Leita Ý frÚttum mbl.is

FŠrsluflokkur: Menning og listir

Hvar eru karlarnir?

═ gŠr var fjalla­ um geymslu svonefndra menningarver­mŠta og malbik Ý ■Šttinum Kveikur Ý RÝkissjˇnvarpinu.

Vi­ umfj÷llun um geymslumßlin kom ß ˇvart grÝ­arlegt magn efnis og hluta rÝkisvaldinu er Štla­ a­ var­veita. Ůrßtt fyrir a­ ■ßtturinn Štti a­ sřna fram ß hve illa vŠri sta­i­ a­ geymslumßlum, ■ß kom raunar ß ˇvart hva­ vel er sta­i­ a­ ■essum mßlum vÝ­ast hvar mi­a­ vi­ ■a­ ˇhemju magn sem um rŠ­ir.á

Anna­ sem kom ß ˇvart er af hverju allt ■a­ efni sem hŠgt er a­ mÝkrˇfilma sÚ ekki mÝkrˇfilma­ og var­veitt eing÷ngu me­ ■eim hŠtti og ÷­ru farga­ sem ekki teljast mikilvŠgir minnisvar­ar Ýslenskrar listar og menningar.á

═ ■ri­ja lagi ■ß var eing÷ngu tala­ vi­ konur enda ■Šr allssta­ar Ý stjˇrnunarst÷­um ß safna og listmunasvi­inu.

Ůegar fjalla­ var um malbiki­ og gŠ­i ■ess Ý sÝ­ara umfj÷llunarefnis Kveiks, var vegamßlastjˇri, sem er kona lÝka til andsvara.

Ůa­ er ßnŠgjuefni a­ konur sŠki fram og gegni forustu- og stjˇrnunarhlutverki ß sem flestum svi­um Ý ■jˇ­fÚlaginu til jafns vi­ karla. Ůegar svo er komi­ a­ konur hafa hasla­ sÚr v÷ll sem stjˇrnendur til jafns vi­ karla,er ■ß rÚttlŠtanlegt a­ hafa l÷g um jafnst÷­u kynjana me­ ■eim hŠtti, a­ vi­ mat ß ■vÝ hvort rß­a skuli konu e­a karl til starfa, ■urfi sÚrstaklega a­ rÚttlŠta ■a­ a­ karlinn var valinn umfram konuna. S˙ vi­mi­un, sem t.d. rÚ­i ni­urst÷­u Ý kŠrumßli gegn Lilju Alfre­sdˇttur menntamßlarß­herra, ß engan rÚtt ß sÚr lengur og stu­lar frekar a­ ˇrÚttlŠti en rÚttlŠti. Vi­ erum ß allt ÷­rum sta­ en ■egar l÷gin voru sam■ykkt.

Hinn "k˙ga­i minnihlutahˇpur" konur hefur sem betur fer sˇtt fram og tÝmi er til kominn a­ af-fˇrnarlambavŠ­a ■ennan "k˙ga­a minnihlutahˇp" og vi­urkenna a­ ■a­ er ekki um neina lagalega k˙gun a­ rŠ­a gagnvart konum. Vi­ erum fyrst og fremst einstaklingar og ■a­ ß a­ velja fˇlk til starfa vegna hŠfileika hvort sem er Ý pˇlitÝk e­a ÷­rum st÷rfum en ekki kynfer­i. Gamla vi­mi­unin ß vi­ ■jˇ­fÚlag sem er ekki lengur til sta­ar.á


SÝldarplan al■ř­unnar

ŮŠttir Egils Helgasonar um Siglufj÷r­ eru me­ ■vÝ besta, sem unni­ hefur veri­ af heimildar■ßttum ß R┌V. ŮŠttirnir eru vel ger­ir, upplřsandi, frˇ­legir og skemmtilegir. Egill ß hei­ur skilinn fyrir ■essa ■Štti.

١ ■Šttirnir sÚu vel ger­ir, ■ß skortir stundum ß a­ frßs÷gnin sÚ rakin frß upphafi til enda. ═ ■Šttinum Ý gŠr voru tv÷ atri­i, sem k÷llu­u ß frekari skřringar til ■ess a­ ÷ll sagan vŠri s÷g­ og ekkert undan dregi­.á

Fyrra atri­i­ var frßs÷gnin af ■vÝ ■egar komm˙nistar brenndu fßna Ůřska alrÝkisins, hakakrossfßnann hjß rŠ­ismanni Ůřskalands ß Siglufir­i. Sagt var frß ■vÝ eins og hetjudß­, sem ■a­ e.t.v. hefur veri­, en ■ess ekki geti­ a­ nokkrum ßrum sÝ­ar h÷f­uá komm˙nistar og nasistar fallist Ý fa­ma og fßir voru ÷tulli vi­ a­ afsaka herhlaup Hitlers inn Ý Pˇlland en Ýslenskir komm˙nistar eftir a­ StalÝn haf­i gert fri­arsamning vi­ Hitler og hˇf sjßlfur innrßs Ý Pˇlland. Hva­ ger­u kommarnir ß Siglufir­i ■ß?á

Anna­ atri­i, sem var s÷gulega mikilvŠgarara a­ fylgja eftir og gera fullnŠgjandi grein fyrir var frßs÷gnin af ■vÝ ■egar komm˙nistar komu uppá komm˙nÝsku sÝldarplani, sem ßtti a­ sřna fram ß yfirbur­i sovÚtkerfisins. Frß ■essu var sagt Ý ■Šttinum me­ nokku­ Ýtarlegum hŠtti, en ■a­ vanta­i r˙sÝnuna Ý pylsuendann. Hva­ var­ svo um ■essa tilraun? Hvernig gekk h˙n. Skila­i h˙n ßrangri e­a lentiá h˙n Ý s÷mu fre­mřrinni og ÷nnur sambŠrileg gŠluverkefni komm˙nista. Nau­synelegt hef­i veri­ a­ ■ßttastjˇrnandinn hef­i fylgt ■essu sÝldaŠvintřri komm˙nistanna eftir til loka. Anna­ er Ý raun ekki bo­legt.á


Eurovision og Ýslensk tunga

RÝkis˙tvarpi­ ß skv. l÷gum, a­ leggja rŠkt vi­ Ýslenska tungu,menningu, s÷gu ■jˇ­arinnar og menningararfleif­.

═ gŠr var Ý sjˇnvarps■Štti, tala­ vi­ ■ß sem standa a­ l÷gum, sem keppa um a­ ver­a fulltr˙i ═slands ß nŠstu Eurovision keppni. Ëneitanlega var gaman a­ sjß margt hŠfileikarÝkt ungt fˇlk, sem hefur metna­ til a­ gera sitt besta Ý tˇnlistinni og skapa nřja hluti.á

┴ sama tÝma og hŠgt var a­ dßst a­ ˙tsjˇnasemi, elju og dugna­i ■eirra sem tala­ var vi­ og stefna a­ ■vÝ a­ ver­a fulltr˙ar ═slands me­ framtak sitt ß nŠstu Eurovision, ■ß fˇr ekki hjß ■vÝ a­ manni hnykkti vi­ a­ hlusta ß tungutaki­ sem ■etta dugmikla fˇlk ß sÝnu svi­i tala­i.á

Ef eitthva­ var, ■ß var enskan ■vÝ tamara en Ýslenskan ■egar kom a­ ■vÝ a­ fjalla um ■a­ sem ■au eru a­ gera og hvers ■au vŠnta af ■ßtt÷ku sinni Ý keppninni. N˙ var ■essi ■ßttur vi­t÷l vi­ ═slendinga sem keppa a­ ■vÝ a­ koma fram fyrir ═slands h÷nd ß vegum stofnunar, sem ber l÷gum samkvŠmt a­ leggja rŠkt vi­ Ýslenska tungu. VŠri ■a­ ˇe­lileg krafa, a­ R┌V leg­i ■Šr kva­ir ß keppendur fyrir ═slands h÷nd, a­ ■eir t÷lu­u Ýslensku ■egar fjalla­ vŠri um framlag ■eirra, jafnvel ■ˇ a­ ■eim ■yki hentast a­ texti vi­ l÷gin sÚu ß ensku.

Ůetta er spurning um ■jˇ­legan metna­ og barßttu fyrir ■vÝ a­ var­veita tungumßl sem ß Ý v÷k a­ verjast og vi­ megum ekki sofna ß ver­inum vi­ a­ var­veita ■a­, vernda og efla.


N˙tÝma draugas÷gur fyrir b÷rn

SinfˇnÝutˇnleikar fyrir b÷rn og unglinga, sem ˙tvarpsst÷­in BBC gekkst fyrir Ý Royal Albert Hall Ý London um daginn var lřst sem einstakri fj÷lskylduskemmtun. Bo­skapurinn var, a­ j÷r­in vŠri a­ farast vegna hnattrŠnnar hlřnunar.á

Tˇnleikarnir byrju­u me­ bo­skap unglingsins Gretu Thunberg, sem ßrˇ­ursmeistarar hamfarahlřnunar nota Ý ßrˇ­ursskyni. Greta sag­i, a­ n˙ vŠri komi­ a­ sj÷ttu fj÷lda ˙trřmingu fˇlks vegna hnattrŠnnar hlřnunar. Lagavali­ ß tˇnleikunum var Štla­ til a­ leggja ßherslu ß hve sta­an vŠri alvarleg og vÝ­a sßust tßr ß hvarmi, en engin gle­i ß ■essari "frßbŠru" fj÷lskylduskemmtun.á

Gagnrřnandi stˇrbla­sins Daily Telegraph sag­i a­ tˇnleikarnir hafi veri­ yfirlřsing um vŠntanlegar ofsafengnar nßtt˙ruhamfarir og hef­u ßtt a­ hrŠ­a ungt fˇlk, sem hef­i ekki ■roska til a­ takast ß vi­ svona bo­skap.

Fˇlk sem telur sig ■urfa a­ koma svona hamfarabo­skap ß framfŠri hvar sem er vi­ hvern sem er, hvenŠr sem er, er ekki a­ gera neitt anna­ en a­ reyna a­ sefja fˇlk me­ ßrˇ­ri. Svona framfer­i ß meira skilt vi­ ÷fgatr˙arbrag­ahˇpa, en ■ß sem vilja bera sannleikanum vitni.á

Breska ■ingi­ sam■ykkti ßn mˇtatkvŠ­a Ý vor a­ ■a­ vŠri hamfarahlřnun og ney­arßstand. Ţmsir hˇpar hÚr ß landi hafa hvatt til ■ess, a­ Ýslenskir stjˇrnmßlamenn geri ■a­ sama. Samt sem ß­ur er ekkert ney­arßstand og ■a­ er engin hamfarahlřnun. ŮŠr sta­reyndir Špa ß ■ß sem hafa augu og eyru opin. Ef Al■ingi ═slands lřsir einhverju slÝku yfir ■ß Špir slÝk yfirlřsing ß allt hugsandi og sjßandi fˇlk, sem yfirgengilegur loddaraleikur.

Sem betur fer var­ fj÷lmi­lastunti­ sem Andri SnŠr Magnason gekkst fyrir vi­ Ok um daginn, sem var fyrst og fremst Štla­ til nota Ý ßrˇ­ri erlendis, til ■ess a­ augu margra opnu­ust fyrir ■vÝ hva­ ßrˇ­ur hamfarahlřnunarsinna er ˇhei­arlegur. En ßrˇ­ursbrag­i­ heppna­ist vel annarssta­ar en ß ═slandi. HÚr veit fˇlk betur og halarˇfan sem snigla­ist upp og ni­ur Ok Ý nor­annepjunni var aumkunarver­, ■ar sem fˇlk stˇ­ me­ sultardropana lekandi ˙r nefinu og hrollkalt vi­ a­ bo­a hamfarahlřnun.á

S˙ mynd opna­i augu margra fyrir ■vÝ a­ ■a­ er engin hamfarahlřnun og ■a­ er ekkert ney­arßstand.


SÝnum augum lÝtur hver ß h÷fu­kl˙tinn

Ahmet Necdet Sezer, sem var forseti Tyrklands ßri­ 2003 ■egar Erdogan var­ forsŠtisrß­herra bau­ aldrei konu Erdogan Ý athafnir og bo­ Ý forsetah÷llinni, vegna ■ess a­ h˙n var me­ h÷fu­kl˙t. Ahmet leit ß ■a­ sem ˇvi­urkvŠmilegt tr˙artßkn, sem tßkna­i andst÷­u vi­ veraldlegar umbŠtur og hugsunarhßtt. Erdogan hefur haldi­ ■vÝ fram a­ ■etta vŠri spurning um a­ vera tyrkneskur Ý sta­ ■ess a­ vera me­ veraldlegan vestrŠnan hugsunarhßtt. H÷fu­kl˙turinn er ■annig yfirlřsing um andst÷­u vi­ vestrŠn gildi.

Fimmtßn ßrum sÝ­ar ßri­ 2018 breytti fulltr˙adeild BandarÝkjanna 181 ßra g÷mlum reglum um bann vi­ a­ ■ingmenn bŠru h÷fu­f÷t af einhverju tagi, til a­ nřkj÷rin ■ingma­ur frß Minnesota, ■ingkonan m˙sliminn Ihan Omar, mŠtti bera h÷fu­kl˙t. BandarÝkja■ing sřndi ekki eins mikla sta­festu og forseti Tyrklands 15 ßrum ß­ur.

Undanlßtssemi, aumingjaskapur og van■ekking Vesturlanda var­andi einmenninguna og ÷fgarnar, sem tr÷llrÝ­a m˙slÝmska heiminum Ý dag er ˇgnvŠnleg.á

á


Fulltr˙ar hverra voru ■eir?

Ůegar ═sland keppir Ý Ý■rˇttum ß al■jˇ­avettvangi ganga einstaklingar og keppnisli­ jafnan stolt inn ß leikvanginn undir fßna ═slands. Sama ß vi­ ß fundum hjß fj÷l■jˇ­astofnunum og venjulega hjß einkaa­ilum, ■ar koma Ýslendingar a­ mßlum undir Ýslenska fßnanum.

═slendingar eru almennt stoltir af ■vÝ a­ koma fram fyrir h÷nd landsins sÝns og vilja vera ver­ugir fulltr˙ar fyrir ■ess h÷nd og eru lÝka almennt ßfram um ■a­ a­ allir viti a­ ■ar eru Ýslendingar ß fer­ og ■eir sřna ■a­ me­ ■vÝ a­ veifa ■jˇ­fßnanum.

Vi­ atkvŠ­agrei­slu Ý s÷ngvakeppni Evrˇpu Ý gŠrkv÷ldi veifu­u keppnisli­inn stolt fßna landa sinna alltaf ■egar sjˇnvarpsmyndavÚlunum var beint a­ ■eim nema eitt. Li­ ═slands.

Ůegar Ýslenska li­i­, sem kemur fram fyrir ═slands h÷nd ß kostna­ Ýslenskra skattgrei­enda veifar ÷­rum fßna en ═slands ■ß er ■a­ nřlunda, sem er skammarleg og vonandi kunna ■eir sem sendu ■etta li­ til keppni a­ taka ß ■vÝ me­ vi­eigandi hŠtti.á

Vissulega hafa Ý■rˇttamenn, listamenn stjˇrnmßlamenn og stjˇrnmßlalegir erindrekar mismunandi sko­anir til manna, mßlefna og ■jˇ­landa. En ■egar ■eir koma fram sem fulltr˙ar fyrir ═slands h÷nd ■ß ver­a ■eir a­ gera ■a­ af al˙­ og vir­ingu fyrir landi og ■jˇ­, stoltir af ■vÝ a­ vera Ýslendingar og stoltir af ■vÝ a­ veifa Ýslenskum gunnfßna en ekki annarra.á


Mun hatri­i sigra?

═slenska ■jˇ­in bÝ­ur me­ ˇ■reyju eftir fyrirfram Štlu­um sigri hljˇmsveitarinnar Hatarar Ý Eurovision keppninni Ý kv÷ld. Hva­ sem lÝ­ur bo­skap e­a skort ß bo­skap sem ■essi hljˇmsveit bÝ­ur upp ß, ■ß er ■a­ ßkve­i­ atri­i, en raunveruleikinn Ý landinu ■ar sem Eurovision keppnin fer fram annar.á

RÝkis˙tvarpi­ hefur veri­ i­i­ vi­ frÚttaskřringa■Štti og a­ra ■Štti, ■ar sem vakin er athygli ß bßgum kj÷rum ■eirra sem b˙a ß Gasa svŠ­inu og hinum svokalla­a Vesturbakka ═srael. ═ ■essum einhli­aá ■ßttum hefur ■a­ or­i­ ˙tundan, a­ gera grein fyrir pˇlitÝska raunveruleikanum ß ■essum svŠ­um.á

┴ Gasa eru hry­juverkasamt÷kin Hamas vi­ stjˇrn, sem hafa ■a­ ß stefnuskrß sinni a­ drepa alla Gy­inga. Ekki bara Gy­inga Ý ═srael heldur alla hvar svo sem ■eir finnast. Nßi sjˇnarmi­ ■eirra fram sigrar hatri­. ┴ Vesturbakkanum er ge­■ekkari stjˇrnmßlahreyfing vi­ v÷ld. Ůrßtt fyrir ■a­ er haldi­ Ý hatur gagnvart ═srael og sem minnst samskipti vi­ Gy­inga.

Ariel Sharon ■ß forsŠtisrß­herra ═srale, kom ß ˇvart me­ ■vÝ a­ veita Gasa sjßlfstjˇrn og koma landnemum Gy­inga burt. Eftir a­ Gasa fÚkk sjßlfstjˇrn byrju­u Hamas li­ar ■ar a­ skjˇta flugskeytum ß ═srael auk annarra fjandsemlegra tilbur­a. Ůessvegna er loka­ ß samskipti vi­ Gasa og ■a­ gera Egyptar lÝka. Ůeim finnast ■essir tr˙brŠ­ur sÝnir og frŠndur ■ar ekki hŠfir til a­ eiga samskipti vi­ Egyptaland.

┴ Vesturbakkanum hefur kaupsřsluma­ur a­ nafni Ashraf Jabari mynda­ stjˇrnmßlaflokk, sem mi­ar a­ ■vÝ a­ koma ß efnahagslegum framf÷rum me­al PalestÝnuaraba. Hann bendir ß a­ me­al PalestÝnuaraba sÚ heill her af velmenntu­u fˇlki, l÷gfrŠ­ingum, vi­skiptafrŠ­ingum, verkfrŠ­ingum og ÷­rum, sem fß ekki ÷nnur st÷rf en sem g÷tus÷lumenn e­a bÝlstjˇrar.á

Ashraf Jabari og flokkur hans leggur ßherslu ß a­ ■a­ sÚ mikilvŠgara a­ koma ß efnahagslegum framf÷rum me­al PalestÝnu Araba og samskiptum vi­ ═srael, en a­ hata ═srael. Vegna ■essara sko­ana liggur hann n˙ undir ßrßsum frß tr˙brŠ­um sÝnum og l÷ndum. Hann er kalla­ur svikari og leigu■ř Gy­inga. Sumir hafa krafist ■ess a­ hann ver­i tekinn af lÝfi.

ŮvÝ mi­ur hafa lei­togar PalestÝnu Araba ekki teki­ undir sjˇnarmi­ Ashraf Jabari. Ůvert ß mˇti hafa flestir ■eirra gert hatur og illsku gagnvart ═srael, a­ inntaki stjˇrnmßlabarßttu sinnar. Ůessir lei­togar telja vŠnlegra a­ fjßrfesta Ý hatrinu en finna lausn sem gŠti horft til framfara og fri­samlegrar samb˙­ar Gy­inga og annarra, sem b˙a ß ■essu svŠ­i.á

Or­ Goldu Meir fyrrum forsŠtisrß­herra ═srael eru enn Ý fullu gildi ■vÝ mi­ur, en h˙n sag­i: "Fri­ur kemst ekki ß fyrr en ■eir elska b÷rnin sÝn meira en ■eir hata okkur."

Ůa­ hefur or­i­ sÝ algengara a­ fj÷lmi­lar og jß kennarar Ý skˇlum landsins fjalli um st÷­u ═srael og PalestÝnu Araba me­ einhli­a ßrßsum ß ═srael og ■a­ sÚ allt ■eim a­ kenna. SlÝkar fullyr­ingar eru rangar, en henta ■eim sem vilja a­ hatri­ sigri.á

Ůa­ er Ý sjßlfu sÚr merkilegt a­ Ashraf Jabari sem bo­ar efnahagselgar framfarir og fri­ vi­ Gy­inga skuli koma frß Hebron, en Ý Hebron hafa veri­ framin ˇlřsanleg hermdarverk annars vegar af Ar÷bum en lÝka af Gy­ingum,m.a.rabbÝna, sem ger­i skotßrßs ß mosku Ý Hebron. Eftir a­ hafa veri­ Ý Hebron var Úg hugsi yfir ■vÝ hatri sem ■ar var greinilegt. Einnig hva­ Gy­ingar ß svŠ­inu sřndu Ar÷bunum mikla lÝtilsvir­ingu. Sß hˇpur Gy­inga er hˇpur sem eins og Hamas og ■eirra lÝka vilja ljß hatrinu li­ Ý sta­ ■ess a­ vinna a­ sigri framfara, fri­ar og vinßttu.á

Vesturl÷nd eiga a­ leggja sitt a­ m÷rkum Ý ■essari barßttu gegn hatrinu m.a. me­ ■vÝ a­ hŠtta a­ sty­ja palestÝnsk samt÷k ÷fgafˇlks, sem vill strÝ­ en ekki fri­, en styrkja og sty­ja ■ß a­ila eina ß Vesturbakkanum og Gasa, sem hafa fri­ og framfarir ß stefnuskrß sinni Ý sta­ strÝ­s, haturs og illsku.


Fj÷lmenning

Hva­ er fj÷lmenning? Eitthva­ sem er gott? Eitthva­ sem fŠrir fˇlk saman og břr til betri heim, upplřstari og rÝkari a­ menningu og gˇ­mennsku? ═ or­rŠ­u ■eirra sem nota ■etta ˇljˇsa hugtak, ■ß vir­ist oft, sem fˇlk tr˙i ■vÝ a­ fj÷lmenning sÚ af hinum gˇ­a og muni fŠra ■rˇu­um rÝkjum mikla blessun. Ůessi huglŠga ■rßhyggja ßn vitrŠnnar skilgreiningar hefur helteki­ marga oftast ß f÷lskum forsendum.

═sland hefur alltaf veri­ fj÷lmenningarland Ý ■eim skilningi a­ vi­ h÷fum lŠrt um si­i, menningu og s÷gu fjarlŠgra ■jˇ­a og tileinka­ okkur hugmyndir til framrˇunar Ý verkmenningu, listum og l÷gum. Vi­ lŠr­um um s÷gu Grikklands og Rˇm og barßttu Voltaire og annarra heimspekinga fyrir almennum lř­rÚttindum. Saga Evrˇpu er saga fj÷lmenningar. Ůjˇ­irnar lŠr­u hver af annarri og tˇku upp ■a­ besta Ý l÷gum, hugmyndafrŠ­i og verkmenningu annarra ■jˇ­a. FrŠ­sla um fjarlŠg l÷nd og menningu fˇr fram Ý skˇlastofum og margir heillu­ust af řmsu, sem leiddi til ■ess a­ ■eir hinir s÷mu l÷g­u l÷nd og ßlfur undir farartŠki og hemisˇttu framandi ■jˇ­ir og kynntu sÚr framandi menningu og mi­lu­u sÝ­an af reynslu sinni.

S˙ fj÷lmenning sem hÚr er lřst er allt anna­ en hugtaki­ fj÷lmenning ■ř­ir n˙. ═ dag byggir fj÷lmenning vinstri elÝtunar og Ýsl÷msku yfirrß­ahyggjunar ß ■vÝ a­ menning og gildismat nřrra minnihlutahˇpa sÚ sambŠrileg menningu og gildismati meirihlutans. Ůa­ ■ř­ir a­ meirihlutinn getur ekki b˙ist vi­ ■vÝ e­a vŠnst ■ess a­ minnihlutahˇpurinn taki tillit til menningar meirihlutans. Ůa­ felur um lei­ Ý sÚr a­ meirihlutinn ver­ur a­ ■ola afst÷­u og gj÷r­ir, sem meiri hlutinn hafnar eins og Ý tilviki Evrˇpu Ý dag hva­ var­ar m˙slima. Fj÷lmenningarhugmyndin Ý dag segir a­ lÝtilsvir­ing m˙slima og ofbeldi gagnvart konum og vir­ingarleysi fyrir ■eim sem a­hyllast a­rar tr˙arsko­anir, sÚ hluti fj÷lmenningarinnar, sem okkur beri a­ lßta afskiptalausa. Ůeir sem leyfa sÚr a­ hafa a­ra sko­un e­a menningu minnihlutahˇpsins eru saka­ir um rasisma e­a hatursumrŠ­u. ═ tÝmans rßs hefur ■essi fj÷lmenningarhugmynd lama­ skynsamlegar umrŠ­ur um innflytjendamßl. Ůessi skilgreining fj÷lmenningar og vÝgor­i­ sem ■etta hugtak er or­i­ Ý dag, er fjandsamlegt ■jˇ­legri menningu og ■jˇ­legum gildum.

Vi­ sem h÷fnum ■essari fj÷lmenningar skilgreiningu teljum nau­synlegt a­ ■a­ sÚ sameiginleg menning, sem er Ý menntakerfinu, vinnureglum og velfer­arkerfi og framkvŠmd laga. Ůa­ er ekki til a­ refsa fˇlki sem er Ý minnihluta, heldur til a­ tryggja a­ allir geti teki­ fullkominn ■ßtt Ý ■jˇ­fÚlaginu og sÚu jafnir fyrir l÷gunum.

Fj÷lmenningartr˙bo­um n˙tÝmans anna­hvort sÚst yfir ■ß sta­reynd e­a vilja ekki vi­urkenna a­ ■a­ er stˇr hˇpur af velmenntu­u fˇlki sem a­hyllist ═slam og er ßkve­i­ a­ tro­a ■vÝ frumstŠ­asta sem ■ar er a­ finna fyrst upp ß a­ra m˙slima og sÝ­an ef ■eir geta upp ß samfÚlagi­ allt. A­ hafna ■eirri fj÷lmenningu er ekki rasismi heldur heilbrig­ skynsemi.

Afs÷kunin fyrir ■vÝ a­ gera ekki neitt er ˇskin um a­ fß a­ lifa Ý fri­i ˇßreittur. En lÝfi­ er barßtta og hver tÝmi bř­ur upp ß nř tŠkifŠri og nřjar ˇgnir. Fˇlk ver­ur a­ vera rei­ub˙i­ til a­ breg­ast vi­ hvoru tveggja af einur­ og skynsemi ef vel ß a­ fara.á N˙ ste­jar a­ ˇgn nřrrar heildarhyggju, ═slamismans, sem ver­ur a­ breg­ast vi­. Ůa­ er ßskorun sem vi­ st÷ndum frammi fyrir.

Vi­ erum rÝk ■jˇ­, sem hefur teki­ og tekur vel ß mˇti fˇlki af mismunandi tr˙arbr÷g­um. Vi­ erum ÷ll j÷fn fyrir l÷gunum og l÷gin ver­a a­ taka ß ÷llum me­ sama hŠtti. ═slenskur borgari sem hvetur til glŠpa e­a fremur ■ß, ß a­ ■ola refsingu ßn ■ess a­ tr˙ hans e­a uppruni skipti mßli. SÚrhvern ═slending sem reynir a­ grafa undan Ýslenska rÝkinu og Ýslenskri ■jˇ­menningu Štti a­ ßkŠra fyrir landrß­. Vi­ getum ekki eftirlßti­ fˇlki a­ fara eftir ■eim l÷gum sem ■vÝ hentar og brjˇta ÷nnur, til a­ ■jˇna fur­uhugtakinu "fj÷lmenning". Vi­ bjˇ­um fˇlki ˙r ÷­ru menningarlegu umhverfi velkomi­ til landsins, en vi­ krefjumst ■ess a­ ■a­ a­lagist samfÚlaginu og fari a­ l÷gum okkar og si­um.

Gˇ­ fj÷lmenning er allt anna­ en ■a­ inntak sem lagt er Ý or­i­ fj÷lmenning Ý dag. Gˇ­ fj÷lmenning er s˙ a­ kynna sÚr menningu og si­i annarra og nřta eftir f÷ngum. S˙ fj÷lmenning sem grefur undan si­um og reglum ■jˇ­fÚlags okkar eins og fj÷lmenningarpostular opinberrar umrŠ­u ß ljˇsvaka- og ÷­rum fj÷lmi­lum bo­a, er fj÷lmenning sem lei­ir til menningarlegrar uppgjafar Ýslensku ■jˇ­arinnar. Ůß mun ■jˇ­in třna tungu sinni og menningu. Eru gŠlur vi­ hugtaki­ fj÷lmenningu ß forsendum minnihlutahˇpa ■ess vir­i a­ vi­ gl÷tum Ýslenskri ■jˇ­menningu og kristilegum gildum?

Grein eftir mig sem birtist Ý Morgunbla­inu 14.1.2016.


Ůegar sorgin ber a­ dyrum

┴kve­inn hˇpur berst gegn kirkju og kristni af miklum ßkafa. Almennt er ■etta ekki fˇlk sem tilheyrir ÷­rum tr˙arbr÷g­um. Ůekking ß tr˙arbr÷g­um ey­ir fordˇmum ß me­an van■ekkingin og bˇkstafstr˙in sem henni er venjulega samfara eykur ß ■ß. Aukin van■ekking fˇlks ß kirkju og kristni hefur leitt til ■ess a­ engin Ýslensku stjˇrnmßlaflokkanna myndar lengur var­st÷­u um kristlegar lÝfssko­anir og tr˙arleg gildi.

╔g spur­i vin minn sem er Ý ■jˇnustu kirkjunnar a­ ■vÝ Ý gŠr af hverju hann hef­i ekki mŠtt ß ßkve­na samkomu. Hann sag­i a­ ■a­ vŠri vegna ■ess a­ hann hef­i veri­ kalla­ur til vegna skyndilegs sorgaratbur­ar sem hef­i ßtt sÚr sta­ Ý ■ann mund. SÝ­an hef­i hver atbur­urinn reki­ annan og ■vÝ hef­i hann gegnt ■eirri starfsskyldu sinni a­ vera til sta­ar ■ar sem vßlegir hlutir hef­uáor­i­ til a­ veita styrk og von.

Ůeir sem gagnrřna kristna kirkju og ■jˇna hennar ßtta sig ekki ß e­a vilja ekki vita hve mikilvŠgu samfÚlagshlutverkiákirkjan gegnir og hva­ h˙n er nau­synleg fyrir stŠrstan hluta fˇlksins Ý landinu. St÷­ugt nagg og nag ˙t Ý kirkjuna og kirkjunar ■jˇna eru ˇver­skulda­ir og rangir.áKirkjanáog kirkjunar ■jˇnar gegna mikilvŠgu ■jˇnustuhlutverki Ý ■jˇ­fÚlaginu.

Vi­ skulum minnast ■ess ■egar jˇlahßtÝ­in fer Ý h÷nd a­ ■a­ eru ekki allir jafn heppnir og ■eir sem njˇta samveru me­ sÝnum nßnustu Ý gˇ­u yfirlŠti.á═ kj÷lfar lesturs jˇlagu­spjallsins kann presturinnáa­ vera kalla­ur til, ■ar semávßlegur atbur­ur hefur or­i­ og ■arf a­ gegna ■ar erfi­u og vandas÷mu hlutverki fyrir fˇlk Ý ney­.á

SlÝk sßluhjßlp er nau­synleg og gerir miklar kr÷fur til ■eirra sem hana veita.


Meiri pening

Herfer­ svonefndra hollvina R┌V stendur n˙ yfir. H˙n mi­ar a­ ■vÝ a­ ■yngri byr­ar ver­i lag­ar ß skattgrei­endur til a­ ˇrß­ssÝ­an og stjˇrnleysi­ geti haldi­ ßfram Ý ˇbreyttri mynd ß RÝkis˙tvarpinu.

═ raun snřst barßtta ■eirra sem telja sig hollvini R┌V um ■a­ a­ nß peningum frß ■eim sem hafa engan ßhuga ß a­ sty­ja R┌V. ═ sta­ ■ess a­ borga sjßlfir eins og raunverulegir hollvinir gera krefjast ■eir a­ a­rir ver­i me­ l÷gum skylda­ir til a­ borga fyrir ■ß.

═ gŠr birtist k÷nnun Ý Bretlandi ■ar sem ger­ var grein fyrir ■vÝ a­ meiri hluti fˇlks sŠkir sÚr fj÷lmi­lun eftir ÷­rum lei­um en Ý gegn um dagbl÷­ og hef­bundi­ ˙tvarp og sjˇnvarp. Ůeir sem stjˇrna ■vÝ Ý hva­ peningar skattgrei­enda fara, Šttu a­ gaumgŠfa ■a­ a­ grÝ­arleg breyting hefur or­i­ og er a­ ver­a ß fj÷lmi­lun og R┌V stendur eftir a­ m÷rgu leyti eins og nßtttr÷ll, sem hefur ekki tileinka­ sÚr nřungar og hagrŠ­ingu ß fj÷lmi­lamarka­i.

Minni og minni huti ■jˇ­arinnar nřtir sÚr ■jˇnustu R┌Vá og ■ess vegna er rÚttara a­ gera meiri kr÷fur til R┌V um hagrŠ­ingu og nřungar en a­ seilast alltaf dřpra og dřpra Ý vasa skattgrei­enda til a­ vi­halda nßttr÷lli.

SÚ ■a­ einlŠgur vilji ■eirra sem telja sig vera hollvini R┌V ß grundvelli ■ess a­ standa v÷r­ um Ýslenska menningu og tungu, ■ß vŠri e­lilegra a­ rÝkisvaldi­ styrkti verkefni ß ■vÝ svi­i Ý sta­inn fyrir a­ halda ˙ti rßndřrri stofnun sem a­allega mi­lar af■reyingarefni.

N˙ reynir ß hvort fjßrveitingarvaldi­ gŠtir hagsmuna fˇlksins Ý landinu e­a heykist enn einu sinni Ý ■eirri var­st÷­u og lŠtur undan fßmennum kr÷fuger­arhˇpi.


NŠsta sÝ­a

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fŠrslur

Nˇv. 2020
S M Ů M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (30.11.): 75
  • Sl. sˇlarhring: 839
  • Sl. viku: 3852
  • Frß upphafi: 1666595

Anna­

  • Innlit Ý dag: 65
  • Innlit sl. viku: 3417
  • Gestir Ý dag: 65
  • IP-t÷lur Ý dag: 64

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband