Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Menntun og skli

a er ljtt a hra brn

rtt fyrir a s stareynd tti a vera alkunnug, a a er ljtt a hra brn, hefur a vigengist um aldir. Grla tti a bora ekk brn og va um heim voru brn hrdd me forynjum og jafnvel refsimtti almttisins ef viki vri af vegi dygganna.

N hefur teki vi n tegund af hrslurri gagnvart brnum, en eim er talin tr um a heimurinn s a farast vegna ess, a hlnun jarar s slk a a muni enda me helvtislogum jru innan frra ra ef au og arir tileinki sr ekki vegi dyggarinnar og jafnvel a veri gert, s spurning hvort jrinni veri bjarga.

umfjllun blasins Daily Telegraph dag er sagt fr v a vaxandi fjldi barna og unglinga eigi vi mikla vanlan a stra og urfi a f hjlp, slfringa og gelkna vegna tta vi hamfarir og/ea heimsenda vegna hamfarahlnunar.

greininni segir a a sem valdi helst vanlan unga flksins s rur samtaka eins og Extincition Rebellion, skgarelda Amason, en sast en ekki sst heimsendasp unglingsins Gretu Thunberg, sem segir boskap snum vi unga flki "Vi munum ll deyja" vegna loftslagshlnunar af mannavldum.

spi rkisarfinn Karl Bretaprins fyrir um endalok jarar fyrir mgrum rum. Skv. sp hans ttu endalokin a vera fyrir rmu einu og hlfu ri. N hefur hann birt nja sp, ar sem hann framlengir tmann fram a heimsenda um 3 r fr miju rinu 2019.

Harry sonur hans ltur sitt ekki eftir liggja sama tma og hann flgur me einkaotum nokkrum sinnum mnui, segir hann brnum Bretlandi, a vi sum eins og froskar sjandi vatni og a veri bara verra.

grein DT er srstaklega viki a v a foreldrar veri a segja brnum snum hva su stareyndir og hva s rur. annig veri eir a gera brnum snum grein fyrir v a a s algjr vissa um hugsanlegar afleiingar meintrar loftslagshlnunar.

Hr landi hafa unglingar veri hvattir til a skrpa sklanum og mtmla hamfarahlnun og a me velvilja og jafnvel hvatningu kennara. Fjldi sklamanna hefur teki afstu a a s lagi a skrpa sklanum gu barttu fyrir a eirra mati gu mlefni. Sem n er komi ann farveg vegna heimsendaspnna a brn og unglingar eru algjrlega rvillt vegna fgarursins og urfa a leita sr lkninganna vegna lygarursins sem a eim er treka haldi af leikbrum eins og Gretu Thunberg, forrttindaalinum eins og eim Karli og Harry, byrgjum stjrnmlamnnum og frttaeltunni. ar fer frttastofa RV framarlega flokki.

Stareyndin er s, a jafnvel a fallist yri algjrlega sjnarmi hlnunarsinna um a hiti geti aukist jrinni me breyttum lfshttum mannsins um 2-4 grur nstu hundra rum, er engin v fyrir dyrum. Lf og starf yri me svipuum htti og veri hefur, en flki hr landi mundi sennilega la betur og njta sambrilegra hlinda og landnmsmennirnir geru.


Mainstream stjrnmlaflokkar, fasistar og pplistar

Eirkur Bergmann kennari og Samfylkingarmaur var enn einu sinni fengin sem frttaskrandi til a fara yfir tlsku kosningarnar.

Stjrnmlafriprfessornum var eins og svo oft ur trtt um pplskar og fasskar hreyfingar, sem hann skilgreindi sem ruslflokk stjrnmlanna sem vru mti v sem prfessorinn kallar "the mainstream flokkum" ea flokkum sem styjast vi rkjandi vihorf, meirihlutaflokkum.

yfirfer sinni tkst prfessornum a tala um Norur Bandalagi sem fasskan flokk og samt 5 stjrnu hreyfinunni ba sem pplska flokka og andstu vi mainstream prfessorsins.

a sem eir flokkar eiga sameiginlegt sem prfessorinn kallar pplska og fasska er a eir eru mti rkjandi innflytjendastefnu og hafa efasemdir um Evrpusambandi og evruna. a virist huga prfessorsins vera ng til a flokkar verskuldi skilgreiningu hans a vera pplska og jafnvel fasska.

N er a svo a 5 stjrnu hreyfingin og Liga Nord unnu um helming atkva og gtu mynda rkisstjrn saman. Eru eir ekki samkvmt elilegri oraskringu "mainstream" ea meirihlutaflokkar. Einhver mundi segja a me v a kunna skil einfaldri samlagningu og frdrtti kmist flk a rkrttari niurstu en prfessorinn kemst a me sinni flknu ssalsku nlgun.

S skoun a vilja breyta Evrpusambandinu, fara r Evrpusambandinu og takmarka agengi innflytjenda a lndum eru elilegar plitskar skoanir, sem allar eiga rtt sr ekkert sur en hjnabnd samkynhneigra ea velferarkerfi. eir sem hafa ara skoun en ssalistarnir Evrpusambandinu og innflytjendamlum vera ekki vi a hgri fgaflk ea pplistar. a flk er flk sem hefur skoanir sem eru arar en ssalistarnir og r skoanir eiga jafn mikinn rtt sr og a n merkimia og uppnefninga eins og ssalisminn sem raunar er s plitska stefna, sem hefur misheppnast hva hrapalegast fr lokum sara heimsstrs.

a er ml til komi a ssalistar eins og Eirkur Bergman tti sig a eir eru ekki mainstream og sur en svo merkilegri en a flk sem er mti Evrpusambandinu, Evrunni og heftu agengi innflytjenda.


Afhverju?

Af hverju fr slenskt sklakerfi falleinkunn Pisa knnunum r eftir r? Af hverju er ekkert raunhft gert til a breyta v.

egar llegur rangur slenskra nemenda kom treka ljs var umran me eim htti sem a Nbelsskldi Halldr Laxnes vsar til a einkenni slendinga, orran einkenndist af orhengilshtti og innistulausum fullyringum.

fyrstu var v haldi fram a essi slaki rangur stafai af v hve launakjr kennara vru lg. ru lagi var sagt a a vru fleiri nemendur hvern kennara en flestum OECD lndum og loksins var sagt a essar Pisa kannanir vru ekki a mla rtt og vru okkur mtdrgar.

ri 2017 kom ljs a 15 ra slenskir grunnsklanemendur eru me verstu tkomu allra ja Pisa knnuninni lestri, strfri og raungreinum. rijungur drengja getur ekki lesi sr til gagns. Sklakerfi fr algjra falleinkun.

ri 2015 voru 6.4 nemendur hvern starfsmann grunnsklum og 9.5. hvern kennara skv. tlum fr Hagstofunni. hinum OECD lndunum eru a jafnai 13 nemendur hvern kennara. liggur lka fyrir skv. smu tlfrilegu heimildum, a kostnaur hvern grunnsklanema hr landi er t.d. helmingi meiri en Bretlandi. Falleinkun slenskra nemenda er v ekki a kenna fjrskorti n of fum kennurum.

Hva er vandamli? Voru slendingar svona aftarlega rinni egar Drottinn tdeildi gfunum? Ea er eitthva a, sem hgt er a lagfra? Mia vi getu og hfni sem slenska jin hefur treka snt, er nsta frleitt a halda v fram a vi sum miur gefnir en r jir sem vi berum okkur saman vi. S stareynd stendur samt hggu, a slenskir grunnsklanemendur eru lakastir allra Pisaknnunum.

snum tma var horfi fr v a raa flki bekki eftir getu og frni. stainn var tekin upp stefna sem byggi eirri snsku skhyggju a llum tti a la vel sklunum og sklastarfs tti a snast um a. Sklinn sem menntastofnun var v afgangsstr.

framhaldi af v var kerfinu breytt skla n agreiningar ar sem llu gir saman. smu bekkjardeild er v ofurgfa flk og nnast roskaheft og allt ar milli. Kennari sem fr a verkefni a kenna slkum bekk hefur ekki mguleika a sinna nemendum eftir rfum og getu eirra. Kennslan fer fram forsendum eirra sem minnst geta og tmanum eytt til einskis fyrir hina.

Vissulega m halda v fram a slensk heimili hafi brugist nausynlegu frsluhlutverki snu. En a lka vi mrg heimili vimiunarlndunum ekkert sur en hr.

Af lsingum margra sklastarfsmanna, virist verulega skorta viunandi aga sklum og frleitt a nemendur geti veri me farsma ea leikjatlvur tmum.

Skipulag grunnsklastarfs slandi virist v vera me eim htti, a rangur nemenda er viunandi. Starfsastur kennara eru viunandi og kerfi er allt of drt.

Hva menntamlarhera a gera egar essar stareyndir blasa vi? Skipa starfshp, sem skilar skrslu um a leyti sem hn ltur af strfum? a er hi hefbundna sem vanhfir gasprarar gera. En hr skal teki fram a g hef meiri vntingar til Lilju Alfresdttur en a.

Menntamlarherra arf v a drfa sig heim r partinu Suur Kreu ar sem hn gegnir engu hlutverki ru en a skemmta sjlfri sr. Stjrnmlastarf er ekki bara a vera partinu og stjrnmlamanna verur ekki srstaklega minnst fyrir a. standi sklamlum hr er annig a menntamlarherra gti teki annig til hendinni a eftir vri teki. ar er helst a nefna a slenskir unglingar stu jafnftis unglingum ngrannalndum a frni og ekkingu. Nm til stdentsprfs yri stytt annig a slenskir nemendur vri jafngamlir egar eir yru stdentar og nmsflk hinum Norurlndunum ea 18 ra.

ar til vibtar mtti spara strf ef horfi yri fr eirri ruglkenningu a hgt s a reka viunandi menntastofnun me bekkjarkerfi n agreiningar. Aalatrii er a sklarnir su menntastofnanir og jnusti nemendur sna me eim htti a eir hafi viunandni kunnttu til a byggja sr farsla framt sem mennta flk og hafi frni til a takast vi verkefni sem koma upp lfinu sbreytilegu jflagi.


Einkaving sklastarfs boi Dags B og flaga

undanfrnum rum hefur ekkert or veri jafn gnvnlegt fyrir Samfylkingarflk, VG og anna fgavinstriflk og "einkaving"

Heilbrigisrherra og fleiri r eirri hjr hafa tali nausyn a komi veri veg fyrir frekari einkavingu heilbrigis- og sklakerfis og sni fr eirri a eirra mati hskalegu braut sem einkaving hefur fr me sr fyrir jlf og slarheill landsmanna.

Mitt essu rafri gegn einkavingu semur Dagur B. Eggertsson og vinstri meirihlutinn Reykjavk um vtka einkavingu kynlfsfrslu grunnsklum og leiksklum borgarinnar. Gerur var samningur vi samtkin 78 um "hinsegin" kynlfsfrslu grunn- og leiksklum, fyrir brn sem eru ekki komin kynroskaaldur.

Erfitt er a sj hvaa erindi hinsegin frsla eigi til barna, en e.t.v. liggja fyrir v einhverjar duldar stur svo sem skimun eftir v hj ungbrnum hvort til ess geti komi a au muni eiga kynttunarvanda egar fram skir lfsleiinni.

Frlegt verur a vita hvort framhald verur einkavingastefnu Dags B og flaga og t.d. a sami veri vi jkirkjuna um a annast um trarbragafrslu grunn- og leiksklum. Vafalaust gengur a ekki ar sem meirihlutinn Reykjavk hefur me rum og d reynt a thsa kirkju og kristni r sklum Reykjavk.

Fyrst nausyn ykir vera a kenna brnum sem ekki eru komin kynroskaaldur um kynlf af samtkunum 78, veltir maur v fyrir sr hva mn kynsl urfti a ganga gegn um n allrar frslu "hinsegin frum".

Ef til vill er a ess vegna sem vsa er til okkar sem "Baby Boomers" ea barnakynslin.

Htt er vi a s kynsl sem ntur frslu Samtakanna 78 og tileinkar sr hinsegin frin veri ekki eirrar gfu anjtandi.


Er snjrinn hvtur?

Hinga til hefur a ekki veri vandaml og tala um hvtan snj. Mest selda jlalagi fr upphafi er "Im dreaming of a white Christmas" (mig dreymir hvt jl) Engi hefur efast um a hva a ir og engum hefur frammi a essu dotti hug a a gti flokkast undir rasisma a tala um hvtan snj.

N bregur hins vegar svo vi essum ofurteprutmum, a bijast verur afskunar v a tala um hvtan snj.

University College London (UCL) hefur beist afskunar eftir a twitter frsla var talin rassk, en UCL tsti

"Dreaming of white campus? ------ /(We cant gurantee snow but well try).

Hsklinn segir a v miur hafi oralag tstsins ekki veri ngilega vanda.

egar svo er komi a bijast arf afskunar v a tala um hvtan snj erum vi ekki komin yfir ll skynsamleg mrk rttrnainum og bin a dma okkur til alvarlegrar sjlfsritskounar og tjningarbanns?


Delerandi fullur ea bara delerandi.

Sagt er a frambjandi Flokks flksins 2. sti Norausturkjrdmi hafi veri delerandi og fullur frambosfundi Menntasklanum Akureyri.

Frambjandinn neitar v a hafa veri fullur. En eir sem skoa myndbandsbrot af fundinum sj a hann er delerandi. Taka verur or frambjandans tranleg um a hann hafi veri bledr, hann hafi delera.

Af gefnu tilefninu kom mr hug saga af forstjra strfyrirtkis New York, sem sagi vi starfsflk sitt, a ef a yrfti a drekka fengi hdeginu, skai hann ess, a a fengi sr drykki sem lyktuu annig a viskiptavinirnir vissu a au vru full en ekki svona vitlaus.

Sitt snist greinilega hverjum.


Dagar hinna lngu hnfa

Fyrir rmum 80 rum var tala um ntt hinna lngu hnfa, egar forusta ska jernisssalistaflokksins lt taka af lfi helstu forustumenn vgsveita flokksins.

Fyrir rmum 10 rum kvartai verandi ingmaur Framsknarflokksins Gujn Jnsson yfir v a baki honum vri alsett hnfum eftir bakstungur fjandvinar sns Framsknarflokknum hann lifi a af plitskt lf hans yri ekki lengra.

N hafa Framsknarmenn dregi hnfana r baki Gujns og nota spart Sveinbjrgu Birnu Sveinbjrnsdttur borgarfulltra og gengur ar hart fram s borgarfulltri Framsknar sem er hinn fulltri essa litla flokks borgarstjrn Reykjavkur.

Arir fylgja eftir, en verur ekki s hvort eir gera a tilneydir.

Eftir a Sveinbjrg Birna benti rttilega annmarka sklakerfinu, sem veldur v a a gagnast mrgum tilvikum hvorki slenskum brnum n brnum hlisleitenda og kostar of fjr, fr fjlmilaelltan r llum lmingum einkum eir sem iggja laun sn fr skattgreiendum, en me fr var einnig litkur sporgngumaur, eiginmaur astoarkonu forstisrherra.

Frttin um ummli Sveinbjargar var helsta ekki frttin alla verslunarmannahelgina og frttaeltan RV var me essa ekki frtt llum frttatmum nema e.t.v. einhverjum morgunfrttatmum kl. 6 morgnana.

Frttamenn RV drgu fram hvern forustumann Framsknar af rum til a f til a fjalla um og fordma ummli Sveinbjargar og geru eir a svikalaust me mismiklum unga samt. N sast lyktai stjrn ungra Framsknarmanna um mli. Kom a nokku vart, ar sem jin hafi ekki vita af tilvist eirra.

Atgangur rkisfrttamanna var slkur a a minnti ekkt kvi eftir Stein Steinar um Jn Kristfer og samneyti hans vi Hjlprisherinn en ar orti Steinn;

"Jn Kristfer kadett hernum

kvld verur samkundan h

og lautinant Valgerur vitnar

um veginn a Drottins n

Og svo verur sungi og spila

star og mandln tv

komdu og hndlau herrann

a hefst klukkan rmlega sj"

Eins og kvinu vitnai frttaeltan me sama htti og lautinant Valgerur kvinu um veginn a Drottins n og sungu sinn star og mandln tv anga til a flokksforusta Framsnar ttai sig hva yrfti til a hndla herrann og brst vi eins og frttaeltan vildi.

Eftir situr framsknarmaddaman Sveinbjrg Birna verskulda me mrg hnfasett bakinu og ekki s fyrsta af forustuflki Framsknar sem last a hlutskipti.


Hsklar vsindi og tjningarfrelsi

Hsklar eiga a vera vagga vsinda,rkrna og tjningarfrelsis. Vihorf eirra sem vinna vi hskla va Vesturlndum, kennara og nemenda er hins vegar allt anna.

Hskli Cardiff Englandi hefurbirt leibeiningarum askilegor til ess a meia ekki flk vegna kynferis ess. Skv. v er "gentlemans agreement" banna.

hskla Cambridge amast stdentar vi v a f Jamaican stew og Tunisian rice og segja a a vsi ekki til rttra menningarlegra sjnarmia. rum hskla Cambridge var visaga Winston Churchill ritu af David Irving fjarlg bkasafni sklans vegna skoana sagnfringsins.

Tmariti Spike sagi sasta mnui a 90% breskra hskla tkju tt a takmarka tjningarfrelsi m.a. hefu 21 hskli banna kvenum rvals litsgjfum a tala eingngu vegna skoana eirra. kvenar skoanir og sjnarmi eru bnnu eins og tmum rannsknarrttarins.

tta af hverjum tu fyrirlesurum hsklum Bretlandi er vinstra flk, sem leiir til httu hphegun. Adam Smith stofnunin segir a etta hafi leitt til ess a ekki s lengur tekist um lka skoanir og tlanir og lyktanir um lykilml su kvru grundvelli hphegunar um hinn eina rtta sannleika. v skyni akoma fram hinni einu rttu skoun hlt prfessor Sussex seminar um a me hvaa htti tti a fara fram gagnvart hgri sjnarmium og kfa au fingu.

essu furufyrirbri sem margir hsklar eru a vera vegna rtttrnaar sta vsindalegra vinnubraga, leia til skapnaar ar sem sta er til fyrir stjrnmlamenn a gaumgfa hvort peningum skattgreienda s ekki betur vari til annars vsindastarfs en skoanakgara hskla.

Hsklaspeki naldar hefur fundi a t a flk s raun ess kyns sem a telur sig vera hverju sinni. egar svo er komi er ekki furulegt a olinmi fyrir hlutlgum umrum og vsindastarfi bi hnekki og tmar allsherjarrkisins anda fasismans, sem Mussolini fasistaforingi talai um renni upp fyrir tilstilli vinstri hsklaspekinnar.


Lgreglunm boi plitskra hrossakaupa?

a kom vart a menntamlarherra skyldi kvea a plitskum getta a nm lgreglumanna skyldi vera vi Hsklann Akureyri, rtt fyrir a Hskli slands hefi veri talinn bestur skv. knnun rherrans.

Vegir skringilegra plitskra kvarana eru oft lka rannsakanlegir og almttisins. Stundum er varpa skmu hva veldur og a hefur rektor Hsklans Bifrst gert me athyglisverum htti vitali blainu Skessuhorn og sjnvarpsstinni Hringbraut. Vilhjlmur rekur au undirml,sem uru ess valdandi a menntamlarhera tk essa kvrun.

Saga Vilhjlms er ekki falleg um plitsk undirml, hrossakaup ogtilraunir hins nja flokkseigendaflags Sjlfstisflokknum til a vara stur. Astoarmaur Innanrkisrherra og astoarmaur Fjrmlarherrahafa brugist hart vi ummlum Vilhjlms, en bi eru prfkjrsframboi NV kjrdmi og ykir a sr vegi.

Hver er sannleikurinn? Er a rtt ea rangtsem Vilhjlmur heldur fram?

Vilhjlmur Egilsson hefur hvatt sr hljs jmlaumrunni, sem framkvmdastjri Verslunarrs, alingismaur, framkvmdastjri samtaka atvinnulfsins og n hsklarektor Bifrst. Vilhjlmurnturess lits a vera talinnsannorur og fara ekki me fleipur.

Svo mtti minnast ess fornkvena a sjaldan er reykur engin er eldurinn.


Skikka skal stdenta til bkakaupa

gr var sagt fr hyggjum Rnars Vilhjlmssonar prfessors flagsfri vi Hskla slands vegna ess a minna enriji hverstdent vi Hskla slands kaupir snar nmsbkur. Rnar telur etta sttanlegt og hefur hvatt til samhfra agera.

Ekki kemur fram til hvaa samhfu agera prfessorinn vill a gripi veri. Vafalaust skortir ekki rrin frjum hugmyndabanka starfsltilla prfessora vi Hskla slands. eim kmi e.t.v. hug a banna eim sem kaupa ekki njar bkur a taka prf. Ea gefa nemendum sem kaupa njar bkur 2 forskot einkunnog fram mtti telja.

Prfessorinn telur a minnihluti stdenta H kaupi njar bkur Bkslu stdentaaf v a eir su yfirborsnmi ogtemji sr slmar nmsvenjur. Auk ess nefnir prfessorinn a minna bklestri s um a kenna, nmslnin su ekki ngu g,nemendur ljsriti og stundi lglegt niurhald og gangi jafnvel svo langt a kaupa notaar bkur.

San hvenruru notaar bkur verri en njar?

Flagsfriprfessornum kemur ekki hug hi augljsa varandi minnkandi bkakaup stdenta. Nmsbkur sem stdentum er tla a kaupa eru svvirilega drar. r eru svvirilega drar m.a. vegna ess a prfessorar vi H tla margir a innleysa gra af friskrifum snum sem allra fyrst kostna stdenta.

sta ess a vandrast me a stdentar kaupi ekki nmsbkur eftir innlenda frimenn uppsprengdu veri ea erlendar nmsbkur sem fst Amason fyrir 20-30% af verinu sem Bksala Stdenta krefur fyrir smu bk, vri nr a prfessorinn lti sr annt um hagsmuni nemenda sinna og annarrastdenta. Mtti t.d. auvelda nemendum a spara bkakaupum m.a. me v a lrifeur litu fristrf sn, sem skattgreiendur greia hvort sem er, sem hluta af framlagi til nemenda og gfu eim kost a nlgastafrakstur fristarfanna netinu ea me rum agengilegum htti sta ess a okra ungu flki.

a er ekkert anna en hrsvert a hsklastdentar skuli vaxandi mli leita hagkvmra leia til a varveita peningana sna og lti ekki okra sr. a er mikill mannsbragur af v vert a sem prfessorinn flagsfri heldur fram. Vonandi er a vsbending um a vi komumst t r okursamflagi framleienda og fjrmlastofnana egar essi kynsl sem n er Hsklum landsins tekur vi stjrnun essa lands.

Valdbeitingarhugmyndir prfessorsins flagsfri gagnvart skynsemi nemenda sinna eru hins vegar nlgt v a vera teknar r hugmyndabanka vinslla stjrnmlastefna fyrir mija sustu ld. a tti hann a gera sr ga grein fyrir sem prfessor flagsfri.


Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Heimsknir

Flettingar

  • dag (22.11.): 2
  • Sl. slarhring: 31
  • Sl. viku: 240
  • Fr upphafi: 1550490

Anna

  • Innlit dag: 1
  • Innlit sl. viku: 206
  • Gestir dag: 1
  • IP-tlur dag: 1

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband