Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Vsindi og fri

rbirg og kuldi

Stjrnmlasttt Evrpu, hefur um rabil hamast vi a loka orkuverum og stula a svonefndum orkuskiptum, til ess, a koma veg fyrir hlnun af mannavldum. Afleiingin er hrra orkuver til neytenda og heljartak Rssa orkuslu.

Vinur minn Danmrku twin bifrei segir orkuveri svo htt, a honum detti ekki hug a keyra rafmagni, a s miklu drara en bensni.

N eru verksmijur Evrpu, a draga r framleislu og flk br sig undir helkaldan vetur. Orkuver er svo htt, a flk hefur ekki efni a hita hsin sn.

Afleiing af glrulausu ofstki orkumlum og hjtr loftslagsbreytinga, verur til ess, a vetur verur helkuldi va heimilum Evrpu,af v a flk hefur ekki efni a hita upp. Framleisla dregst saman og rbirg eykst vegna minni jarframleislu.

Kaldhni rlaganna verur , a fjldi eirra sem deyr r kulda Evrpu margfaldast vegna tilrauna stjrnmlastttarinnar til a koma veg fyrir a flk deyi r hita.

v miur virist slenska stjrnmlasttin jafnlangt gengin ruglandanum og s evrpska og hefur skuldbundi jina til a greia milljaratugi nstu rum grundvelli Parsarsamkomulagsins svonefndas, sennilega af v a flki finnst vera allt of hltt slandi.

sama tma berst forusturflokkur rkisstjrnarinnar Vinstri grnir gegn v a vistvn vatnsafls orkuver veri reist landinu en hyggst leysa vandann me v a drita niur vindmyllum um allar koppagrundir.

Vri ekki r a aftengja Vinstri grna fr forustu slenskri plitk ur en eir n v marki a skapa sama stand hr og rkir n Evrpu.


Spmaur furlandi

Helsti srfringur alheimsins og mannkynsfrelsari, lafur Ragnar Grmsson fyrrum forseti slenska lveldisins, sagi kvldfrttum 28.gst, a Grnlandsjkull vri a brna og sjvaryfirbor mundi hkka allt a tvo metra. sama frttatma kom annar srfringur sem talai um brnun Suurskautsins, en allt var ar meiri vissu en hj lafi.

Srfringar bor vi mannkynsfrelsarann laf Ragnar hafa oft komist a smu niurstu, ranglega, me hnattrna hlnun og brnum Grnlandsjkuls og Suurskautsins.

Fyrir 99 rum . 7. aprl 1923, sagi blai Daily Mercury, "Norurpllinn er a brna. Margir jklar eru horfnir".

sama streng tk blai Harrisburg Courier 17.des.1939 en ar sagi "Vsindamenn segja a Grnlandsjkull s a brna."

ri eftir . 13.okt 1940 sagi san blai Hartford Courant Magazine "sinn Suurhvelinu brnar hratt."

Okkar stsli fyrrum forseti tti e.t.v. a sna sr a ru en a taka undir aldargamla spdmum um hamfarahlnun og hamfarabrnun. Honum fer mislegt betur r hendi en a gerast slumaur "snkaolu".


El Nino og La Nina

Strfl Pakistan. urkar Vestur Afrku og var. rumur og eldingar, hvirfilbylir, hiti hr, kuldi ar. Stjrnvld segja etta vera vegna loftslagasbreytinga.

Vond veur koma og g lka. gnarveur eru ekkert algengari n en au voru byrjun aldarinnar ea sustu ld.

Umdmisstjrar loftslagstrbosins setja stugt upp nja mla strborgum, jafnvel fyrir enda flugbrauta og mla ar methita hiti og hitabylgjur su svipaar og rum ur.

ur en trarbrg hamfarahlnunar af mannavldum tk vldin af skynseminni,veltu lofts- og veurfringar fyrir sr msum hrifavldum. Tala var um el Nino og la Nina t.d.

El Nino og la Nina er n ttalegt frat og gamaldags og a fst engir styrkir til annars en a rannsaka eitthva sem styur loftslagstrboi. Samt eru el Nino og la Nina flug veurfyrirbrigi og hafa hrif veur um allan heim. El Nino, sem er mjg flugur kemur haust. Sjlfsagt verur ekkert fjalla um hrifa ess. a fellur ekki a trboinu.

Slin,el Nino, la Nina eru mikilvg varandi veurfar m.a. rkomu, hita og kulda. samanburinum vi slina, el Nino ea la Nina eru mennirnir ltil sandkorn aun hins ekkta.

En samt skal skal skattleggja linn og setja fleiri bou og bnn, til a feta lei frelsisskeinga einstaklinga og verri lfskjara, gu loftslagtrarinnar.

Er ekki ml a lini n egar Oki er upprisi rtt fyrir jarafrina og enn hangir snjrinn fyrir augum allra Reykvkinga sem aldrei fyrr bi Gunnlaugsskari og Kerhlakambi. Ekki beinlnis merki um hamfarahlnun.


g heiti Njlgur Bucksson

Lfseigt furufyrirbri slenskri stjrnsslu er Mannanafnanefnd, sem starfar skv. lgum um mannanfn. ar segir m.a. a heimil mannanfn skuli geta teki slenskri eignarfallsendingu ea hafa unni sr einhverskonar hef.

dag var greint fr v a mannanafnanefnd hefi m.a. samykkt nfnin Buck og Worms auk missa annarra nafna, sem vands er a hafi einhver tengsl vi slenska nafnhef ea taki slenskri eignarfallsendingu nema vi skrum a svo rmt, a nfn eins og Barthomolew, Schweitzer og Buckminster geri a lka.

Hvaa vitrna glra er flgin v a vihalda essu mistra nafnakerfi slandi dag. Vri ekki rtt a lta af stjrnlyndinu og lta foreldrum a eftir a kvea nfn barna sinna. Margt anna er mikilvgara til verndar slenskunni og algun erlendra rkisborgara a slensku samflagi.


Hvenr

Jr skelfur Reykjanesi. Hluti ofurfjlda srfringanna Veurstofunni bija flk a vera varbergi vegna eldgoss.

Srfrin er enn ekki fullkomnari en svo, a ekki er hgt a segja fyrir me vissu hvort, hvar ea hvenr nsti stri jarskjlftinn ea eldgosi verur.

Srfrin segir treka, a a veri gos "fljtlega" nstu mnuum ea rum.

Vonandi verur eldgos ekki nstunni. Samt vri ekki r vegi a setja fram gar leibeiningar til almennings um vibrg.

Eldgos er ekkert gamanml. mn kynsl hafi veri svo heppin a vera a mestu laus vi skaleg eldgos nema Vestmannaeyjum, er htt vi a v geti oribreyting v miur.

Er ekki best a taka sktana til fyrirmyndar og vera valllt vibinn?


Grna rbirgin

Hvernig stendur v a efnahagur Sri Lanka breytist r einum mesta hagvexti Asu mannlega hryllingssningu sem virist koma llum vart skrifar Matt Ridley blaa- og vsindamaur DT dag og heldur fram:

Hva gerist? Svari er einfalt. aprl 2021 bannai forsetinn meindraeitur og tilbinn bur til a landbnaarframleisla landsins yri algjrlega lfrn. Innan nokkurra mnaa hafi tflutningur te minnka um helming og hrsgrjnauppskeran drgst grarlega saman, annig a fyrsta skipti urfti a flytja inn hrsgrjn.

Vegna essa gat rki ekki greitt afborganir af lnum og gjaldmiillinn hrundi. Algeng matvli voru skt, sem leiddi til skorts mat og tbreiddrar hungursneyar. Allt var etta afleiing af svo klluum sjlfbrum landbnai.

loftslagsrstefnunni Glasgow fyrra montai forseti Sri Lanka sig af v a landbnaarstefna hans vri samtvinnu og samhljmi me nttrunni og einn ekktasti umhverfissinninn Vandana Shiva sagi a essi kvrun mundi rugglega gera bndur Sri Lanka rkari.

Shiva samt mrgum umhverfisverndunarsinnum hafa gagnrnt grnu byltinguna sem var upp r 1960 me hjlp tilbins burar og meindraeiturs og uppgtvana Norman Borlaug. S bylting kom veg fyrir grarlegan mannfelli vegna hungurs heiminum fyrsta skipti sgunni, rtt fyrir grarlega fjlgun mannkynsins.

Margir umhverfissinnar sj allt vont vi essa grnu byltingu og halda v fram a hefbundin lfrnn landbnaur geti miklu frekar brauftt heimsbyggina me mun heilusamlegri mat en grna bylting tilbins burar, skordraeiturs o.fl. geti gert.

N hefur tilraunin me lfrnan bskap veri reynd Sri Lanka me hrmulegum afleiingum. „Lfrnn landbnaur er sjlfbr a v leyti a hann viheldur ftkt og matarskorti .“ Landbnaur var lfrnn egar milljnir du r hungri hverjum ratug og rykstormarnir rktu slttunum Bandarkjunum vegna ess a a skorti bur.

Ef a tti a braufa 8 sund milljnir manna me lfrnum aferum, yri a taka meira en helmingi meira land notkun fyrir slkan landbna ea nnast allt rktarland og skga heiminum. Af hverju segja hefbundnar frttastofur ekki fr stareyndunum varandi Sri Lanka og lfrna framleislu.

Hva arf a frna miklu ur en menn horfast augu vi raunveruleikann?


Falsfrttir

Vegna hitabylgju suurhluta Evrpu, sem nr v miur ekki til okkar var v slegi fstu a n vri um alveg einstaka atburi a ra og hitamet vru slegin hvert ru. Veurfringur grdagsins var greinilega vibinn tekinn til a vitna um a etta sndi tvrtt hlnun af mannavldum. Hann varist vel, en sagi lokin a marsmnuu 2022 vri s hljasti sem mlst hefur. Ekki urum vi sem vorum Spni mars vr vi a og skv. Aljaveurfristofunni NOAA var fjarri v a hitamet hafi falli Spni mars s.l.

frtt Al Jaseera um daginn var sagt a mikill flttamannastraumur fr Tigra hruum Epu vri vegna loftslagsbreytinga og friar landinu. etta var rangt. Loftslagsbreytingar hfu ekkert me etta a gera heldur innrs Epuhers inn Tigrahruin undir forustu friarverlaunahafa Nbels, sem n rur rkjum landinu.

Epu rkti sr hungursney um og eftir 1970 vegna grarlegra hita og urka . var standi mjg alvarlegt og sr hungursney landinu. Svarti hmorinn sagi . Hvort eru fleiri bar suur ea norurhluta Epu og svari var. a fer eftir vindtt.

N er standi allt anna og mun betra. Sumir segja vegna ess a koltvsringsmagn hafi aukist andrmsloftinu sem btir vaxtaskilyri jarargra.

v er haldi fram a hitamet su slegin hvert af ru Spni hitabylgjum sumarsins. a er lka rangt. Mesti hiti sem mlst hefur var 51 gra Sevilla .30.7.1876 og 4.8.1881 mlingarnar eru a vsu ekki taldar algjrlega reianlegar.

Mesti hiti sem mlst hefur Tenerife mldist .17.7.1978 47.5 grur Baranco de Masca. nnur hitamet Spni .e. yfir 47 grur eru fr 1864 (Badajoz) 1946 (Sevilla) 2012 (Mengibar) og 2017 (Montaro)

Hvort sem flk hefur tr manngerri hlnun ea ekki er lgmarki a dreifa ekki falsfrttum eins og viurkenndar rkisreknar frttastofur sem og msar arar hamast vi a gera degi hverjum. a eru r sem eru uppspretta alvarlegustu falsfrtta dag v miur.


Misvsandi skoanakannanir

Skoanakannanir hafa mikil hrif hvernig margt flk ks. essvegna verur a gera krfu til a skoanakannanir su vel unnar, vandaar og forsendur eirra gefnar upp.

Fyrir nokkru birtist skoanaknnun Frttablainu, sem var svo srstk a athygli vakti. Skv. knnuninni voru Pratar nst strsti flokkurinn borginni eftir Samfylkingu og Sjlfstisflokkurinn kominn niur 16% fylgi. Forsendur skoanaknnunarinnar voru ekki gefnar upp nema a a einungis helmingur aspurar hfu svara knnuninni. Hvaa gildi hefur slk knnun.

essi knnun sndi a fyrst og fremst a meirihlutaflokkarnir Reykjavk hefu svo sterkan meirihluta a ekki ddi neitt a reyna a fella hann og allt vri hverfandi hveli hj Sjlfstisflokknum.

gr birtist nnur knnun sem gaf ara mynd m.a. sndi sig a ltill munur var Sjlfstisflokki og Samfylkingu hva varar strsta flokkinn borginni og niurstaa eirrar knnunar mun lklegri til a vera nr sanleikanum en s fyrri. Fylgi Sjlfstisflokksins er rm 21% skv. eirri knnun og hafi vaxi um 5% milli kannana sem er frleitt a hafi gerst. Kannanirnar geta ekki bar veri rttar r su teknar me nokkurra daga millibili.

Sari knnunin snir mynd, a v fer fjarri a a s ruggt a meirihlutaflokkarnir Reykjavk haldi meirihlutanum a kosningum loknum. a eru v enn raunhfir mguleikar a kjsendur Reykjavk gefi Degi B. Eggertssyni fr fr v a vera borgarstjri nstu fjgur rin og nr og ferskur meirihluti athafna sta oragjlfurs nverandi meirihluta taki vi a loknum kosningum.

a er verk a vinna og hera verur rurinn til a koma meirihlutaflokkunum fr vldum. Skoanakannanir eru ekki kosningar. Niurstaa kosninga liggur ekki fyrir fyrr en sasta atkvi hefur veri tali upp r sasta kjrkassanum.

fram n fyrir betri borg.


Aljadagur kvenna

gr var aljadagur kvenna og sta til a ska konum til hamingju me daginn og msa ga fanga rttindabarttunni.

Sumir telja a n gangi ekki eins vel og meal eirra er barttukonan Suzanne Moore dlkahfundur o.fl. Hn skrifai grein DT gr undir heitinu "International Womens day. We have gone backwards not forwards." Suzanne telur a n mii barttu kvenna aftur bak en ekki nokku lei.

v sambandi vsar hn til ruglandans kynjaumrunni og nju kynjaskilgreiningartrarbraganna. Hn bendir a au trarbrg afneiti raun reynsluheimi kvenna og amist vi hefbundnum kynjaskilgreiningum um konur og karla.

greininni segir hn:"a eru konur sem fara tr, fa brn, gefa brjst og upplifa tahvrf. etta er ekki hugarburur heldur hlutir sem gerast raunverulegum kvenlkama."

essi or einfaldleika snum sna frnleika umrunnar um kynrnt sjlfri og afneitun nttrulegra stareynda sem vestrna stjrnmlastttin er haldin. v sambandi er vert a minna , a Alingi samykkti bull sem heitir "lg um kynrnt sjlfri" samhlja fyrir nokkrum rum.

egar Alingi slands afneitai stareyndum lfsins me samykkt ofangreinds lagafrumvarps, var lka veri a leggja stein gtu hefbundinnar kvennabarttu og srkennilegt a helstu sporgnguailar essa rugls Vinstri grn skuli vera svona umhuga a vinna gegn eim sannleika sem blasa vi.

Enn furulegra er a VG skyldi takast a leia alla ingmenn landsins me sr inn ennan frnleika afneitunar lffrilegra stareynda.

a er Alingi til varandi skammar a hafa samykkt lg um kynrnt sjlfri og til vivarandi skammar a afnema au ekki.


Altnga Frttablasins

hsdeilusgunni Birtingi segir heimspekingurinn Voltaire fr heimspekingnum Altngu, sem hafi bjargfstu lfsskoun a allt sem gerist vri af hinu ga. Algur Gu hefi skapa bestu jrina. Eftir mikla hrakninga Birtings og Altngu, ar sem eir hfu misst eigur snar og stvinir eirra hfu mtt ola pyntingar, veri nauga og drepnir og Altnga hafi veri hengdur, krufinn og hflettur m.a., spyr Birtingur hvort honum hafi alltaf fundist a allt vri upp a besta verldinni. Altnga svarar a hann hafi smu skoun og fyrr enda s hann heimspekingur og sr smi ekki a vera tvsaga.

Me sama htti og Altnga tlkai allar hrmungar me eim htti a r vru lei almttisins til einhvers enn betra, tlka Altnguheimspekingar ntmans allt me eim htti, a loftslagsbreytingum og hamfarahlnun s um a kenna.

essi trarheimspeki kemur glgglega ljs leiara Frttablasins dag, ar sem fyrrverandi ingmaur Sjlfstisflokksins skrifar um au hrmulegu rlg sem okkar ba. lkt Altngu hefur hn enga ftfestu kristinni hugmyndafri eins og Altnga en eim mun meiri mntrunni um a allt sem gerist illt heiminum s loftslagsbreytingum af mannavldum a kenna.

Illviri, stormar, frost og snjkoma er loftslagsbreytingum af mannavldum a kenna. Gott veur og hlindi lka. Jafnvel a vi bum eim tmum jarsgunnar, ar sem fgar veurfari og nttruhamfarir su minni en msum rum tmum, gildir a ekki og hefur enga merkingu ekki frekar en a egar Altnga var rll galeiu, var a af hinu ga.

Jafnvel bent s stareynd,a engar meirihttar breytingar hafi ori veurfari au rmu 30 r sem barttan gegn meintri hamfarahlnun hefur stai, gildir a ekki vegna ess a strir hpar vsindamanna nrast a halda ru fram og gindastjrnmlamenn ntmans reyna a yfirbja hver annan lsingum v illa sem s um a bil a gerast. eir setja san lg a skapi ofuraumanna, sem a sjlfsgu hafa fundi lei til a gra essum nju trarbrgum og kynda undir rrinum me mynarlegum fjrframlgum til mismunandi trflaga loftslagskirkjunnar.

ingmaurinn fyrrverandi og arir sem eru ekki botnfrosnir loftslagskirkjunni mttu huga a v, a engin sp hamfarahlnunarpostulanna hefur reynst rtt au rmu 30 r sem essi rur hefur veri. Spdmur Al Gore um slausan norurpl ri 2008 hefur ekki gengi eftir og spr Karls Bretaprins um endalokin sem hann hefur framlengt tvgang hafa heldur ekki gengi eftir. a er ekkert a gerast heiminum varandi loftslag, sem ekki hefur gerst ur ea arf a ttast. svo a nokkur hlnun hafi ori er a ekkert umfram a sem ur hefur ekkst.

leiaranum er vsa til ess, a frammaur fr Kyrrahafseyju st me fturna bala me vatni rstefnu Glasgow um meinta hlnun af mannavldum og hlt v fram, a vi r astur byggju hann og arir. Allt var etta merkileg auglsingamennska, sem fangai hug gindastjrnmlamanna.

Stareyndin er s, a sjvarbor hefur hkka og lkka msum tmum jarsgunnar og n er a tiltlulega stugt og auglsingamennska sendimannsins var til a f meiri peninga fr hinum "rku" Vesturlndum, ar sem gindastjrnmlastttin hamast vi a finna leiir til a draga r lfsgum borgaranna og takmarka mguleika neytenda til a geta veitt sr a, sem vi hfum tali sjlfsaga hluti.

Mean gindastjrnmlamennirnir, leiarahfundar og fjlmilaflk hamast vi a ylja bnir um hamfarahlnun og ofuraumenn kynda undir me myndarlegum fjrgjfum, sem skila sr san margfalt til eirra aftur, er elilegt a ungt flk veri hrtt og tri hamfaraboskapnum. a er v illa gert og jhagslega fjandsamlegt a gindastjrnmlamennirnir og fjlmilaflki skuli ekki nenna a kynna sr hva er raunverulega a gerast til a tala af ekkingu um mlin.

fram verur v miur haldi anga til a neytendur og skattgreiendur tta sig v, a a er veri a rna peningunum eirra og brenna lfskjr eirra og fjrmuni altari trarbraga sem standast ekki, en er haldi vi me skefjalausum rri rkishyggjuafla ntma stjrnmla og ofuraumanna sem mta loftslagsrstefnur einkaotunum til a hamra a inn almgann, a allt s eim a kenna og eir megi ekki fara feralg faregaflugi vegna ess a a sum vi skflupakki en ekki forrttindaaallinn, sem vldum v a heimurinn s a farast vegna hlnunar jarar.

Samt snst jrin sem fyrr eins og heiarlegi vsindamaurinn sagi eftir a hann hafi veri neyddur til ess af preltum kalsku kirkjunnar til a afneita eigin kenningum. a gerir hn lka og mun gera. Spurningin er bara hva miki af vitlausum kvrunum vera teknar vegna essara trarbraga, hva r muni kosta og hva r muni rra lfskjrin miki.


Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Sept. 2022
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsknir

Flettingar

  • dag (27.9.): 13
  • Sl. slarhring: 683
  • Sl. viku: 1518
  • Fr upphafi: 1954134

Anna

  • Innlit dag: 12
  • Innlit sl. viku: 1399
  • Gestir dag: 12
  • IP-tlur dag: 12

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband