Leita frttum mbl.is

Hver ber byrg lfi og daua

eins rs afmli Kovid sjkdmsins er elilegt a spyrja hvort hann s versti sjkdmurinn sem rii hefur yfir heiminn sustu 100 rin. Svari er nsta rugglega nei. Lmunarveiki 1950 olli daua og lmun milljna barna svo dmi s teki. var mannfjldi heimsins um helmingi minni en dag.

msar inflensur hafa veri skar og teki mrg mannslf. egar etta er skrifa, er mannfjldinn heiminum 7.698.677.585 og flki fjlgar um 3 sekndu ea um 260.000 slarhring. einu ri hafa 2 milljnir di r Kovid, en sama ri hefur flki heiminum fjlga um 95 milljnir. Andsttt v sem margir halda fram, gnar essi sjkdmur alvarlegur s hvorki lfi mannsins jrinni og mundi ekki gera ekki yri gripi til neinna rstafana.

run lknavsindum, nringarfri og margvsleg nnur aukin ekking hefur stula a betri lheilsu og lengt mealvi flks okkar heimshluta jafnvel um tvo ratugi. Getur veri a vegna essara miklu framfara heilbrigissviinu, teljum vi a hgt s a koma veg fyrir ea fresta dausfllum nnast a endanlega og a beri a gera a, hva svo sem a kostar? Traust almennings og tr heilbrigiskerfi og krafan um byrg rkisins lfi og daua leiddi til ess, a heilbrigiskerfi tk vldin Kovid frinu, en ltur stjrnmlamennina bera siferislega byrg v sem gert er ea ekki gert.

Krafan um a varveita hvert einasta mannslf og s stahfing a mannslf veri ekki meti til fjr, er flutt fram af slkum unga a athugasemdir um slm hrif vegna sttvarnarrstafana m.a. lf annarra skipta ekki mli og afgerandi jflagsleg tilraun, heilbrigissviinu er sett af sta og heldur fram t einhvern endanleika. Svr vi spurningum um siferlega byrg kvrunum sem vara lf og daua eru mikilvg. Ber einstaklingurinn byrg, fjlskyldan, rki, Gu ea einhver annar?

Er lagi a einstaklingurinn fari sr voa en beri aldrei byrg? Viljum vi a rkisvaldi setji kvenar reglur um lf og lfsstl flksins? Ef rkisvaldi ber byrgina lfi og daua er ekki rtt, a a taki kvaranir um fjarlgarmrk, hvaa mrgum megi bja bo, hva margir mega koma saman, hvenr m kyssa mmu og hva megi bora og drekka og hva miklu magni. Matseillinn fr lheilsustofnun verur a eina sem verur boi.

Ef rkisvaldi borgar allt hefur a ekki lka rtt til a taka allar kvaranir m.a. um atrii eins og hva gerir lfi ess viri a lifa v og hva eigi a gera til a koma veg fyrir a flk deyi. Viljum vi fela rkisvaldinu svona vtkt vald? Var a einhverntma kvei a rki hefi alfari me lf og daua flks a gera?

Sagt er a Morgan skipstjri, mikilvirkasti sjrningi Karabska hafsins, hafi spurt hfn sna egar hann tk vi sem foringi sjrningjanna, hvort eir vildu stutt lf og skemmtilegt ea langt lf og leiinlegt hlekkjum. hfnin valdi frekar stutt lf og skemmtilegt.

eim faraldri sem n rur yfir hefur rkisvaldi treka teki kvrun um og tali sr heimilt, a frysta efnahagsstarfsemina og borga flki laun fyrir strf sem a vinnur ekki og eru jafnvel ekki lengur til. a er fordmalaust, a rkisstjrnir loki atvinnustarfsemi og opni aftur a getta. rkisvaldi a hafa svo vtkar heimildir? Hvenr var a samykkt, a rkisvaldi hefi svona vtk vld yfir atvinnustarfseminni?

Yfirvofandi efnahagskreppa er vegna plitskra kvaanna. S kreppa verur hjkvmilega ung, fir virist skynja alvarleika hennar og rherrar tali eins og aldrei komi a skuldadgum og rkissjur standi enn svo vel, a vi getum leyft okkur etta. Vafalaust verur reynt a vihalda trylltum hrunadansi efnahagskerfisins fram yfir kosningar ef ess gefst nokkur kostur, en hva svo? Hafa stjrnmlaflokkar sett fram raunhfa stefnu um a hva eigi a gera til a vinna okkur t r eirri kreppu og hvernig eigi a skipta jarkkunni?

Ronald Reagan Bandarkjaforseti sagi. „Helsta skylda rkisins er a vernda borgarana en ekki a stjrna lfi eirra. Slkt jflag krefst einstaklingsfrelsis og einstaklingsbundinnar byrgar, ar sem flki er treyst til a ra meiru heldur en minnu um lf sitt og strf. slku jflagi blmstra flest blm og mannlfi nr eirri reisn og fjlbreytileika, sem er tilokaur alrishyggju rkislausnasamflags, sem vi hfum stefnt hrafara til undanfarin misseri vegna ess a stjrnmlamenn dagsins vilja ekki taka sig byrg og hafa takmarkaa hugmyndafrilega kjlfestu og vimianir.

Er ekki kominn tmi til a treysta heilbrigum einstaklingnum betur og lta hann gera sna rttu hluti og/ea vitleysur eigin byrg en ekki byrg skattgreienda. (Grein birt Morgunblainu dag 26.1.2021.)


Fri og fjlmilarnir

mrgum breskum fjlmilum er v slegi upp dag, a na afbrigi af Kvd sem greinst hefur Bretlandi kmi til me a valda 30% fleiri dausfllum en a hefbundna sem glmt hefur veri vi fr v janar 2020 og vri auk ess 70% smitnmara.

Boris Johnson forstisrherra Breta sagi gr, a nja afbrigi af veirunni "gti valdi fleiri dausfllum (may be deadlier). Hann segir a kvenar upplsingar bendi til, a etta afbrigi kunni a vera httulegra.

En er etta einhltt og er etta rtt frtt?

Hinga til hafa breskir vsindamenn sagt a a vri ekkert sem sndi fram a nja afbrigii vri httulegra a vri smitnmara.

llum frttamilum er v slegi upp a nja afbrigi valdi 30% fleiri dausfllum. Raunar er s prsentuala lka rng egar niurstaa knnunarinnar er skou, en a er anna ml. San gleymist a hj mrgum fjlmilum, a gera grein fyrir liti helstu vsindamanna Breta um mli og eir sem gera a birta a neanmls og ekki fyrirsagnastl eins og helfrttin um auka gn vegna Kvd, sem skal niur linn me gu ea illu.

Helsti vsindargjafi bresku stjrnarinnar Sir Patrick Vallance og Chris Whitty helsti rgjafi bresku stjrnarinnar lkningasviinu segja, a a s mgulegt a nja afbrigi geti valdi fleiri dausfllum, en a liggi engar marktkar stareyndir fyrir eim efnum og kannanir riggja hskla sem essi niurstaa byggir su ekki hafnar yfir vafa og hinga til hafi ekki fundist vsbendingar um a nja afbrii s httulegra a s mun smitnmara.

Svona er hgt a ba til stareyndir r fyrirsgnum, sem eru engar stareyndir og valda fjldahrslu a stulausu.


Ekki slaka

sustu sjnvarpstsendingu sinni sagi sttvarnarlknir, a ekki vri sta til a slaka sttvarnaragerum. Af hverju var ekki sta til a taka r upp egar standi var svipa a linu sumri og a er nna?

Smit innanlands eru svo ltil, a a er full sta til a slaka ef meiningin er a flki landinu bi einhverntma vi venjulegt stand. Mia vi standi erlendis er hinsvegar full sta til a gta allrar varar samskiptum vi tlnd.

Athyglisvert er a hlusta veirutri og reiknimeistara ess vihalda hrslurri og virist tla sr a t a endanlega.

egar tala er um standi ngrannalndum okkar, gleymist a nstu ngannalnd eru Freyja og Grnland. Hvernig gengur barttan vi veiruna ar? sjlfbirgingshtti okkar httir okkur til a tala um a allt s best og fullkomnast hj okkur. En hva me rangur Grnlendinga og Freyinga. Er ekki rtt a skoa hann til vimiunar og er hann ekki elilegri samanburur en samanburur vi milljnajir nnu samabli?

Stjrnmlamenn hafa vanrkt a setja almennar vimianir varandi sttvarnir og vibrg vi Kvd frinu og essvegna fara allar kvaranir eftir kenjum og gettakvrunum eins manns og besta falli tveggja. Stjrnmlamenn eru stikkfr sem byrgarlausir leikendur eir beri endanum plitska og siferilega byrg eim kvrunum sem eru teknar eir reyni til hins trasta a koma sr hj eirri byrg.


tk Borgarholtsskla

Fyrir nokkru var sagt fr flskulegri rs Borgarholtsskla. Ungur maur beitti kylfu og hnf. Rtt var um mli llum frttamilum landsins sama dag og daginn eftir. Sklastjrinn velti fyrir sr hvort eitthva vri a breytast slensku umhverfi.

Jafn skyndilega og umran byrjai, d hn t. Engin frttamiill minnist lengur essa illvgu innrs og rs.

egar skyndilegur agnarmr er settur um kvei ml, er venjulega eitthva skrti ferinni. Eitthva sem fjlmilamenn og essu tilviki lgregluyfirvld lka telja skilegt, a almenningur veri ekki upplstur um.

Hva skyldi a n annars vera?

Gti veri a sklastjrinn hafi tt kollgtuna, a eitthva vri a breytast slensku umhverfi, en stjrnmlaeltan, frttaeltan og lgreglan telji heppilegt, a upplsa ekki um a hva a er?


a er a hlna a s a klna.

gtu vitali vi forstjra Hafrannsknarstofnunar Morgunblainu dag, kemur fram, a sjrinn kringum landi s kaldari nna en var fyrir tveim rum og ratuginn ar undan.

Nokkru ur greininni skrifar blaamaurinn. "Alls staar er a hlna"

jsagan um a a s alls staar a hlna er orin a traratrii og hefbundnir blaa- og stjrnmlamenn vita, a nausynlegt er a taka einn skammt af hnattrnni hlnun af mannavldum egar fjalla er um nttrulegar breytingar.

En a er samt a klna og tvr ummli forstjra Hafr sna a.

Sefasjkur rur hlnunarsinna minnir meira og meira barttu kalsku kirkjunnar mildum fyrir v a sannfra flk um, a allar reikistjrnurnar og slin snrist kringum jrina, en jrin vri fasti punkturinn alheiminum.

Hlnunarsinnum finnst v rtt, a skattleggja neytendur vegna myndas vanda og spurningin er hve lengi tla neytendur a lta skera lfskjr sn vegna essa endemis rugls.


Trump kveur - bili?

N egar Donald Trump ltur af embtti er hann niurlgur af fjlmilum krur af inginu og fr ekki a tj skoanir snar msum samflagsmilum. Var stjrn hans virkilega svo ill, a etta s verskulda. Svari er afdrttarlaust nei. msir hlutir hafi fari rskeiis, getur Trump vel vi una egar horft er yfir farinn veg.

ur en Knaveiran fri allt r lagi hafi tekist stjrnart Trump, a koma atvinnuleysi Bandarkjunum niur a lgsta sem a hefur veri rm 50 r ea niur 3.5%. Atvinnlf Bandarkjunum tk vi sr og tekjur flksins sem Demkratar hfu gleymt og fnu rku Repblkanarnir hfu aldrei muna eftir fengu verulegar raunverulegar kjarabtur og a flk mun ekki gleyma Trump. Hann er hetjan eirra og a skili.

Trump lagi t barttu vi Kna andstu vi flesta leitoga bandalagsja sinna, en honum tkst a sna heiminum fram a me hvaa htti Kna rekur sna plitk me ofsa og yfirgangi, en ntur mrgum tilvikum stu runarrkis. Nir samningar vi Kna eru blm hnappagati hj Trump.

Bullinu loftslagsmlum var viki til hliar enda ljst, a Parsarsttmlinn er kyrkingartak efnahagsstarfsemi Vesturlanda. utanrkismlum getur hann stta af msu fleiru og sast en ekki sst a hann er eini forsetinn essari ld, sem ekki hefur ekki hafi str.

Trump var a mrgu leyti andstingur rtgrnu gjrspilltu stjrnmlastttarinnar. Hann var skotspnn helstu fjlmila heims allan tmann mean hann var forseti og verur a vafalaust fram. a er vissulega missir af v a f ekki Trumpfrttina sna daglega fr RV hversu vitlausar svo sem r gtu veri au fjgur r sem hann gegndi embtti.

Raunar er me lkindum, a essi sjlfhverfi maur og a mrgu leyti gefelldi skyldi n v a f svo miki fylgi forsetakosningunum nna sem raun ber vitni. Hann fkk fleiri atkvi en nokkur annar frambjandi Repblkana til forsetaembttis hefur fengi. a fkk hann rtt fyrir a allir helstu fjlmilar vri mti honum og nddu hann niur. a fkk hann rtt fyrir a hefbundnar skoanakannanir segu a hann fengi lti fylgi. a fkk hann rtt fyrir a aumennirnir Wall Street og var gfu milljara milljara ofan kosningasj Demkrata. Bankamennirnir ar b vita hver er vinur eirra og hverjum eir geta stjrna og a er ekki Donald Trump. Mia vi essar astur verur a segja a Trump hafi stai sig frbrlega og umfram allar vonir.

Trump geri mistk sambandi vi vibrg gagnvart Krnuveirunni, en verri mistk geri hann egar hann viurkenndi ekki fyrr a stri vri tapa, hann fengi engu breytt varandi niurstu kosninganna og htti a ybbast vi me eim afleiingum a lokum, a rist var inghsi.

Mesti veikleiki Trump er sennilega sjlfselskan, en a breytir sjlfu sr engu varandi mis barttuml sem hann tk upp og beitti sr fyrir. Sumir hafa fullyrt, a hann hafi raun kveikt bl, sem muni magnast enn meir og n meiri stuningi n hans en me honum.

Joe Biden gamalreyndur stjrnmlamaur tekur n vi. Hann hefur floti fram, sem gilegur handverksmaur vettvangi stjrnmlanna hlfa ld. Hann boar afturhvarf ti fortar. Frlegt verur a sj hvernig honum gengur og vissulega er sta til a ska honum og stjrn hans velfarnaar. G stjrn og rangursrk Bandarkjunum hefur hrif efnalega velfer alls heimsins. neitanlega ttast maur samt, a vinstri slagsan Demkrataflokknum muni valda miklum vandrum fyrr heldur en sar einkum efnahagsmlum.

Joe Biden var kosinn fyrst og fremst vegna andstu kjsenda vi Trump en ekki vegna ess a nokkrum fyndist hann hrfandi stjrnmlamaur ea lklegur til a gera Bandarkin yfirburarki njan leik. Nstu r skera r um a, hvort hann tti yfirhfu eitthva erindi plitkina njan leik.


Fagnaarboskapur?

Um ramtin var v fagna, a bluefni vegna Kvid vri a koma marka. Flk horfi fram grmulausa framt, ar sem hgt yri a famast, kyssast og knsast ferast og anna sem var gamla daga. Glein var elilega mikil. Loksins hyllti undir a, a vi vrum a vera frjls njan leik.

Eftir v sem dagarnir hafa lii, hefur komi ljs, a essi lyf eru ekki endilega ljsi vi enda ganganna ea fagnaarboskapurinn um Kvd lausan heim.

Samkvmt grein sem g las Daily Telegraph morgun, er tala um a nmi veri 3 vikum eftir a flk hefur fengi sari sprautu mia vi lyf Moderna, Astra-Zeneca ea Pfizer. Samt sem ur er mgulegt a flk geti smitast og ekkert bluefni bur upp 100% vrn.

a sem kom mr meira vart var a a er ekki vita, hvort a flk sem fr sprauturnar geti smita eftir sem ur ea ekki og v er rlagt a halda sig vi grmur, fjarlgarmrk, handvotta o.s.frv.

er ekki vita hva nmi eftir sprautn varir lengi tala er um allavega 5 mnui. En hva svo? arf e.t.v. a blusetja alla aftur a linu hlfu ri?

Loks er ekki vita hva gerist nkvmlega eftir a hefur fengi Kvd sprauturnar og hvaa langtmahrif bluefni hefur.

Loksins er ekki httulaust fyrir flk a f bluefni og Noregi eru 23 dnir skmmu eftir a hafa fengi sprautuna og 7 hr landi. Haldi er fram, a tengsl milli dausfallanna og Kvd sprautu su snnu. Samt eru au stareynd og heilbrigisyfirvld Noregi tala um a a geti veri of mikil htta fyrir eldri borgara me undirliggjandi sjkdma a lta sprauta sig. En a er einmitt s hpur sem er mestri httu vegna Cvd.

Svo virist, sem heilbrigisyfirvld hr landi upplsi flk ekki me vieigandi htti um httuna v a f sprautuna ea viurkenni a ekkert s vita um mgleg skaleg langtmahrif af blusetningunni. a er v spurning hvort veri er a fara a me rttum og lglegum htti.

egar essar stareyndir og/ea skortur stareyndum eru vegnar og metnar, er ekki full sta til a flta sr hgt ar sem a a liggur hvort sem er ekki fyrir hvort Kvd sprautuarnar leysa mikil vandaml mia vi a sem n liggur fyrir.


Frelsi er fallvalt

Lgreglan Derbhrai Bretlandi handtk r Jessicu Allen og Elizu Moore fyrir nokkru. r tluu gngutr auu svi og fru fr heimilum snum og ku 8 km. fr heimilum snum hvor snum bl anga sem r hfu mlt sr mt. r hfu me sr brsa me piparmyntute til a svala orstanum gngunni.

Lgreglan gat ekki unnt eim essa og handk r og sektai hvora um sig um 200 pund ea jafnviri kr. 35.000.- Glpurinn var a tla t a ganga of langt fr heimilum snum. Sektin var raunar san felld niur en a er anna ml.

egar borgarar f ekki a fara au svi til a fara gngutr, til a halda vi heilsu sinni og styrkja sig auk ess a f lfsnausynlegt D vtamn til a berjast gegn Krnuveirunni er langt gengi sttvarnarrstfunum og snir betur en margt anna hva a er httulegt a afhenda stjrnvldum mguleika a loka inni ba kvenum svum hva heilar jir og svipta grundvallarfrelsi snu til a ra yfir verusta snum.

Jafnvel hjlreiamenn hafa veri handteknir og sektair Bretlandi jafnvel ekki s vita til a Krnuveiran ferist um reihjli.

Vi hfum ori vitni a v a undanfrnu hva auvelt er a svipta einstaklinga frelsi snu grundvelli raunverulegra ea myndara heilsufarsrstafana.

Mia vi reynslu sem liggur fyrir eftir trekaar frelsisskeringar borgaranna ar sem fari er algjrlega umfram allt mealhf, verur ekki anna s, en a s glapri af Alingi a tla a samykkja a opinberir starfsmenn geti svipt flk frelsi snu nnast a getta og fyrirskipa tgngubann

tgngubann bja, borga og jafnvel ba heils lands er svo hriklaleg frelsisskering a a er vgast sagt frleitt, a tla a samykkja lg, sem heimila slka frelsisskeringu n akomu lggjafans.

Fyrir nokkru samykkti Alingi lg sem stvuu verkfall kveinna starfsmanan Landhelgisgslunnar vegna ryggismla. Mefer mlsins Alingi tk dagpart. Ljst m vera, a komi upp astur sem kalli tgngubann, eru engin vandkvi v a Alingi geti afgreitt slka tillgu veri raun nausyn aa beita slkum agerum.

Alingi ber v a hafna tillgum njum sttvarnarlgum um heimild fyrir heilbrigisyfirvld til a beita hatrammari sttvarnarrstfnum en n er ..m. tgngubanni. Frelsi er vandmefari og vikvmt og dmin sasta ri og essu sna, a mikillar varar er rf og frekari framsal valds til heilbrigisyfirvalda bur httunni heim.


Hvernig skyldi Grta Tnberg skra etta.

Metkuldi Spni ber ekki vott um hamfarahlnun

Veur slandi ber engin merki hamfarahlnunar ea hlnunar yfirleitt. rrinum um anna er stugt haldi a flki.

Veur Evrpu og Bandarkjunum bendir frekar til ess a a fari klnandi en ekki hlnandi v miur.

Hvernig er hgt a rttlta milljara gjld neytendur slandi til a berjast gegn hnattrnni hlnun af mannavldum, sem engin er nema helst hj vsindamnnum sem vilja f aukna styrki og vita a stjrnmlamennirnir nenna almennt ekki a kynna sr stareyndir aula og hafa gengist vit essum hamfaratrabrgum.

Er ekki ml a linni.


mbl.is Allt a 25 stiga frost Spni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

a getur brugi til beggja vona.

Covid smit eru f hr landi og hafa veri a fr v fyrir mijan desember. Tilslakanir sttvarnarrstfunum hafa veri far og verulegar. a snir hva a er miklu auveldara a taka frelsi fr flki heldur en a veita a aftur.

rtt fyrir f smit og gan rangur, eru smu ulurnar tuldraar n aflts til rttltis. "a getur brugi til beggja vona" "a er htta a allt fari r bndunum" "Vi getum hglega misst etta veldisvxt"

en sast en ekki sst "nstu dagar ra rslitum"

g hef stundum velt v fyrir mr af hverju vi komumst aldrei t r essum "nstu dgum" og viurkennt s, a a su ekki efni til a vihalda eim lokunum og takmrkunum sem sttvarnaryfirvld streitast vi a halda n nokkurrar framtarstefnumrkunar og ylji sbylju mntruna: "Nstu dagar skera r um a til hvaa rstafana verur gripi"

jflag getur ekki endalaust bi vi gettakvaranir og a arf a vera einhver vitrn skring v af hverju flk Hlmavk, Hsavk og Hornafiri megi ekki taka upp elilegt lf egar smit mlast ekki fr Botns Hvalfiri og hringinn vestur,norur, austur og suur a Selfossi.

Rkisstjrnin getur ekki stai agerarlaus hj og ausi milljari dag r galtmum rkiskassanum, sem framtin a borga. v miur allt of gileg tilvera fyrir marga ninu enda vibrgin samkvmt v.


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri frslur

Mars 2021
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Heimsknir

Flettingar

  • dag (3.3.): 117
  • Sl. slarhring: 400
  • Sl. viku: 1125
  • Fr upphafi: 1702938

Anna

  • Innlit dag: 110
  • Innlit sl. viku: 1044
  • Gestir dag: 110
  • IP-tlur dag: 109

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband