­ sem ■eir telja rÚtt og hva­ rangt. Ůa­ er til skammar fyrir stjˇrnmßlaelÝtuna a­ tala einum rˇmi me­ sama hŠtti um a­ ekki megi a­rar sko­anir fß a­ heyrast Ý mikilvŠgum mßlum en ■Šr sem ■eim er a­ skapi.

Ůessi afsta­a fj÷lmi­larisana sem og stjˇrnmßlaelÝtunnar er virkilegt ßhyggjuefni. Horfi­ hefur veri­ frß hugmyndafrŠ­i upplřsingastefnunnar um vÝ­tŠkt tjßningarfrelsi allra og teki­ til vi­ a­ mˇta ■jˇ­fÚlag Ý anda stjˇrnrŠ­isins, sem George Orwell lřsti svo vel Ý bˇk sinni "Animal Farm.


NŠsta sÝ­a

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fŠrslur

Jan. 2022
S M Ů M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (21.1.): 19
  • Sl. sˇlarhring: 654
  • Sl. viku: 4712
  • Frß upphafi: 1851305

Anna­

  • Innlit Ý dag: 12
  • Innlit sl. viku: 4062
  • Gestir Ý dag: 12
  • IP-t÷lur Ý dag: 12

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband