Leita ķ fréttum mbl.is

Höfum viš gengiš til góšs?

Ķ dag eru 30 įr frį falli mśrsins,sem skipti Berlķn ķ tvo hluta. Austurhlutann žar sem ófrelsi og örbirgš Kommśnismans réši rķkjum og Vestur Berlķn, žar sem fjölbreytt mannlķf og velmegun žróašist į grundvelli markašsbśskapar og frelsis.

Meš falli Berlķnarmśrsins, sem tįknaši upphafiš aš falli kommśnismans ķ Evrópu opinberašist sś stašreynd aš kommśnisminn hafši ekki fęrt fólki neitt annaš, en vond lķfskjör, frelsisskeršingu og mun vķštękari og meiri fjöldamorš en ķ śtrżmingarbśšum nasista. 

Engum duldist aš vestriš hafši sżnt fram į algjöra yfirburši. Vęntingarnar sem bundnar voru viš fall ófrelsisins varš til žess m.a.aš Francis Fukyama skrifaši bókina "The end of history" žar komst höfundur aš žeirri nišurstöšu, aš heimurinn hefši nįš óskastöšu meš frjįlslyndu lżšręšisžjóšfélagi og markašsžjóšfélagi(kapķtalisma). Yfirburširnir vęru svo algerir aš žaš yrši ekki įgreiningsefni framtķšar. 

Nś žrjįtķu įrum sķšar liggur fyrir aš markašsžóšfélagiš heldur įfram aš sżna fram į yfirburši og vegna žess hafa hundruš milljóna manna komist frį fįtękt til bjargįlna og velmegunar. En markašhagkerfiš er ekki fullkomiš frekar en annaš manngert ķ henni veröld. Ekki hefur t.d. tekist aš draga śr grķšarlegri misskiptingu aušs ójöfnuši og žvķ mišur viršast stjórnmįlamenn nś og umlišinna įra ekki hafa mikinn įhuga į žvķ nema į tylldögum. 

Hugmyndafręšilega barįttan, sem mķn kynslóš gekk ķ gegnum frį žvķ aš fólk komst į vitsmunarįr žangaš til Berlķnarmśrinn féll markaši stór spor ķ stjórnmįlažróun okkar samtķma m.a. į Ķslandi, žar sem fulltrśar ófrelsisins ķ Alžżšubandalaginu og vķšar neyddust flestir til aš višurkenna hugmyndafręšilega örbirgš allir nema žeir sem neitušu aš sjį og heyra. Margir žeirra geršust ötulir talsmenn markašshyggju, sem dęmi mį nefna Össur Skarphéšinsson og Gušmund Ólafsson. Ašrir skrišu inn ķ holur sķnar og létu fara lķtiš fyrir sér um nokkurra įra skeiš. 

Nś er žessi tķmi ungu fólki framandi. Ungu fólki finnst nįnast ótrślegt aš žaš hafi žurft aš berjast fyrir naušsynlegum mannréttindum, feršafrelsi fólks og frelsi į višskiptasvišinu. 

Unga fólkiš finnur sér önnur višfangsefni og mótar hugmyndafręšilega barįttu į öšrum grunni en mķnir jafnaldrar og žar tóku hęgri menn sér frķ um langt įrabil frį žvķ aš reka hugmyndafręšilega barįttu fyrir einstaklingsfrelsi,litlum afskiptum rķkisins af einstaklingnum og takmörkušum rķkisumsvifum og barįttu fyrir lįgum sköttum meš įherslu į įbyrgš einstaklingsins.

Óvķša hefur žessi hugmyndafręšilega uppgjöf veriš eins įberandi eins og hér į landi, žar sem aš sį stjórnmįlaflokkur, sem hefši įtt aš vera forustuflokkur ķ barįttunni fyrir takmörkušu rķkisvaldi, mannfrelsi og lķtilli skattlagningu hefur žvķ mišur gengiš ķ björg rķkisafskiptanna meš žeim afleišingum aš rķkisśtgjöld hafa nś hękkaš um tępa 200 milljarša mešan flokkurinn situr ķ rķkisstjórn og Ķsland bżr viš einna mestu skattheimtu ķ veröldinni.

Į sama tķma skrķša gömlu kommarnir og sósķalistarnir śt śr hverju skśmaskotinu af öšru og prédika aukin rķkisafskipti og afskipti af daglegu lķfi borgaranna m.a.į grundvelli meintarar mannśšar,meintrar naušsynjar į aš fólk fari ekki sjįlfu sér į voša skv. žeirra skilgreiningum og vegna meintra hnattręnna vįboša, en allt žetta žarfnast aš žeirra mati aš frelsi einstaklingsins verši skert og įlögur į fólk auknar. 

Gamla vofan er gengin aftur ķ nżrri mynd. Žvķ mišur viršist forusta žess flokks, sem į sķnum tķma baršist ötullegast gegn ófrelsinu gengin ķ björg meš žeim sem haršast berjast gegn viršingu fyrir athafnafrelsi og réttindum einstaklingsins.


Nytsamir sakleysingjar eša ???

Framkvęmdastjóri Vinnslustöšvarinnar skrifar athyglisverša grein ķ Morgunblašiš 2.nóv. s.l. Žar gerir hann grein fyrir žvķ hvernig stjórnendur Kastljóss hafi ķtrekaš komiš fram meš rakalausar og ósannar fullyršingar um lögbrot Samherja og Vinnslustöšvarinnar vegna meintra gjaldeyrisbrota, žar sem ekki stóš į sakfellingu ķ Kastljósžįttunum žrįtt fyrir aš mįl žessara fyrirtękja hefšu žį enn ekki veriš tekin til rannsóknar.

Ķ framhaldi af žessum umfjöllunum Kastljóss stóš gjaldeyriseftirlit Sešlabankans fyrir innrįs ķ Samherja, žar sem gögn voru haldlögš ķ žįgu rannsóknar į meintu gjaldeyrismisferli. Vinnslustöšin var lķka tekin til rannsóknar, žó žaš vęri ekki gert meš jafndramatķskum tilburšum og hjį Samherja. 

Fyrir liggur og er rakiš ķ grein framkvęmdastjórans, aš tölvupóstar gengu linnulķtiš į milli stjórnenda Kastljóss og gjaldeyriseftirlits Sešlabankans ķ undanfara umfjöllunar Kastljóss. Žaš vekur upp spurningar hvort bankaleynd hafi veriš brotin og hvort saknęmt og óešlilegt upplżsingaflęši hafi veriš śr Sešlabankanum til stjórnenda Kastljóss ennfremur af hverju stjórnendur Sešlabankans töldu  naušsynlegt aš koma žessum röngu upplżsingum til fjölmišils fyrirfram. Ekki skal fullyrt um žaš į žessari stundu žó einfalt gęti virst aš įlykta hvaš var į feršinni. 

Hvernig stóš į žvķ, aš gjaldeyriseftirlit og e.t.v. yfirstjórn Sešlabankans taldi ešlilegt aš standa ķ tölvupóstssamskiptum o.fl og veita stjórnendum Kastljóss upplżsingar fyrirfram um meintar įviršingar stjórnenda Samherja og Vinnslustöšvarinnar? Nęrtękasta skżringin er sś, aš stjórnendur Sešlabankans hafi viljaš undirbśa fyrirhugašar ašgeršir sķnar meš žvķ aš byrja į žvķ aš lįta saka forustumenn žessara fyrirtękja fyrirfram um alvarlegar įviršingar til žess aš eftirleikurinn yrši aušveldari t.d. aš fį dómstóla til aš samžykkja hśsleitir og eignaupptöku svo dęmi séu nefnd. 

Sé um žaš aš ręša, sem aš margt bendir til žį hafa Kastljósmenn, sem bįru įbyrgš į umfjölluninni voriš 2012 veriš nytsamir sakleysingjar, notašir af yfirstjórn Sešlabankans til aš koma fram ašgeršum gangvart saklausum einstaklingum. Sé svo, ęttu žeir Sigmar Gušmundsson og Helgi Seljan, sem stjórnušu umręddum Kastljósžįttum aš gera allt sem ķ žeirra valdi stendur til aš upplżsa žetta ljóta mįl og bišjast afsökunar į žvķ aš hafa fariš fram meš žeim hętti sem žeir geršu vegna rangra upplżsinga frį yfirstjórn Sešlabankans. 

Žegar ég las grein Sigurgeirs B. Kristgeirssonar forstjóra Vinnslustöšvarinnar, žį varš ég gripinn įkvešnum óhugnaši yfir žvķ hvernig ķslensk yfirvöld beita ķtrekaš svona óvöndušum mešulum. Fį fyrst umfjöllun ķ fjölmišlum og sverta einstaklinga og/eša fyrirtęki og hefja sķšan ašgeršir gegn žeim. 

Ég minntist žess, hve žaš kom illa viš mig žegar ég lśslas gögn ķ svonefndu Gušmundar- og Geirfinnsmįli, meš hvaša hętti forustumenn og įbyrgšarmenn rannsóknarar žess mįls virtust ķtrekaš beita žeim Vilmundi Gylfasyni, Sighvati Björgvinssyni og Žorsteini Pįlssyni fyrir vagn sinn og leka til žeirra upplżsingum eins eša fleiri, sem raunar sķšan reyndust rangar,til aš fį žį til aš fara į staš, birta žęr eša taka žęr upp į alžingi. Allt var žetta gert ķ žvķ skyni aš geta sķšar réttlętt įkvešnar rannsóknarašgeršir ķ mįlinu sbr. m.a. fangelsun og gęsluvaršhald svonefndra Klśbbsmanna og Einars Bollasonar. Meš sama hętti minnist ég žess meš hvaša hętti žįverandi rannsóknarlögreglustjóri beitti sér ķ fjölmišlum og lak til žeirra stašhęfulausum og röngum fréttum um Hafskipsmįliš žegar forustumenn félagsins sįtu aš įstęšulausu ķ gęsluvaršhaldi. Allt til aš réttlęta ašgeršir rannsóknarlögreglunnar.

Fréttamenn žurfa aš varast žaš aš lįta misnota sig af yfirvöldum og enn eiga žeir Sigmar Gušmundsson og Helgi Seljan žess kost, aš gera hreint fyrir sķnum dyrum, bišjast afsökunar og upplżsa mįliš algjörlega. Ķ žvķ sambandi gildir ekkert nafnleysi heimildarmanna žegar žaš er ljóst aš viškomandi heimildarmenn voru aš misnota trśgirni žeirra. Žaš er hlutverk fréttamanna aš standa meš fólkinu gegn yfirvöldum žegar fólk er boriš röngum sökum. Žetta athęfi minnir į ašgeršir fjölmišla ķ haršstjórnarrķkjum eins og kommśnistarķkjunum hér į įrum įšur.

Meš sama hętti geta žeir Sighvatur Björgvinsson og Žorsteinn Pįlsson gert hreint fyrir sķnum dyrum varšandi umfjöllun um Gušmundar- og Geirfinnsmįl žó svo, aš sį sem helst hafši sig ķ frammi ķ žvķ mįli og hafi lķklega fengiš frumuppslżsingarnar, sé fallinn frį. Einhversstašar frį komu upplżsingarnar fyrirfram og til umfjöllunar įšur en rannsóknarlögreglan lét til skarar skrķša. 

Žjóšin į rétt į žvķ aš fį allar upplżsingar ķ žessum mįlum fram ķ dagsljósiš. Viš viljum ekki vera į bekk meš bananalżšveldum ķ fleiri mįlum en sem varša peningažvętti.


Hrśtskżringar og gimbrargjįlfur

Hrśtskżring er notaš žegar karlmašur segir eitthvaš gagnvart konu eša konum į yfirlętislegan og lķtillękkandi hįtt. Semsagt eitt af tólum og tękjum fešraveldisins. 

Sį sem žetta ritar telur konur jafnoka karla og jafnstaša eigi aš vera meš kynjunum. Konur jafnt sem karlmenn eiga rétt į mįlefnalegri umręšu hvort sem umręšan er milli karls og konu eša karla eša kvenna.

Oft er gripiš til žess ķ mįlefnalegri umręšu aš segja žetta er hrśtskżring, žegar žaš į alls ekki viš. Stundum er sį sem segir žetta komin upp aš vegg rökfręšilega. Žį kemur oršiš hrśtskżring aš góšum notum,sem er nęsti bęr viš, žś talar eins og Hitler og öllum er ljóst, aš žaš er ekki hęgt aš vinna slķka umręšu. Karlmenn mega aš sjįlfsögšu ekki svara ķ sömu mynt og segja mér finnst žetta óttalegt gimbrargjįlfur, sem er ķ sjįlfu sér lķtillękkandi orš og ętti ekki aš višhafa, en er orš af sama toga og hrśtskżring. Ętlaš til aš gera lķtiš śr viškomandi og sjónarmišum hans į ómįlefnalegum grundvelli. 

Hrśtskżring er ķslensk žżšingi į enska oršinu mansplaining. Ķ gęr las ég góša grein ķ Daily Telegraph eftir Michael Deagon žar sem hann segir frį  žvķ žegar Verkamannažingflokkskonan Catharine West segir višmęlanda sķnum Jonathan Bartley, sem er einn af leištogum Gręningja ķ Bretlandi, aš ekki sé žörf į skošunum hans į Sky news. Ég rita ķ ašalatrišum žaš sem kom fram ķ grein hans. 

Žingkonan sagši eitthvaš jįkvętt um Corbyn formann sinn, en hann mótmęlti žvķ, en žį greip hśn fram ķ og sagši hęttu žessum hrśtskżringum hvaš eftir annaš og sagši ef žś heldur įfram svona hrśtskżringum verš ég aš kvarta. Žetta er einsök oršręša. Mašurinn var ekki meš neinar hrśtskżringar heldur var hann aš ręša mįlefni, en ekki aš setja fram hrśtskżringu. Gręninginn kom bara meš skošun sķna ķ pólitķk, sem var ólķk skošun žingkonunnar, sem er ķ sjįlfu sér ešlilegt žar sem hann er ķ öšrum stjórnmįlaflokki en hśn. 

Žaš sem gerir žessa oršręšu athyglisverša er aš hśn sżnir ķ hverskonar ógöngur viš erum komin meš kynjaumręšuna ķ pólitķk. Eftir aš hśn sakaši hann um hrśtskżringu, hvaš gat hann žį gert? Hvernig gat hann varist žessari įsökun. Hann hefši getaš sagt. Nei ég er ekki meš hrśtskżrinu, žvķ žetta er ekki žaš sem hrśtskżring žżšir. En žį hefši hśn getaš sagt honum aš žetta vęri lķka hrśtskżring og hśn hefši getaš bętt viš aš hann vęri meš hrśtskżringu viš hrśtskżringuna. Žį hefši hann oršiš aš segja nei ég er ekki meš hrśtskżringu viš hrśtskżringu. Žś veist greinilega ekki hvaš hrśtskżring er, sem hśn hefši vafalaust svaraš aš hann vęri meš enn eina hrśtskżringuna, sem žżddi žį aš hann vęri meš hrśtskżringu į hrśtskżringu hrśtskżringarinnar. Aš lokum svaraši mašurinn aš žingkonan vęri haldin kynjahyggju.

Žessi frįsögn sżnir ķ hvaša ógöngur pólitķskar umręšur geta komist žegar annar ašilinn beitir kynjahyggju til aš komast hjį aš ręša hluti mįlefnalega. Hvaš eiga karlmenn žį aš segja ef žeim finnst kynjahyggjan keyri um žverbak og žeim sé boriš ómaklega į brżn aš vera meš hrśtskżringar. Eiga žeir žį aš segja: Mér finnst žetta óttlegt gimbrargjįlfur, til aš svara ķ sömu mynt og konan sem misbeitti oršinu hrśtskżring. Žį yrši nś heldur betur kįtt ķ kotinu og feministafélagiš mundi ekki linna lįtunum fyrr en viškomandi hefi veriš žjóšfélagslega fleginn lifandi. 

Hvaš er svona slęmt viš hefšbundna umręšu žar sem fólk gętir viršingar gagnvart hvort öšru og lętur ekki svona kynjahyggjubull eyšileggja mįlefnalega umręšu? 

Karlmenn og konur eru ķ žaš fyrsta ekki óvinir og žaš į ekki aš reyna aš bśa eitthvaš til sem ekki er. Žeir sem taka žįtt ķ pólitķskum umręšum verša aš sętta sig viš aš pólitķsk umręša er oft óvęgin, en žaš į ekki aš grķpa til kynjahyggju žegar žaš į alls ekki viš. 


Višskiptabann Ķslandsbanka. Frjįls markašur og fasismi.

Ķ gęr tilkynnti Ķslandsbanki aš hann hefši sett bann į višskipti viš žį, sem bankinn skilgreinir sem "karllęga" fjölmila. Bankinn ętlar aš hętta višskiptum viš fjölmišla sem ekki standast skošanir bankans varšandi kynjahlutföll žįttstjórnenda og višmęlenda. Bankinn ętlar žannig ekki aš eiga višskipti viš fjölmišla į grundvelli gęša žeirra og hagkvęmni fyrir bankann aš eiga višskiptin. Markašslögmįlum skal vikiš  til hlišar en ķ staš ętlar Ķslandsbanki aš eiga višskipti  viš fjölmišla į grundvelli skošana žeirra og stjórnunar. 

Žegar eitt stęrsta fyrirtękiš į ķslenskum frjįmįlamarkaši tilkynnir, aš žaš ętli ekki aš lįta markašssjónarmiš rįša varšandi višskipti sķn į markašnum heldur įkvešin pólitķsk višhorf žį er žaš alvarlegt mįl óhįš žvķ hver žau pólitķsku višhorf eru. 

Ķ žessu sambandi er athyglisvert aš Ķslandsbanki setur bara bann į svonefnda "karllęga" fjölmišla, en ekki önnur "karllęg" fyrirtęki į ķslenskum markaši. Žetta bendir til žess, aš markmiš Ķslandsbanka sé aš hlutast til um skošanamótun og višhorf fjölmišlafyrirtękja. Nęsti bęr viš ritskošun og žann fasisma, aš žvinga ašila į markaši til aš samsama sig sömu skošun og ofbeldisašilinn ķ žessu tilviki Ķslandsbanki.

Meš sama hętti getur Ķslandsbanki sett sér frekari markmiš t.d. ķ loftslagsmįlum og sett bann į višskipti viš žį sem efast um hnattręna hlżnun af mannavöldum eša eru ósammįla lögum um kynręnt sjįlfręši eša hvaš annaš, sem stjórnendur bankans telja óešlilegt. Ašgeršir Ķslandsbanka mótast žį ekki af grundvallarsjónarmišum  markašsžjóšfélagsins en lķkir eftir žvķ sem geršist ķ Žżskalandi nasismans upp śr 1930. Fasisminn byrjar alltaf į aš taka fyrir mįl sem flestir eru sammįla um og fikrar sig sķšan įfram. 

Ķslandsbanki er fyrirtęki į markaši, sem į aš hafa žau markmiš aš veita višskiptavinum sķnum góša og hagkvęma žjónustu į sem lęgstu verši į sama tķma og bankinn reynir aš hįmarka aršsemi sķna meš hagkvęmni ķ rekstri. Žaš eru markašsleg markmiš fyrirtękisins. Hlutverk Ķslandsbanka er ekki aš blanda sér ķ pólitķk eša ašra löggęslu en bankanum er įskiliš aš gegna skv. lögum. Ešlilegt er aš löggjafarvaldiš og dómsvaldiš sinni sķnum hlutverkum og bankarnir sķnum en žvęlist ekki inn į sviš hvers annars. Ķslandsbanki hefur betri fagžekkingu į lįnamįlum, en Hęstiréttur Ķslands, en Ķslandsbanki hefur ekki hęfi til aš gerast Hęstiréttur ķ žeim mįlum sem žeim dettur ķ hug.

Žaš fęri vel į žvķ aš stjórendur Ķslandsbanka fęru aš eins og blašasalinn, sem seldi blöš sķn fyrir utan stórbanka ķ Bandarķkjunum gerši žegar višskiptavinur bankans kom śt śr leigubķl og skorti reišufé til aš borga og baš blašasalann um lķtiš lįn sem yrši greitt aftur innan klukkustundar til aš greiša leigubķlnum. Žį sagši blašasalinn. Viš höfum sérstakt samkomulag okkar į milli ég og bankinn. Ég sel blöš sem ég kann og žeir lįna peninga sem žeir kunna, en viš ruglumst ekki inn ķ viškstipti hvors annars. Ķslandsbanki ętti aš huga aš žvķ aš sinna žvķ sem žeir kunna en lįta ašra um pólitķk og skošanamótun ķ žjóšfélaginu.  


Guš hvaš žetta kemur į óvart

Žegar ķslensk stjórnsżsla stendur sig ekki og fęr falleinkun ķ hvaša mįli sem er, žį er viškvęšiš jafnan, aš žetta komi į óvart og slęma umsögnin eša einkuninn eigi ekki rétt į sér. Erlendu ašilarnir hafi ekki skiliš aš žetta vonda eigi alls ekki viš okkur.

Alltaf er lįtiš eins og hlutirnir detti hreinlega ofan ķ höfušiš į rįšamönnum og embęttismönnum eins og žruma śr heišskķru lofti. 

Sķšasta tilbrigšiš viš žetta stef eru višbrögš dómsmįlarįšherra og annarra rįšamanna ķslenskra vegna žess aš viš erum ķ fjįrmįlalegri lausung og peningažvętti ķ hópi meš löndum eins og Zimbabwe og örfįum öšrum sem uppfylla ekki skilyrši um skilvikt eftirlit meš peningažvętti, eiturlyfjasölu og hryšjuverkum.

Skv. skżrslu FATF alžjóšlega starfshópsins um ašgeršir gegn peningažvętti og fjįrmögnun hryšjuverka kemur ķ ljós, aš athugasemdir viš ašgeršarleysi ķslenskra stjórnvalda ķ žessum efnum eru ekki nżjar af nįlinni. Athugasemdirnar hafa legiš fyrir frį įrinu 2017 og jafnvel fyrr. Ķslenskum stjórnvöldum var ķ febrśar 2018 gefinn kostur į aš bęta śr stöšunni, sem hefur tekist aš nokkru leyti, en žó skortir verulega į, žannig aš Ķsland er ķ hópi örfįrra landa sem fęr falleinkun FATF varšandi ónógt eftirlit meš peningažvętti og fjįrmögnun hryšjuverka. 

Žar sem Ķsland var ekki sett į žennan ljóta lista fyrr en eftir aš hafa įtt möguleika į aš bęta śr stöšunni en gerši ekki meš fullnęgjandi hętti, žį žżšir ekki fyrir stjórnvöld og rįšherra dómsmįla aš lįta sem žetta sé bara eins og žetta sé allt ķ plati og komi fólki jafnmikiš į óvart og žegar epliš datt į hausinn į Isaac Newton foršum. 

Ešlilegt er aš almenningur leiti skżringa af žegar skżringar koma ekki frį stjórnvöldum. Ein skżring sem sett hefur veriš fram er aš hluti af vandanum stafi frį svonefndri gjaldeyrisleiš Sešlabanka Ķslands, sem žįverandi Sešlabankastjóri setti ķ gang meš velvilja rķkisstjórna, en hśn gekk śt į žaš aš fólk gat selt erlendan gjaldeyri og fengiš 20% įlag į gjaldeyrinn. Góšur kostur žaš allt ķ einu varš milljónin aš tólfhundruš žśsund og hagnašurinn eftir žvķ meiri sem meira var selt af erlendum gjaldeyri.

Ekki liggur fyrir hvort žeir sem vildu selja gjaldeyri skv. žessari leiš žurftu aš gefa višhlķtandi upplżsingar um uppruna erlenda gjaldeyrisins. Mišaš viš lżsingu eins stjórnanda Sešlabankans, sem nżtti sér žessa leiš, en sś sat įšur ķ Rannsóknarnefnd Alžingis, žį vissi hśn ašpurš upphaflega ekki hvaš hśn hefši selt mikinn gjaldeyri eša hver uppruni hans var. 

Hverjir voru žaš sem nżttu sér žessa gróšavęnlegu fjįrfestingaleiš Sešlabanka Ķslands. Ekki voru žaš žeir, sem hafa stritaš alla sķna ęvi hér į landi og fengiš greitt ķ ķslenskum krónum.

En hverjir voru žaš? Žaš fęst ekki uppgefiš. 

Getur veriš aš eigendur leynireikninga į Tortóla og ķ öšrum skattaskjólum hafi nżtt sér žennan fjįrfestingakost. Getur veriš aš starfsmenn ķslensku utanrķkisžjónustunnar hafi nżtt sér žennan fjįrfestingakost. Getur veriš aš Sešlabankinn hafi veriš svo gķrugur ķ aš nį erlendum gjaldeyri inn ķ landiš aš ekki hafi ķ raun žurft aš gefa neinar haldbęrar skżringar į uppruna fjįrmunana.

Žess hefur veriš krafist m.a. af žeim sem žetta ritar, aš gefiš verši upp hverjir nżttu sér žessa fjįrfestingaleiš og aušgušust meš ašgeršum sem ķslensku almśgafólki stóš ekki til boša. Nś hlķtur krafan lķka aš vera aš Sešlabankinn gefi ekki bara upp nöfn žeirra ašila sem nżttu sér žessa fjįrfestingaleiš, heldur lķka hvaša skżringar ef žį nokkrar hafi veriš gefnar į uppruna fjįrmagnsins.

Naušsynlegt er aš žessar upplżsingar verši gefnar. Ekki sérstaklega vegna žess aš viš skulum vera komin į svarta listann sem ķslensk stjórnvöld segja grįan. Miklu frekar vegna žess, aš žetta eru upplżsingar sem eiga erindi til almennings og skipta mįli ķ lżšręšislegri umręšu. 


Neyšarįstand og kynjakvóti bara fyrir konur

Samfylkingin er stórhuga flokkur, sem skortir ekki stefnumįl eša śrręši eins og sést į samžykktum flokkstjórnarfundar flokksins,sem haldinn var um helgina. Raunar voru samžykktirnar fįar og smįaar ķ anda žess, sem Žórbergur Žóršarson kvaš um į sķnum tķma um Seltirninga.

Ķ fyrsta lagi lżsir Samfylkingin žvķ yfir aš žaš sé neyšarįstand ķ loftslagsmįlum og bregšast verši viš žvķ.

Ķ annan staš lżsir Samfylkingin yfir stušningi viš kröfur BSRB og fleiri ašila um styttingu vinnuvikunar.

Rśsķnan ķ pylsuendanum er sķšan samžykkt um aš brjóta skuli gegn jafnrétti kynjanna, žannig aš körlum skuli aldrei lyft upp um sęti heldur bara konum lendi žęr undir körlum ķ prófkjörum, sem Samfylkingarfólki finnst aš sjįlfsögšu hin mesta skömm. 

Óneitanlega sérkennilegt hjį flokki,hvers alžingsfólk samžykkti einum rómi lög um kynferšislegt sjįlfręši fólks,sem veitir fólki rétt til aš įkveša kyn sitt eftir gešžótta nįnast įn takmarkanna hvorki tķmatakmarkanna eša annarra takmarkanna. 

En žannig skal žaš vera, aš jafnręši skal ekki vera į milli karla og kvenna. Óneitanlega dettur manni ķ hug aš einhvern veginn hafi fariš framhjį flokkstjórnarfulltrśum Samfylkingarinnar langvarandi barįtta fyrir jafnstöšu kynjanna og mismunandi žjóšfélgshópa, sem aš eftirfarandi lagaįkvęši kveša ótvķrętt į um. 

Ķ fyrsta lagi 65 gr. stjórnarskrįrinnar

Ķ annan saš lög nr. 37/1993 stjórnskipunarlög

Ķ žrišja lagi Alžjóšasamningur um borgaraleg og stjórnarfarsleg réttindi nr. 10/1979, 26.gr.

Ķ fjórša lagi 14.gr. laga um mannréttindassįttmįla Evrópu sem og 14 gr. mannréttindasįttmįlans. 

Raunar er spurning um hvort aš svonefndir fléttulistar og ruglun frį vali kjósendas ķ prófkjörum stenst skošun mišaš viš ofangreind lagaįkvęši en žaš er engin spurning aš nżgerš samžykkt flokksstjórnarfundar Samfylkingarinnar um mismunun kynjanna gerir žaš ekki.

Fróšlegt veršur aš vita hvort aš Samfylkingin telur sig aš einhverju leyti bundna af lögum landsins, en telji hśn svo ekki vera žį er śti um aš hęgt sé aš tala um Samfylkinguna sem lżšręšislegan jafnašarmannaflokk.

 

 


Aš bera sannleikanum vitni

Žeir sem hafa góšan mįlstaš žurfa almennt ekki aš grķpa til lyginnar. Annaš gegnir um žį sem hafa vondan mįlstaš. 

Ķ 30 įr hefur stór hluti stjórnmįlastéttarinnar og fréttaelķtunar įsamt forustu og loftslagsrįši Sameinušu žjóšanna hamast viš aš segja aš allt vęri aš fara ķ kalda kol į jöršu hér vegna loftslagshlżnunar af mannavöldum. Ķtrekaš hafa veriš lögš fram hamfaratölvulķkön, sem eiga žaš sameiginlegt aš žau reynast öll röng. Til aš leggja sérstaka įherslu į žį vį sem vęri fyrir dyrum greip forusta loftslagsrįšs Sameinušu žjóšanna til žess rįšs aš falsa męlingar į jöklum ķ Himalaya fjallgaršinum, en žį komst upp um strįkinn Tuma.

Žetta kom upp ķ hugann žegar blašiš the Economist sem almennt er tališ nokkuš trśveršugt, birti ž.21.september frįsögn af andlįti "Okjökuls" Hugsanlega hefur blašiš fengiš upplżsingar frį innlendum heimildarmönnum, en žaš réttlętir samt ekki rangfęrslurnar.

Ķ greininni segir m.a.: "Hann var ekki minnsti jökullinn į svęšinu eša afskekktastur. Žś gast séš hann frį śthverfum Reykjavķkur höfušborgar Ķslands og į löngu svęši į hringvegi landsins"

Žaš sem er sérkennilegt viš žessa frįsögn aš engin af stašhęfingunum er rétt. Ok var minnsti svokallaši jökull į svęšinu. Žaš er ekki hęgt aš sjį hann frį śthverfum Reykjavķkur eša nokkursstašar frį höfušborgarsvęšinu og hann sést ekki į löngu svęši į hringveginum. 

Hinsvegar greinir blašiš rétt frį žvķ, aš tveir Texasbśar hefšu gert heimildarmyndina "Not Ok" įriš 2018 og žaš hefši dregiš aš rithöfunda, stjórnmįlamenn og skólabörn til minningarathafnar um hinn lįtna jökul. Sķšan hafi minningaskjöldur veriš settur upp sem segi: "Til minningar um žaš sem mannkyniš hefur gert."

Blašiš fékk greinilega ekki upplżsingar um žaš aš Ok var ķ raun löngu dįinn og žaš fyrir tķma hinnar meintu hamfarahlżnunar af mannavöldum. Žį nefnir blašiš fjalliš Ok, Okjökul, sem fjalliš hefur almennt ekki kallaš, en ķ frįsögninni er žaš tilkomumeira. 

Ķ barnaskóla var mér kennt aš varla vęri hęgt aš kalla Ok jökul og hann vęri aš hverfa. Žetta var löngu fyrir meinta hlżnun af mannavöldum. Žegar ég gekk į fjalliš žrisvar sinnum aš sumri til įrin 2010 til 2012 gat ég ekki merkt aš žarna vęri jökull frekar en aš hęgt sé aš kalla skaflinn sem sjaldan hverfur śr Gunnlaugsskarši ķ Esjunni jökul.

Sķšan segir blašiš rétt frį žessu: "Žrįtt fyrir, aš žetta hafi veriš seinnipart sumars, žį var fólkiš (sem var višstatt śtförina) klętt ķ ślpur og skķšahśfur og žurfti į žvķ aš halda ķ ķsköldum vindinum.

Hamfarahlżnunin var nś ekki meiri og allt žetta tilstand ķ var svišsetning til aš fį auštrśa fólk til aš trśa žvķ aš hér vęri birtingamynd hamfarahżnunar, sem viš hér vitum aš er ekki. En žannig er žaš meš lygina og  svišsetninguna į loftslagsleikritinu. 

Žó žessi frétt the Economist sé ónįkvęm og röng, žį kemst hśn žó ekki ķ hįlfkvisti viš furšugreinina sem birtist ķ Morgunblašinu ķ gęr eftir ašalframkvęmdastjóra Sameinušu žjóšanna, fyrrum forseta heimssambands Sósķalista, Antonio Guterres, en žar mį sjį allavega 7 stašreyndavillur og einn hįlfsannleika og žaš ķ tęplega hįlfsķšugrein. Ég veit ekki um neinn, sem hefur nįš slķkum įrangri fyrr ķ hįlfsķšugrein ķ Mogganum. Žaš er hinsvegar ekkert nżtt aš Guterres og sannleikurinn eigi ekki samleiš.  


Svik į svik ofan ķ meira en 100 įr.

Ķ lok fyrri heimstyrjaldar įriš 1918 lagši žįverandi Bandarķkjaforseti Woodrow Wilson fram nokkur grundvallaratriši, sem hann talaši um aš vęru ófrįvķkjanleg varšandi frišarsamninga. Mešal žeirra var aš tryggja žjóšum og žjóšarbrotum landa sem Bandamenn höfšu tekiš sjįlfstęši og žjóšernisleg višurkenning. 

Heimsveldi Ottómana rišaši til falls. Bandamenn nįšu yfirrįšum į öllu landi frį Sśesskurši til landamęra nśverandi Tyrklands. Stęrsta žjóšin į žessu svęši fyrir utan Araba voru Kśrdar. Mišaš viš tillögur Wilson įttu Kśrdar aš fį yfirrįš yfir eigin landi og sjįlfstęši ķ nżju landi Kśrdistan. 

Samt fór svo aš gömlu heimsveldin Frakkland og Bretland nįšu sķnu fram og įkvįšu aš skipta į milli sķn žvķ landi sem tekiš var frį gamla Ottómanveldinu. Žeir teiknušu upp landamęri aš eigin gešžótta og komu  til valda strķšsherrum, sem voru žeim žóknanlegir. Kśrdar voru sviknir af Vesturlöndum og žeir dreifšust į milli Ķran, Ķrak,Sżrland og Tyrklands ķ kjölfar frišarsamninganna.

Žetta voru fyrstu svik Vesturlanda viš Kśrda. Žessi stolta žjóš žurfti enn einu sinni aš sętta sig viš aš žeir įttu enga vini nema fjöllin, žar sem žeir gįtu leynst fyrir vķgasveitum óvinveittra stjórnvalda. 

Enn sviku Vesturlöndin Kśrda ķtrekaš og žau svik uršu sķšan öllum augljós fyrir og ķ kjölfar Flóastrķšsins sem hįš var til aš koma aftur til valda gjörspilltri furstafjölskyldu ķ Kśvęt. Saddam Hussein hefndi sķn žį sem fyrr į Kśrdum vegna stušnings žeirra viš Vesturlönd og beitti hernum af öllu afli gegn žeim m.a. meš ķtrekušum eiturvopnaįrįsum. Vesturlönd geršu ekkert fyrr en aš lokum aš žeir bönnušu flug herflugvéla Saddams Hussein yfir landsvęši Kśrda. Žį höfšu mörg žśsund žeirra falliš ķ valinn. 

Nś hafa Kśrdar um nokkurra įra skeiš barist hetjulegri barįttu gegn vķgaveitum ISIS. Nś sķšast viš hliš Bandarķkjamanna, žar sem Kśrdar hafa beitt mannafla, en Bandarķkjamenn lagt til nokkurn hóp hermanna og nżjustu og bestu vopnin sem völ hefur veriš į. Kśrdar eru taldir hafa misst um ellefužśsund hermenn og herkonur ķ žessum įtökum į mešan mannfall annarra hefur veriš mjög takmarkaš. 

Į sama tķma sat Erdogan Tyrkjasoldįn beggja megin boršsins ķ samskiptum viš ĶSIS og vķgamenn į leiš til žeirra įttu greiša leiš ķ gegnum Tyrkland og olķuvišskipti viš ISIS liša voru aršvęnleg fyrir Tyrki į sķnum tķma.

Ef til vill muna einhverjir enn eftir Kśrdķska žorpinu Kobane, sem sveitir ĶSIS sįtu um mįnušum saman, en žorpiš er viš landamęri Tyrklands. Tyrkir komu ķ veg fyrir aš nokkur ašstoš bęrist lengi vel og tįlmušu för herfólks Kśrda til aš gęta žess aš fólkiš žeirra ķ Kobane yrši ekki drepiš eša selt ķ žręldóm žessvegna kynlķfsįnauš.

Nś žegar fullnašarsigur Kśrda meš ašstoš Bandarķkjanna er ķ augsżn lętur Trump Bandarķkjaforseti undan kröfu Erdógans Tyrkjasoldįns um aš hann megi rįšast į žessa bandamenn Bandarķkjanna žannig aš enn į nż mundu Bandarķkjamenn og Vesturlönd svķkja žjóš, sem į rétt til sjįlfstęšis, fullveldis.

Erdógan fer ekki leynt meš žaš aš hann ętli aš rįšast į vopnabręšur Bandarķkjanna ķ strķšinu viš ĶSIS og Trump įkvaš ķ gęr aš aušvelda honum leikinn meš žvķ aš draga hersveitir sķnar frį lķklegum įtakasvęšum. Hann hefur aš vķsu dregiš nokkuš ķ land nśna eftir hatrammar įrįsir m.a. eigin flokksmanna į žessar fólskulegu ašgeršir hans. Žessi afstaša Trump er ömurleg og eitthvaš annaš en bśast hefši mįtt viš eftir réttmęta gagnrżni hans į forvera sinn Barrack Obama vegna aulagangs hans ķ barįttunni viš ISIS. 

Fullnašarsigur į ĶSIS er ekki ķ höfn og Bandarķkjamenn og Kśrdar eiga enn verk fyrir höndum. Žar til višbótar eru į annan tug žśsunda vķgamanna ĶSIS ķ haldi Kśrda, hvaš veršur um žį žegar Kśrdar eiga hendur sķnar aš verja fyrir Tyrkjum. 

Hvaš gera svo hin aumu Evrópulönd ķ mįlinu. Koma žau Kśrudum til hjįlpar ķ orši eša verki? Nei heldur betur ekki. Žau halda įfram ašildarvišręšum viš Tyrki um ašild žeirra aš Evrópusambandinu. Žeir borga žeim milljarša į milljarša Evrur ofan til aš hann passi upp į žaš sem Evrópubśar eiga sjįlfir aš passa upp į, aš svonefndir flóttamenn flęši ekki yfir landamęri Tyrklands inn ķ Evrópu. 

Evrópa gerši ekkert mešan vķgamenn landa žeirra flyktust til lišs viš ĶSIS og rķkisstjórnir ķ Evrópu horfšu upp į hvernig mannréttindi voru fótum trošin. Kirkjur voru brenndar og kristnum söfnušum var eitt og rįšist var į Yasida og Kśrda. Fjöldamorš voru framin og konur seldar ķ kynlķfsįnauš žar sem almennir uppbošsmarkašir į konum sem kynlķfsžręlum voru haldnir į svęšum ĶSIS. Kristnir söfnušir žjóškirkna Vesturlanda höfšu enga döngun ķ sér til aš krefjast verndar fyrir trśbręšur sķna hvaš žį aš sķna žeim einhvern samhug. Žeim kom žaš ekki viš vegna žess aš kristnir söfnušir Vesturlanda voru uppteknir viš vinstri sinnaša félagslega bošun og höfšu hvorki tķma til aš sinna heimatrśboši né til aš gęta hagsmuna kristins fólks ķ heiminum. 

Nś standa žessir aumu leištogar Vesturveldanna frammi fyrir žvķ aš horfa upp į įrįs bandamanns sķns Tyrkja į fólk sem į aš hafa fengiš frelsi og sjįlfstęši fyrir löngu. Evrópurįšiš mun halda įfram ašildarvišręšum viš Tyrki og halda įfram aš fylla ķ rķkiskassann til aš halda žeim góšum af žvķ aš rįšamenn ķ vesturhluta Evrópu eru rofnir śr öllum tengslum viš menningarlega og sišfręšilega hvaš žį kristna arfleifš įlfunnar. 

Trump veldur stušningsmönnum sķnum sem og mörgum öšrum algjörum vonbrigšum og sżnir meš žeirri gjörš aš svķkja bandamenn sķna Kśrda, aš honum er ekki treystandi. Kśrdarnir sem fögnušu kjöri Trump eftir ömurlega stjórn Obama klóra sér nś ķ höfšinu og velta fyrir sér hvort Trump sé sama pissudśkkan og leištogar Vestur-Evrópu sem og Obama įšur. 

Er virkilega ekkert eftir af sišręnni og kristilegri réttlętiskennd hjį žjóšum Evrópu og Bandarķkjanna og barįttuanda fyrir réttlęti, svo žęr ķ eitt skipti fyrir öll klįri žaš verk sem įtti aš klįrast meš frišarsamningunum fyrir einni öld. Žannig aš Kśrdķska žjóšin fįi sjįlfstęši ķ eigin fullvalda rķki og tryggingu fyrir žvķ aš rķki žeirra muni njóta verndar gagnvart įrįsargjörnum nįgrönnum.


Sigurgangan

Sjįlfstęšisflokkurinn hefur haldiš um rķkisfjįrmįlin nįnast óslitiš frį 2013 og jafnan haft žaš į stefnuskrįnni aš berjast gegn śtžennslu rķkisbįknsins. Einu sinni settum viš žį ungir Sjįlfstęšismenn fram vķgoršiš "Bįkniš burt" En žaš gekk ekki eftir enda bįkniš oršiš svo stórt aš žaš sér um sig sjįlft į kostnaš skattgreišenda. 

Nś hefur sį įrangur nįšst undir traustri efnahagsstjórn Sjįlfstęšisflokksins undanfarin įr, aš stöšugildum hjį rķkinu hefur ašeins fjölgaš um 9.3% į sķšustu 6 įrum eša alls 2.101 starfsmann į tķmabilinu.

Žessari hlutfallslegu aukningu ķ fjölgun rķkisstarfsfólks hefur engin af nįgrannažjóšum okkar nįš žrįtt fyrir aš vondir sósķalistar hafi išulega veriš žar viš völd.

Sjįlfstęšisflokkurinn getur žvķ horft stoltur til žess aš hafa nįš žeim įrangri ķ barįttunni viš bįkniš aš žaš skuli hafa vaxiš meš mesta hraša ķ okkar heimshluta žann tķma sem Sjįlfstęšisflokkurinn hefur stjórnaš rķkisfjįrmįlunum.

 


Bulliš étur börnin sķn

Oft er sagt aš byltingar éti börnin sķn. Sś var heldur betur stašreyndin ķ frönsku byltingunni į 18.öld žar sem byltingarforingjarnir sem dęmdu ašra til aš hįlshöggvast meš fallöxinni voru sķšar dęmdir til žess sama.

Kommśnistabyltingar hafa haft sama einkenni, aš dęma og drepa fyrrum byltingaforingja žegar "hinn sterki byltingaforingi" hvort heldur hann hét, Stalķn, Mao eša eitthvaš annaš tók yfir.

Nżjum tķmum fylgja nżir sišir. Žaš hefur veriš tķmafrekur samkvęmisleikur meginstefnustjórnmįlamanna um allan heim aš finna nżja og nżja hópa, sem veriš sé aš rįšast į og móšga. Drżgstir ķ žessari barįttu hafa veriš žeir sem telja sig tilheyra hinu frjįlslynda vinstri, sem er žegar į botninn er hvolft algjör andstęša frjįlslyndis. Žessir talsmenn taka śt volaša minnihlutahópa sem ekki mį undir neinum kringumstęšum móšga eša segja gamansögur um, eins og t.d konur,mśslima, samkynhneigša, transara,dökka, rauša, feita, granna o.s.frv. 

Žaš er sameiginlegt öllum žessum meintu minnihlutahópum, aš žeir eiga rétt į žvķ aš móšgast śt af hverju sem er. Žó enginn įtti sig į žvķ aš žeir hafi veriš móšgašir. En žį er um aš gera aš hoppa į bullvagninn og samsinna ruglinu.

Einn helsti sporgöngumašur žessa bulls er Justin Trudeau forsętisrįšherra Kanada sen ķ dag er heldur betur oršinn fórnarlamb eigin vandlętingar, fyrir žaš eitt aš klęšast eins og Arabi og mįla andlit sitt svart į grķmuballi į skólaįrum sķnum. Žetta žykir bera ótvķrętt merki um  grófasta rasisma. Sjįlfur grįtbišur žessi meistari bullaranna fólk um aš fyrirgefa sér óafsakanlegann rasisma. Rasisma hvaš?

Stjórnmįlaandstęšingar hans hręra ķ gruggugu vatni ķ stašinn fyrir aš segja aš žetta upphlaup sé ekkert annaš en rugl. Fólk verši aš fį aš gera aš gamni sķnu og žó ungur mašur klęši sig ķ grķmubśning žį sé žaš ekki til aš gera vešur śt af. 

En nei meginstefnustjórnmįlin geta ekki fyrirgefiš svona asnaspörk skólastrįka į grķmuballi af žvķ aš žaš mį alls ekki gera neitt, sem gęti veriš til žess falliš aš móšga mśslima, konur, svarta, feita og samkynhneigša o.s.frv. aš višlagšri įbyrgš og mannoršsmissi. Žess vegna veršur Trudeau ekki fyrirgefiš.

Trudeau hefur sjįlfur heldur betur gefiš tóninn į undanförnum įrum meš skammaryršum og nafngiftum gagnvart öšrum ekki sķst manninum sem stjórnar fjölmenna rķkinu sunnan Kanada.

Nś étur bulliš barniš sitt Trudeau. Hann er įkęršur og sekur fundinn ef hamfaraelķtunni og veršur krossfestur af sķnum eigin byltingarfélögum fjölmenningarstefnunnar vegna žeirrar bullómenningar sem hann sjįlfur ber įbyrgš į aš er viš lżši og hefur unniš viš aš byggja upp.

Hann og meginstefnustjórnmįlafólk og fjölmišlafólk mį ekki vķkja af žeim hugmyndafręšilega vegi dyggšarinnar, aš žaš er ašeins ķ lagi aš gera lķtiš śr kristninni og svo ekki sé talaš um hvķtum kristnum gagnkynhneigšum karlmönnum. Žvķ aš žar eru menn į višurkenndum og öruggum leikvelli hįšsins, nķšsins og lķtilsviršingarinnar.


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Höfundur

Jón Magnússon
Jón Magnússon

Síðuritari er Hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi alþingismaður.

 

Eldri fęrslur

Jan. 2020
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (19.1.): 5
  • Sl. sólarhring: 18
  • Sl. viku: 204
  • Frį upphafi: 1558656

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 181
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband